تاثیرات موسیقی درمانی برای سالمندان

موسیقی درمانی برای سالمندان تاثیرات شگرفی بر ذهن سالمندان علی الخصوص مبتلایان به بیماری زوال عقل می‌گذارد. موسیقی درمانی برای سالمندان به طور فزاینده‌ای محبوب شده است. بدون در نظر گرفتن سن، توانایی و یا علاقمندی‌های شما، حتی اگر به طور حرفه‌ای تعلیم موسیقی ندیده باشید موسیقی راهی برای ایجاد احساسات و خاطرات شگفت‌انگیز در شنونده دارد.

این احساسات و عواطف اغلب با تجربیات گذشته شخص تطبیق پیدا کرده و احساس راحتی، رضایت و شادی در فرد ایجاد می‌کند. تنها کافی است پرستار سالمند یک آهنگ موردعلاقه سالمند را پخش کند و یه آهنگ آشنا می‌تواند در یک لحظه یک وضعیت یا حال بد را خوب کند. موسیقی درمانی می‌تواند روحیه سالمند را بهبود دهد، حافظه را تحریک کند، حرکات بدن را فعال نگه دارد و آرامش ذهنی ایجاد کند.

بسیاری از سالمندان با بیماری‌های مزمن و سختی همچون بیماری‌های قلبی، سرطان، دیابت، آرتروز و امثال آن درگیر هستند. در این جمعیت مسن، ممکن است آن‌ها با شرایط و مشکلات مرتبط با سن بالا مواجه باشند که بر روی سلامت جسمانی، عاطفی و روانی آن‌ها تاثیر می‌گذارد. خوشبختانه تاثیر موسیقی تراپی در سالمند که استفاده از تکنیک های موسیقایی برای دستیابی به اهداف درمانی در یک بیمار است، برای افراد در تمامی سنین، با هر میزان از توانایی، از جمله سالمندان که نیاز به امنیت عاطفی و سلامتی دارند ثابت شده است.

به نقل از سایت webmd:

زمینه موسیقی درمانی در قرن گذشته به شدت رشد کرده است. اکنون در مدارس، مراکز اجتماعی و مراکز زندگی کمکی ارائه می شود. افراد مسن به ویژه می توانند از گوش دادن به موسیقی سود ببرند، زیرا به آنها دریچه ای برای خلاقیت، اجتماعی شدن و تحریک ذهنی می دهد. موسیقی درمانی حتی به یک برنامه درمانی موثر برای افراد مسن مبتلا به بیماری آلزایمر تبدیل شده است.

موسیقی درمانی چیست؟

برای رفع نیازهای منحصر به فرد عاطفی، جسمانی، شناختی و اجتماعی سالمندان، موسیقی درمانی از روش های درمانی خاصی استفاده می کند که شامل ایجاد حرکت، آواز خواندن و گوش دادن به موسیقی است. با جلسات منظم درمانی و استراتژی های آن، سالمندان می توانند از جلسات موسیقی درمانی، مهارت ها و مزایای درمانی کسب کرده و از آن ها در زمینه های دیگر زندگی استفاده کنند.

موسیقی درمانی یکی از روش های پیشرفته و نوین در راستای بهبود بیماری آلزایمر است و با بهره گیری از خدمات پرستار در منزل سالمند شرکت سلامت اول شما میتوانید از این روش نوین برای بهبود حال سالمند خود بهره بگیرید. تحقیقات قبلی نشان داده است که موسیقی درمانی می‌تواند در زمینه‌های مختلف به سلامتی و تندرستی سالمندان از جمله توان بخشی جسمانی، تسهیل در حرکت، افزایش انگیزه افراد، حمایت عاطفی از بیماران و عزیزان آن‌ها، و ایجاد یک فضای خلاق برای بروز احساسات و عواطف آن‌ها کمک کند.

موسیقی درمانی برای سالمندان چگونه است؟

ثابت شده است که موسیقی درمانی برای سالمندان در رفع علائم و زمینه‌های مشکل ساز برای جمعیت پیر مانند نیازهای جسمانی، معنوی، عاطفی و روانی موثر است. بطور خلاصه، موسیقی درمانی یک طرح درمانی بالینی بین درمانگر و بیمار برای دستیابی به اهداف خاصی در بهبود زندگی از طریق موسیقی است.

با تحریک عملکرد شناختی، بیماران این فرصت را دارند که مهارت‌های جدیدی بیاموزند و آنها را با دانشی که قبلا به آنها تزریق شده است کنار هم قرار دهند. موسیقی درمانی یادآوری کوتاه مدت و بلند مدت را با تمریناتی مانند آواز خواندن، رقص، استفاده از سازهای ریتمیک و ارتباط موسیقایی فعال می‌کند. برای بیماران سالمند که دارای مشکلات شناختی مانند “زوال عقل” هستند، موسیقی درمانی به عنوان تمرینی در جهت گیری واقعیت مفید است.

هنگامی‌که برای بیماران “زوال عقل” موسیقی پخش می شود که مربوط به تعطیلات، فصول و یا لحظه یا اتفاق خاصی در زندگی آن‌هاست، آنها ممکن است واقعیت را از طریقی که با نیازهای آنها همسو است درک کنند که برای آنها احساس لذت به همراه خواهد داشت.

انواع روش‌ های موسیقی درمانی برای سالمندان

با توجه به توانایی‌های مختلف افراد سالمند، طیف گسترده‌ای از روش‌های موسیقی درمانی در دسترس است:

انتخاب آهنگ

بسیاری از سالمندان از گوش دادن به موسیقی متعلق به نسل خودشان بیشتر لذت می‌برند و به احتمال زیاد هنرمندان مورد علاقه خود در سال‌های جوانی را به یاد می‌آورند. در تمرین انتخاب آهنگ، بیماران می‌توانند آهنگ‌های نشاط‌آور را انتخاب کنند که ذهنشان را به محل بهتری هدایت کند و تجربیات مثبت گذشته را برایشان زنده کند.

همخوانی (Singing)

تمرین آواز خواندن گروهی یا فردی مهارت‌های گفتاری، حافظه و تعامل اجتماعی را تقویت می‌کند. این فعالیت باعث افزایش انگیزه و نشاط سالمندان می‌شود.

نواختن ساز ساده

استفاده از سازهای ریتمیک یا کوبه‌ای کوچک، مانند تمبک، دایره‌ یا ماراکاس، نه تنها سرگرم‌کننده است، بلکه فواید قابل توجهی برای سالمندان دارد. این فعالیت باعث هماهنگی حرکتی بین دست و چشم، بهبود تعادل و تمرکز می‌شود. حتی سالمندی که تحرک محدودی دارد می‌تواند با تکان دادن دست‌ها یا ضربه زدن به ساز، دامنه حرکتی خود را حفظ کند. به علاوه، نواختن ساز باعث تحریک ذهن و افزایش انگیزه برای مشارکت در فعالیت‌های گروهی می‌شود و حس موفقیت و لذت را به همراه دارد.

مثلا سالمندی که به دلیل مشکلات مفصلی یا کم‌تحرکی کمتر حرکت می‌کند، با نواختن تمبک ریتم ساده همراه با موسیقی، همزمان هماهنگی حرکتی و شادی را تجربه می‌کند.

ترانه‌ نویسی و ساخت موسیقی شخصی

ایجاد ترانه یا موسیقی شخصی با کمک درمانگر، فرصتی برای بروز خلاقیت و بیان عواطف سالمند فراهم می‌کند. سالمندان می‌توانند خاطرات، احساسات و داستان‌های زندگی خود را در قالب شعر یا موسیقی منتقل کنند. این فعالیت به حفظ سلامت شناختی، تقویت مهارت‌های زبانی و افزایش اعتماد به نفس کمک می‌کند.

مثلا سالمندی که دوران جوانی‌اش با خاطراتی شیرین از خانواده و دوستان گره خورده، می‌تواند با نوشتن ترانه‌ای کوتاه درباره خاطرات سفرهایش، هم سرگرم شود و هم با اشتراک‌گذاری آن با خانواده، حس تعلق و رضایت پیدا کند.

گوش دادن به موسیقی کلاسیک یا مورد علاقه

گوش دادن به موسیقی کلاسیک یا آهنگ‌های مورد علاقه سالمند، یک روش بسیار مؤثر برای آرامش ذهن، کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب است. موسیقی کلاسیک با ریتم ملایم و هارمونی دلنشین، ضربان قلب و تنفس را متعادل کرده و بدن را برای استراحت آماده می‌کند. در کنار آن، شنیدن موسیقی مورد علاقه باعث یادآوری خاطرات شیرین، افزایش شادی و انگیزه و ایجاد حس مثبت در سالمندان می‌شود.

فواید موسیقی درمانی برای سالمندان

همانطور که سالمندان از فعالیت‌های انتخاب آهنگ لذت می برند، فراهم کردن فرصتی برای هم‌خوانی در آهنگ های مورد علاقه آن‌ها به این معنی است که آن‌ها می‌توانند متن آهنگ را به یاد بیاورند و اگر توانایی آن را داشته باشند حتی ممکن است برای رقصیدن از آن‌ها الهام بگیرند.

موسیقی درمانی فقط سرگرمی نیست؛ یک ابزار قدرتمند برای بهبود سلامت جسمی، روانی و اجتماعی سالمندان است. با بهره‌گیری از این روش، سالمندان می‌توانند خاطرات شیرین گذشته را زنده کنند، روحیه‌شان را تقویت کنند و زندگی روزمره را با انرژی بیشتری سپری کنند. فواید اصلی موسیقی درمانی شامل موارد زیر است:

1. افزایش روحیه و انرژی

شنیدن آهنگ‌های نشاط‌آور و مورد علاقه سالمند باعث افزایش انگیزه و شادابی می‌شود. حتی یک آهنگ قدیمی می‌تواند لبخند روی لب‌ها بیاورد، احساس رضایت ایجاد کند و سالمند را تشویق کند که در فعالیت‌های روزانه مشارکت داشته باشد. به طور مثال، سالمندی که با افسردگی و احساس تنهایی دست و پنجه نرم می‌کند، با گوش دادن به آهنگ مورد علاقه خود یا همخوانی گروهی، حس نشاط و انگیزه بیشتری پیدا می‌کند.

2. تقویت مهارت‌های گفتاری و حافظه

فعالیت‌هایی مانند همخوانی، آواز خواندن یا نام‌گذاری آهنگ‌ها به سالمندان کمک می‌کند تا مهارت‌های گفتاری و حافظه‌شان حفظ شود. موسیقی ارتباط ذهن و زبان را تحریک کرده و می‌تواند سرعت زوال مهارت‌های گفتاری در سالمندان مبتلا به زوال عقل یا آلزایمر را کاهش دهد. برای مثال، سالمندی که در خواندن یا بیان افکار خود مشکل دارد، با تمرین آواز می‌تواند کلمات و جملات ساده را دوباره به یاد آورد و ارتباط بهتری برقرار کند.

3. بهبود فعالیت جسمانی و حرکتی

موسیقی با ریتم‌های مشخص، سالمندان را ترغیب به حرکت می‌کند؛ حتی حرکات ساده مانند تکان دادن دست و پا، کف زدن یا حرکت ملایم روی صندلی می‌تواند دامنه حرکتی مفاصل را حفظ کند. برای سالمندان کم‌تحرک یا مبتلا به مشکلات مفصلی، این حرکات ساده همراه با موسیقی باعث بهبود تعادل، انعطاف و هماهنگی بدن می‌شود.

4. سلامت شناختی مغز

موسیقی با خاطرات و تجربه‌های گذشته گره خورده است و می‌تواند حافظه کوتاه و بلندمدت سالمندان را فعال نگه دارد. این موضوع به ویژه برای سالمندان مبتلا به آلزایمر یا زوال عقل اهمیت دارد، چرا که آهنگ‌های قدیمی می‌توانند خاطرات شیرین و احساسات مثبت را به یاد بیاورند و ارتباط ذهنی با واقعیت ایجاد کنند.

5. کاهش استرس و افسردگی

شنیدن موسیقی مورد علاقه، اجرای گروهی یا نواختن ساز باعث آرامش ذهنی، کاهش اضطراب و استرس و افزایش حس شادی و رضایت در سالمندان می‌شود. سالمندی که احساس تنهایی یا انزوا دارد، با شرکت در جلسات موسیقی درمانی، حس تعلق اجتماعی پیدا می‌کند و روحیه‌اش تقویت می‌شود.

6. تقویت تعاملات اجتماعی و ارتباطات خانوادگی

موسیقی درمانی سالمندان را ترغیب می‌کند که با خانواده، دوستان و مراقبان ارتباط برقرار کنند. جلسات گروهی، همخوانی، اجرای موسیقی یا حتی بحث درباره آهنگ‌های مورد علاقه، فرصت‌های اجتماعی جدیدی ایجاد می‌کند که حس تعلق و خوشحالی را افزایش می‌دهد.

فواید موسیقی کلاسیک و فولکلور برای سالمندان

موسیقی کلاسیک و موسیقی فولکلور ایرانی نه تنها سرگرمی، بلکه یک ابزار قدرتمند برای آرامش ذهن، افزایش روحیه و حفظ سلامت جسمی و روانی سالمندان است. ریتم‌های ملایم و ملودی‌های آشنا در این سبک‌ها می‌توانند استرس را کاهش داده و حس آرامش و امنیت را در سالمندان ایجاد کنند.

برای مثال، پخش موسیقی کلاسیک یا تصنیف‌های فولکلور محبوب دوران جوانی سالمند، به او این امکان را می‌دهد که خاطرات شیرین گذشته را به یاد آورد و لحظاتی از شادی و رضایت را تجربه کند. این تجربه برای سالمندان مبتلا به افسردگی یا زوال عقل بسیار مفید است، زیرا موسیقی به طور طبیعی ذهن را تحریک کرده و ارتباط با خاطرات و احساسات مثبت را برقرار می‌کند.

تأثیر بر خواب و آرامش

شنیدن موسیقی کلاسیک قبل از خواب یا در زمان استراحت، به سالمندان کمک می‌کند تا آرامش پیدا کرده و کیفیت خوابشان بهبود یابد. ریتم ملایم و هارمونی دلنشین موسیقی، ضربان قلب و تنفس را متعادل کرده و بدن را برای استراحت آماده می‌کند. این موضوع برای سالمندان مبتلا به مشکلات خواب یا اضطراب بسیار مفید است.

تقویت حافظه و سلامت شناختی

موسیقی فولکلور ایرانی با ویژگی‌های فرهنگی و ملودی‌های آشنا، حافظه کوتاه و بلندمدت سالمندان را فعال نگه می‌دارد. شنیدن آهنگ‌های سنتی، تصنیف‌های قدیمی یا آوازهای محلی می‌تواند خاطرات دوران کودکی و جوانی را زنده کرده و تعامل ذهنی سالمندان را افزایش دهد.

افزایش روحیه و انرژی

موسیقی کلاسیک و فولکلور با الهام‌بخشی و آرامش بخشی، انگیزه سالمندان برای فعالیت‌های روزانه را افزایش می‌دهد. حتی سالمندی که کم‌تحرک است، با شنیدن موسیقی ریتمیک و نشاط‌آور ممکن است تمایل پیدا کند که حرکات ساده‌ای انجام دهد، با پرستار یا خانواده تعامل داشته باشد و انرژی مثبت دریافت کند.

تسهیل ارتباطات اجتماعی

جلسات گروهی موسیقی کلاسیک و فولکلور، فرصتی برای تعامل اجتماعی سالمندان فراهم می‌کند. همخوانی با دیگران یا بحث درباره آهنگ‌های محبوب، احساس تعلق و خوشحالی را در سالمندان تقویت می‌کند و باعث کاهش تنهایی و انزوای اجتماعی می‌شود.

موسیقی درمانی برای سالمندان مبتلا به بیماری‌

برای سالمندانی که با بیماری‌های مختلف دست و پنجه نرم می‌کنند، موسیقی می‌تواند یک همراه واقعی باشد و روزهای سخت را قابل تحمل‌تر کند. حتی یک آهنگ قدیمی که یادآور خاطرات خوش جوانی باشد، می‌تواند لبخند روی لب‌ها بیاورد و حال روحی آن‌ها را بهتر کند.

مثلاً سالمندی که دچار آلزایمر است، با شنیدن آهنگ محبوب دوران جوانی یا یک رویداد خاص زندگی، لحظاتی از گذشته را به یاد می‌آورد و با خانواده یا پرستار ارتباط برقرار می‌کند. سالمندی که افسردگی دارد، وقتی با دوستانش هم‌خوانی می‌کند یا ساز ساده‌ای می‌نوازد، شادی و انگیزه را تجربه می‌کند. حتی برای افرادی که بیماری‌های مزمن مانند دیابت، مشکلات قلبی یا آرتروز دارند، موسیقی می‌تواند آرامش ذهنی و انگیزه برای انجام حرکات ساده را ایجاد کند.

موسیقی درمانی و آلزایمر

موسیقی آشنا حافظه کوتاه و بلندمدت را تحریک کرده و تعامل ذهنی را افزایش می‌دهد. بیماران با موسیقی مرتبط با گذشته می‌توانند واقعیت را بهتر درک کنند و لحظاتی از شادی را تجربه کنند. مثال ساده: وقتی سالمندی آهنگ عروسی یا آهنگ محبوب دهه‌های گذشته را می‌شنود، ممکن است شروع به همخوانی یا لبخند زدن کند و خاطرات شیرین گذشته را زنده کند.

تأثیر موسیقی درمانی در بهبود افسردگی سالمندان

گوش دادن به موسیقی مورد علاقه، همخوانی گروهی و نواختن ساز باعث کاهش احساس تنهایی و انزوای اجتماعی، افزایش شادی و انگیزه در سالمندان می‌شود. برای مثال، سالمندی که تنهاست و دچار افسردگی است، با جلسات موسیقی گروهی در منزل یا همراهی پرستار، انرژی مثبت دریافت می‌کند و تمایل به فعالیت روزانه بیشتر می‌شود.

موسیقی درمانی برای سایر بیماری‌های مزمن

افرادی که با بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های قلبی، دیابت و آرتروز دست و پنجه نرم می‌کنند، می‌توانند از موسیقی درمانی بهره‌مند شوند. این روش باعث کاهش استرس، آرامش ذهنی و حتی تحریک حرکت در سالمندان می‌شود. به عنوان مثال، سالمندی که به دلیل مشکلات مفصلی کم‌تحرک است، با شنیدن موسیقی ریتمیک و انجام حرکات ساده دست یا پا، می‌تواند دامنه حرکتی خود را حفظ کند و انگیزه بیشتری برای فعالیت‌های روزانه پیدا کند.

موسیقی درمانی می‌تواند به افراد مسن کمک کند تا تصمیمات روشن‌تری گرفته و دقیق‌تر صحبت کنند.

سلامت شناختی مغز با موسیقی درمانی برای سالمندان

موسیقی درمانی می تواند به سالمندان کمک کرده تا حافظه خود را پردازش کرده و آن را فعال نگهدارند. از آنجاییکه موسیقی با وقایع و خاطرات گذشته گره خورده است، بیماران می توانند فقط با شنیدن یک آهنگ به شادی و آرامش دست پیدا کنند. برای بیمارانی که دچار “زوال عقل” هستند، موسیقی از دوران کودکی آنها می تواند در ایجاد درگیری ذهنی و تولید پاسخ های مثبت موثر واقع شود.

در هر روشی از موسیقی درمانی برای عزیزان سالخورده شما، مهم است که آنها شخصا به آن موسیقی علاقه داشته باشند. برای صحبت درمورد موسیقی مورد علاقه آنها زمان بگذارید، موسیقی دلخواهشان، موسیقی عروسیشان، و یا هر موسیقی که ممکن است با خاطرات آنها ارتباطی داشته باشد. با اجازه دادن به آنها در ارتباط با بخشی از گذشته، کیفیت زندگی آنها در آینده را افزایش خواهید داد.

جمع بندی

در این مقاله به روش درمانی موسیقی یا موسیقی تراپی برای سالمندان پرداخته شد. گفتنی است هرچند موسیقی تراپی یک روش درمان قطعی و شناخته شده‌ای نیست اما می‌توان گفت یک وسیله ابزاری بسیار موثر در سلامت روان سالمندان است که همه ما خوب می‌دانیم اگر سالمندان ما از حال روحی خوبی برخوردار باشند به بهبود کیفیت زندگی و حال جسمی آن‌ها تاثیر بسزایی خواهد گذاشت. شما می توانید برای نگهداری و مراقبت حرفه ای از فرد سالخورده خانواده خود و حفظ روحیه وی از این روش استفاده کنید.

سوالات متداول

1. موسیقی چه فایده ای برای سالمندان دارد؟

افراد مسن به ویژه می توانند از گوش دادن به موسیقی سود ببرند، زیرا به آنها دریچه ای برای خلاقیت، اجتماعی شدن و تحریک ذهنی می دهد. موسیقی درمانی حتی به نوعی برنامه درمانی موثر برای افراد مسن مبتلا به بیماری آلزایمر تبدیل شده است.

2. محدوده سنی موسیقی درمانی چقدر است؟

موسیقی درمانی به افراد در هر سنی (کودکان، نوجوانان و بزرگسالان) و از هر طبقه کمک می کند. ممکن است برای بسیاری از جنبه های مختلف مانند ذهنی و عاطفی شما مفید باشد.

3. سالمندان چه نوع موسیقی را دوست دارند؟

آثار کلاسیک هنرمندانی قدیمی و خاطره ساز جایگاه ویژه ای در قلب بسیاری از افراد مسن دارد.

4. راهکارهای مقابله ای برای درمان سالمندان چیست؟

مدیتیشنو جذب آرامش که همگی شامل تنفس عمیق هستند و می توانند به سالمندان کمک کنند تا استرس را مدیریت کنند.