مادر یار یکی از مشاغل نوظهور و در عین حال بسیار مهم در حوزه مراقبت از مادر و کودک است که در سالهای اخیر جایگاه ویژهای در خانوادهها پیدا کرده است. مادریار فردی آموزشدیده است که جهت کمک به والدین کودک برای مدیریت امور منزل و مراقبت از کودکان، بهصورت مقطعی یا دائم در کنار خانواده فعالیت میکند. حتماً این جمله را شنیدهاید که «مادر بودن یکی از سختترین شغلهای جهان است». بنابراین زمانی که مادر میشوید، ممکن است در میان مسئولیتهای جدید و فشارهای روزمره، تعادل زندگی خود را از دست بدهید و احساس سردرگمی را تجربه کنید.
گاهی والدین نگران این موضوع هستند که به دلیل مشغله زیاد، نتوانند با کیفیت دلخواه به امور منزل و نیازهای کودک رسیدگی کنند. در چنین شرایطی، استخدام مادریار در منزل میتواند راهکاری مؤثر برای کمک به مادر در مراقبت از نوزاد و مدیریت امور مربوط به کودک باشد. مادریار در کنار خدماتی که ارائه میدهد، میتواند نقشی مکمل در کنار پرستار کودک ایفا کند و بسته به شرایط خانواده، بخشی از مسئولیتهای مراقبتی و حمایتی را بر عهده بگیرد. حضور مادریار بهویژه در دوران پس از زایمان و در خانوادههایی که بیش از یک فرزند دارند، نقش مؤثری در کاهش فشار جسمی و روانی مادر و بهبود کیفیت نگهداری از کودک خواهد داشت.
مادریار کیست و چه نقشی در خانواده دارد؟
مادریار فردی است که با هدف کمک به والدین، بهویژه مادران، در انجام امور مربوط به کودک و بخشی از کارهای منزل استخدام میشود. این شغل ترکیبی از مراقبت از کودک، همراهی با مادر و مدیریت بخشی از امور روزمره خانه است و بسته به شرایط هر خانواده، دامنه وظایف مادریار میتواند متفاوت باشد.
نقش مادریار تنها به نگهداری از کودک محدود نمیشود، بلکه حضور او به والدین کمک میکند تا با آرامش بیشتری به سایر مسئولیتهای زندگی شخصی و کاری خود رسیدگی کنند. مادریار با فراهم کردن محیطی امن و منظم برای کودک، در رشد جسمی و روانی او نیز تأثیرگذار است و میتواند با انجام بازیهای مناسب، رسیدگی به تغذیه کودک و رعایت اصول بهداشتی، کیفیت مراقبت از کودک را افزایش دهد.
در خانوادههایی که مادر شاغل است یا بیش از یک فرزند وجود دارد، نقش مادریار پررنگتر میشود. همچنین در دوران پس از زایمان، مادریار میتواند با کاهش فشار جسمی و روانی مادر، به او در سازگاری با شرایط جدید کمک کند. به همین دلیل، مادریار به عنوان یک نیروی حمایتی در کنار والدین و در تعامل با پرستار کودک، جایگاهی مهم در ساختار خانوادههای امروزی پیدا کرده است.
اهمیت حضور مادریار در دوران پس از زایمان
دوران پس از زایمان یکی از حساسترین دورههای زندگی مادر محسوب میشود. تغییرات هورمونی، خستگی جسمی، کمخوابی و مسئولیت مراقبت از نوزاد میتواند فشار زیادی بر مادر وارد کند و حتی باعث اضطراب یا افسردگی پس از زایمان شود. در چنین شرایطی، حضور یک مادریار باتجربه میتواند نقش حمایتی بسیار مهمی ایفا کند.
مادریار با کمک به مادر در رسیدگی به نوزاد، انجام امور روزمره و ایجاد نظم در برنامههای روزانه، باعث میشود مادر فرصت بیشتری برای استراحت و بازیابی انرژی خود داشته باشد. همچنین مادریار میتواند در زمینه تغذیه نوزاد، خواب او و رعایت اصول بهداشتی، مادر را راهنمایی کند و به کاهش نگرانیهای او کمک نماید. به همین دلیل، حضور مادریار در این دوران نهتنها به سلامت جسمی مادر کمک میکند، بلکه نقش مهمی در حفظ آرامش روانی خانواده نیز دارد.
ویژگی های که یک مادر یار باید داشته باشد
- قابل اعتماد بودن
- متعهد بودن و عدم انجام کارهای شخصی در ساعات کار در منزل
- وقت شناسی بسیار مهم است و مادریار باید بتواند طبق برنامه تنظیم شده توسط والدین کودک پیش برود
- اعتیاد به سیگار یا هر گونه ماده مخدر دیگر یک امر کلیدی است که در صورت مشاهده قطعا مادر یار مردود خواهد شد
- داشتن آرامش و صبر
- علاقه مند به کار در حوزه مراقبت از کودک
- آموزش قوانینی که ولدین برای فرزندان گذاشته اند بسیار مهم است و مادر یار باید خود مقید به نظم باشد.
- داشتن مدارک و گواهی های مربوط به مهارت در این حوزه شغلی
- مسلط به مهارت کمک های اولیه با مدارک معتبر
شرح وظایف مادر یار
بهتر است مادر یار با والدین کودک درمورد شرح وظایفی که قرار است به عهده گیرد گفتگو و صحبت نماید و مبلغ دستمزد براساس مسئولیت های مادریار معین گردد.
عموما خانواده هایی که بیشتر از یک فرزند دارند، به استخدام مادر یار روی می آورند. گاهی ممکن است مادر شاغل باشد و در خارج از منزل مسئولیت هایی به عهده داشته باشد که در این حال کلیه مسئولیت های منزل و کودک به عهده مادر یار خواهد بود. اما اگر مادر بتواند در منزل حضور داشته باشد ممکن بخشی از فعالیت ها را به عهده بگیرد و مادر یار در سایر امور به او کمک نماید.
مثلا مادر یار در هنگامی که مادر درحال شیر دادن به نوزاد خود است، باید به امور بچه های بزرگتر بپردازد. مادریار می تواند با انجام بازی های مناسب و آموزنده با کودک به رشد ذهنی او کمک نماید. علاوه بر آن، یک مادریار مجرب آگاهی کافی به رژیم غذایی مناسب کودکان در سنین مختلف دارد و می تواند مسئولیت تهیه غذای کودکان را بر عهده بگیرد.
برای بسیاری از پرستاران کودک که در کلاس های آموزش مراقبت از کودک شرکت می نمایند تجربه یک دوره مادر یاری می تواند یک تجربه عملی ارزشمندی باشد.
وظایف مادر یار در منزل
فردی که برای کمک به نگهداری و امورات کودک استخدام میشود، مادریار میگوییم. او یک فرد قابل اطمینان و یاری دهنده است که در کنار پدر و مادر به مراقبت از کودک و امورات خانه رسیدگی میکند. وظایف مادریار به صورت کلی در ادامه آورده شده که شامل موارد زیر خواهد بود:
- سرگرم نمودن کودک با بازی های آموزنده
- آرام نمودن کودک در هنگام نا آرامی و گریه
- تغذیه کودک با غذاهای مناسب برای کودک
- جمع آوری و شستشوی ظروف.
- مرتب نمودن منزل
- کمک به انجام تکالیف کودک
- کمک به مادر برای یافتن زمانی که نیاز دارد به خود اختصاص دهد ( چرت زدن، دوش گرفتن و دیدار با دوستان )
- مشارکت در فعالیت های مورد علاقه کودک ، به عنوان مثال دیدن کارتون مورد علاقه کودک حتی برای چندمین بار
- از نظر شخصیتی و رفتاری الگوی خوبی برای کودک باشد
- انجام امورات منزل به صورتیکه والدین فرصت بیشتری پیدا کنند تا با کودک و با یکدیگر وقت بگذرانند.
- استفاده از جعبه کمک های اولیه در هنگام موارد اورژانسی
- خواندن کتاب های مناسب
- تعویض پوشک
- تعویض ملافه و روبالشتی کودک در فواصل زمانی معین
- حفظ نظافت کودک و تمیز کردن اسباب بازی ها
- مدیریت زمان و برنامه ریزی انجام دادن تعدادی از کارها در ساعات خواب کودک
- جمع آوری لباس های کثیف، شستن در لباسشویی و خشک کردن و اتو زدن
گفتنی است وظایف مادر یار توسط والدین تعیین نهایی میشود و هر مادریاری وظایف متفاوتی براساس شرایط آن خانواده دارد. بهتر است قبل از عقد قرارداد تمامی این موارد بین طرفین تنظیم شود.
وظایف مادریار در مهد کودک
مادریار در مهد کودک نقش حمایتی و تکمیلی در کنار مربی اصلی را بر عهده دارد و وظیفه او کمک به برقراری نظم، آرامش و رسیدگی بهتر به نیازهای کودکان است. مادریار با حضور فعال در کلاس و محیط مهد، به مربی کمک میکند تا فرآیند آموزش و مراقبت از کودکان با کیفیت بالاتری انجام شود.
از جمله مهمترین وظایف مادریار در مهد کودک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کمک به مربی در نگهداری و مراقبت روزانه از کودکان
- نظارت بر ایمنی کودکان هنگام بازی، فعالیتهای گروهی و استراحت
- کمک به پوشیدن لباس، تعویض پوشک و رعایت بهداشت فردی کودکان
- همراهی کودکان در زمان صرف غذا و کمک به تغذیه آنها
- آرام کردن کودک در هنگام گریه، بیقراری یا اضطراب جدایی از والدین
- مشارکت در اجرای بازیها و فعالیتهای آموزشی و سرگرمکننده
- مرتب نگه داشتن محیط کلاس، اسباببازیها و وسایل آموزشی
- کمک به خواباندن کودکان در ساعات استراحت
- گزارش وضعیت جسمی، روحی یا رفتاری کودک به مربی یا مسئول مهد
- توجه به حساسیتهای غذایی، دارویی و شرایط خاص هر کودک
مادریار باید فردی صبور، مسئولیتپذیر و علاقهمند به کار با کودکان باشد و بتواند طبق برنامه و قوانین تعیینشده توسط مربی و مدیریت مهد کودک فعالیت نماید. همچنین رعایت اصول بهداشتی، نظم محیط و ایجاد فضای امن و آرام برای کودکان از وظایف اساسی مادریار در مهد کودک محسوب میشود. در مجموع، مادریار در مهد کودک نقش مهمی در کاهش فشار کاری مربی و افزایش کیفیت مراقبت و آموزش کودکان دارد و حضور او باعث میشود هر کودک توجه و رسیدگی مناسبتری دریافت کند.
نکات مهم در وظایف مادریار
- مراقب کودک باید راه ارتباطی مستقیم و قابل دسترسی برای ارتباط با والدین کودک داشته باشد. او باید بتواند در هر شرایطی بدون هیچگونه مشکلی بتواند با والدین کودک ارتباط برقرار نماید و شرایط کودک را به آنها گزارش دهد
- کار هایی که برای کودک با ممنوعیت مواجه است مثلا آیا تماشای تلویزیون برای کودک در چه ساعات یا شرایطی مجاز است؟ آیا اماکن خاصی در منزل برای کودکی که راه افتاده است، خطرناک است؟
- آیا مادر یار اجازه بیرون بردن کودک به پارک یا… را دارد ؟
- حساسیت های غذایی و یا دارویی کودک چیست ؟
- آیا داروی خاصی در ساعت خاص و مقرری توسط پزشک برای کودک تجویز شده است؟
- جعبه کمک های اولیه در منل کجا قرار دارد ؟
تفاوت مادر یار با پرستار کودک و کودک یار
اگرچه مادریار، پرستار کودک و کودکیار همگی در حوزه مراقبت از کودک فعالیت میکنند، اما از نظر دامنه وظایف و نوع خدمات تفاوتهایی میان آنها وجود دارد. مادریار نقش حمایتی گستردهتری دارد و علاوه بر رسیدگی به کودک، در انجام بخشی از امور منزل و کمک به مادر نیز مشارکت میکند. در مقابل، پرستار کودک تمرکز اصلی خود را بر مراقبت مستقیم از کودک قرار میدهد و معمولاً از آموزشهای تخصصیتری در زمینه سلامت و نیازهای جسمی کودک برخوردار است. کودکیار نیز بهطور اختصاصی وظیفه نگهداری و رسیدگی به کودک را بر عهده دارد و انجام امور منزل در حیطه مسئولیت او قرار نمیگیرد. بهطور کلی میتوان گفت مادریار نقشی ترکیبی بین مراقبت از کودک و کمک به مادر در امور روزمره خانه دارد، در حالی که پرستار کودک و کودکیار بیشتر بر خودِ کودک متمرکز هستند.
| ویژگیها | مادر یار | پرستار کودک | کودک یار |
|---|---|---|---|
| تمرکز اصلی | کودک + کمک به امور منزل | مراقبت از کودک | مراقبت از کودک |
| انجام امور منزل | دارد (توافقی و محدود) | معمولاً ندارد | ندارد |
| مراقبت مستقیم از کودک | دارد | دارد | دارد |
| کمک به مادر | دارد | ندارد | ندارد |
| نیاز به آموزش تخصصی پزشکی | معمولاً خیر | در برخی موارد بله | خیر |
| دامنه مسئولیت | گسترده و ترکیبی | محدود به کودک | محدود به کودک |
| مناسب برای چه خانوادههایی؟ | دارای نوزاد یا چند فرزند | نیازمند مراقبت تخصصی کودک | فقط نگهداری کودک |
دستمزد مادریار به چه عواملی بستگی دارد؟
دستمزد مادریار رقم ثابتی ندارد و بر اساس شرایط هر خانواده و نوع خدمات ارائهشده تعیین میشود. عوامل مختلفی در میزان دستمزد مادریار تأثیرگذار هستند که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعداد کودکان خانواده
- سن نوزاد یا کودک
- ساعات کاری مادریار (ساعتی، نیمهوقت، تماموقت یا شبانهروزی)
- میزان تجربه، مهارت و مدارک آموزشی مادریار
- نوع وظایف محولشده (صرفاً مراقبت از کودک یا همراه با انجام امور منزل)
- منطقه جغرافیایی محل سکونت خانواده
معمولاً دستمزد مادریار بهصورت ساعتی یا ماهانه محاسبه میشود و در صورت مراقبت از نوزادان دوقلو، انجام خدمات شبانه یا داشتن مهارتهای تخصصی، این مبلغ افزایش پیدا میکند.
بازار کار مادریار و روشهای استخدام مادر یار
با افزایش اشتغال مادران و تغییر سبک زندگی خانوادهها، نیاز به خدمات مادریار در سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است. بسیاری از خانوادهها برای مدیریت بهتر امور منزل و مراقبت از فرزندان خود به استخدام مادریار روی میآورند، بهویژه در خانوادههایی که نوزاد دارند یا بیش از یک کودک در خانه حضور دارد.
برای استخدام مادریار، روشهای مختلفی وجود دارد از جمله معرفی توسط دوستان و آشنایان یا مراجعه به مراکز خدمات پرستاری و مراقبتی معتبر. استفاده از مراکز رسمی معمولاً گزینهای مطمئنتر محسوب میشود، زیرا این مراکز افراد را از نظر سوابق کاری، مهارتها و صلاحیتهای اخلاقی بررسی میکنند. مادریار میتواند بهصورت مقطعی یا دائم و بر اساس نیاز خانواده استخدام شود.
جمعبندی
مادریار یکی از مشاغل مهم و کاربردی در حوزه مراقبت از مادر و کودک است که نقش حمایتی مؤثری در خانوادهها ایفا میکند. حضور مادریار بهویژه در دوران پس از زایمان میتواند باعث کاهش فشار جسمی و روانی مادر و افزایش کیفیت نگهداری از کودک شود. وظایف مادریار بسته به شرایط خانواده متفاوت است و دستمزد او نیز بر اساس عواملی مانند ساعات کاری، تعداد کودکان و میزان تجربه تعیین میشود. در نهایت، انتخاب یک مادریار مناسب و قابل اعتماد میتواند به ایجاد آرامش بیشتر در محیط خانواده کمک کند و شرایط بهتری برای رشد و سلامت کودک فراهم آورد.
سوالات متداول
فرق بین مادر یار و پرستار کودک در چیست؟
پرستار کودک تخصص پزشکی نیز دارد اما مادر یار علاوه بر مدیریت امورات کودک و مراقبت از آن کارهای خانه را نیز میتواند انجام دهد.
ویژگی های ضروری که یک مادر یار باید داشته باشد؟
داشتن صبر و حوصله بالا، مدیریت زمان، مهارتهای اولیه ضروری ایمنی و پزشکی و مهارت ارتباطی را باید دارا باشد.
