کم شدن تعداد گلبولهای قرمز در بدن کودکان یا پایین آمدن سطح هموگلوبین در بدن کودک، از علائم کم خونی در کودکان محسوب میشود. این عارضه باعث میشود حجم کمتری از اکسیژن در بدن کودک انتقال پیدا کند. در صورتی که این مشکل درمان نشود، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
کم خونی در نوزادان و کودکان گاهی یک عارضه موقتی است و با تامین نیازهای بدن کودک به کمک مکملها یا رژیم غذایی برطرف میشود، اما در برخی از موارد علائم کم خونی در کودکان ارثی بوده و بهسختی درمان میشود. مواردی مانند سرطان، اختلالات خودایمنی و مشکلات ژنتیکی میتواند باعث بروز کمخونی در کودکان شود.در فرایند درمان کم خونی همواره میتوانید از خدمات یک پرستار کودک استفاده کنید.
کم خونی نوزادان
کمخونی در نوزادان زمانی رخ میدهد که سطح گلبولهای قرمز یا هموگلوبین خون کمتر از حد طبیعی باشد. این مشکل ممکن است به دلایلی مانند تولد نارس، وزن کم هنگام تولد، کمبود آهن یا برخی بیماریها ایجاد شود. نوزادان مبتلا به کمخونی ممکن است علائمی مانند رنگپریدگی پوست، بیقراری، ضعف در شیر خوردن و خوابآلودگی بیش از حد داشته باشند. تشخیص سریع این مشکل توسط پزشک و دریافت تغذیه مناسب یا مکملهای مورد نیاز میتواند از بروز عوارض جدی در رشد نوزاد جلوگیری کند.
کم خونی کودکان
کمخونی در کودکان یکی از مشکلات نسبتاً شایع در دوران رشد است که معمولاً به دلیل کمبود آهن، ویتامینها یا برخی بیماریهای زمینهای ایجاد میشود. در این وضعیت تعداد گلبولهای قرمز یا میزان هموگلوبین در خون کاهش پیدا میکند و در نتیجه اکسیژن کمتری به بافتهای بدن میرسد. این مسئله میتواند باعث خستگی، ضعف، بیحالی، تنگی نفس و کاهش تمرکز در کودکان شود. تشخیص بهموقع و اصلاح رژیم غذایی از مهمترین اقدامات برای پیشگیری و درمان این مشکل محسوب میشود.
علت کم خونی در کودکان چیست؟
کمبود آهن و عوامل تغذیهای یکی از اصلیترین علتهای کمخونی در کودکان است. علائم کمبود آهن در کودکان و عوارض آن در کودکان کمی متفاوت است. نیاز رشد سریع آنها به آهن بیشتر از بزرگترهاست و اگر تامین نشود، میتواند منجر به کاهش تولید هموگلوبین و کمبود اکسیژن در بدن شود. عوامل دیگری نیز مانند عفونتها، مشکلات گوارشی، نقص ویتامین B12 و اسید فولیک، اختلالات ژنتیکی و انتقال خون نادرست میتوانند علت کمخونی در کودکان باشند. تشخیص و مدیریت مناسب علائم کم خونی در کودکان توسط پزشک معالج کلیدی است تا از تاثیرات منفی آنها جلوگیری شود و سلامتی کودکان حفظ گردد. انواع گوناگونی از کم خونی ممکن است در یک کودک دیده شود. این موارد عبارتند از:
- کم خونی در کودکان به دلیل فقر آهن: طی این شرایط آهن کافی در خون وجود ندارد. آهن عنصر حیاتی برای تولید گلبول های قرمز است.
- کم خونی نوزاد از نوع مگالوبلاستیک: در این نوع از کم خونی گلبول های قرمز به دلیل کمبود ویتامین B12 یا کمبود اسید فولیک، به طور غیر طبیعی بزرگ و حجیم هستند. این موضوع موجب می شود که این عناصر حیاتی خون نتوانند از بسیاری از مویرگ های ریز و باریک عبور کنند و سلول های آن قسمت دچار مرگ شوند. از جمله اقسام گوناگون کم خونی مگالوبلاستیک، کم خونی از نوع پرنیشیوز است. طی این شرایط مشکل در جذب ویتامین «ب۱۲» خواهد بود. لازم به ذکر است که این ویتامین نیز برای تولید و شکل گیری گلبول های قرمز بسیار حیاتی است.
- کم خونی در کودکان از نوع همولیتیک: در این نوع از کم خونی، گلبول های قرمز از بین می روند. به گزارش یک پرستار کودک علل گوناگونی جهت بروز کم خونی همولیتیک وجود دارد. به عنوان نمونه؛ عفونت های بسیار جدی و خطرناک و یا برخی از داروها که از علائم کم خونی در کودکان به شمار می رود.
- کم خونی داسی شکل در کودکان: در این نوع از کم خونی، مشکل در تعداد گلبول های قرمز نیست بلکه مشکل شکل غیر طبیعی آنهاست که هلالی و شبیه داس است. ایین امر موجب می شود گلبول های قرمز نتوانند با نرمی و راحتی از مویرگ ها رد شوند. این نوع کو خونی در کودکان، تا دورانی بزرگسالی نیز باقی می ماند. ریشه این نوع کم خونی، مشکلات ژنتیکی است.
- تالاسمی: این نوع از کم خونی در کودکان هم، کم خونی ارثی می باشد که منجر به تغییر شکل گلبول های قرمز خون خواهد شد.
علت کم خونی در کودکان میتواند دلایل اکتسابی یا ارثی باشد. برخی از دلایل ارثی شامل مواردی است که در زمان تولد با نوزاد همراه است. همچنین کیسهای کمخونی اکتسابی شامل مواردی است که به خاطر بروز شرایط ویژه، تغذیه نامناسب، و سایر علتها ایجاد میشود.
درواقع علت کمخونی را باید بهنسبت نوع کم خونی بررسی کرد. اما این بیماری در بسیاری از کودکان، دلیل ارثی و ژنتیکی دارد. گاهی برخی از مشکلات تغذیهای و حساسیتهای غذایی هم کم خونی را در پی دارد. برخی عفونتها، بیماریها، مصرف داروهای خاص، و مصرف برخی ویتامینها و مواد معدنی، باعث بروز کمخونی در بدن کودک میشود. ایین موارد را باهم برسی می کنیم:
- از بین روفتن گلبول های قرمز خون در کودکان
- ناتوانی در تولید گلبول های قرمز جدید
- کاهش حجم خون موجود در بدن کودک
البته که کاهش گلبول های قرمز خون و یا پایین آمدن سطوح هموگلوبین می تواند ناشی از موارد ذیل باشد:
- برخی از عفونت ها که از علائم کم خونی در کودکان است
- بعضی از بیماری ها
- اختلال های ژنتیکی منوط بر گلبول های قرمز
- فقر بعضی مواد معدنی یا ویتامین ها
علائم کم خونی در کودکان و نوزادان
علائم کم خونی در کودکان مانند کم خونی در سالمندان، در هر کودک با کودک دیگر متفاوت است. از طرفی گاهی آنمی خفیف، هیچ نشانه و علائمی ندارد. شایعترین علائم کم خونی در کودکان شامل علائم کم خونی در کودکان 7 ساله و علائم کم خونی در کودکان 11 ساله، شامل موارد زیر است:
- خستگی مداوم و کمبود انرژی
- زخم یا تورم روی زبان
- بزرگ شدن طحال یا کبد
- دیر خوب شدن زخمها
- تاثیر در رشد
- رنگپریدگی پوست، لبها، دستها یا زیر پلک
- سرد بودن دست و پا
- زرد شدن رنگ پوست، چشم یا دهان
- هوسهای غیرعادی مانند هوس به یخ، خاک یا نشاسته
- کاهش اشتها
- ابتلا به بیماریهای مختلف از جمله انواع عفونتها
همچنین آنمی شدید، علائم زیر را در پی دارد:
- سردرد
- سرگیجه
- مشکلات ریتم قلب
- تنگی نفس
- تورم دست و پا
البته شاید کم خونی ناشی از بیماری های زمینه ای دیگری باشد به همین خاطر مراجعه به پزشک و ارائه شرح حال دقیق الزامی است.
به نقل از urmc.rochester.edu :
بسیاری از این علائم کم خونی در کودکان ممکن است ناشی از سایر مشکلات خونی یا شرایط سلامتی باشد. کم خونی اغلب نشانه یک بیماری دیگر است. هر گونه علائم را به ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی کودک خود گزارش دهید. همیشه برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید.
علائم کم خونی در کودکان ۶ ساله
در کودکان ۶ ساله کمخونی اغلب با علائمی مانند ضعف عمومی، رنگپریدگی لبها و صورت، کاهش انرژی و خوابآلودگی بیشتر از حد معمول همراه است. برخی کودکان در این سن ممکن است دچار تپش قلب، بیاشتهایی یا کاهش توانایی در یادگیری و تمرکز شوند. از آنجا که این سن همزمان با شروع مدرسه است، کمخونی میتواند بر عملکرد تحصیلی کودک نیز تأثیر بگذارد. بنابراین توجه به تغذیه مناسب و بررسی وضعیت سلامتی کودک توسط پزشک در صورت مشاهده این نشانهها اهمیت زیادی دارد.
علائم کم خونی در کودکان ۷ ساله
کمخونی در کودکان ۷ ساله میتواند با نشانههایی مانند خستگی زودرس، رنگپریدگی پوست، کاهش تمرکز و بیحوصلگی در انجام فعالیتهای روزانه ظاهر شود. در این سن، کودکان معمولاً فعالیت بدنی بیشتری دارند و اگر دچار کمخونی شوند ممکن است هنگام بازی یا ورزش سریعتر خسته شوند. همچنین برخی کودکان ممکن است دچار سردرد، سرگیجه یا کاهش اشتها شوند. توجه به رژیم غذایی سرشار از آهن مانند گوشت، حبوبات، سبزیجات برگ سبز و مصرف کافی ویتامینها میتواند در پیشگیری و کنترل این مشکل مؤثر باشد.
علائم کم خونی در کودکان ۱۱ ساله
کمخونی در کودکان ۱۱ ساله که در آستانه دوران بلوغ قرار دارند، میتواند با علائمی مانند خستگی مداوم، سرگیجه، سردرد، رنگپریدگی پوست و کاهش توان بدنی همراه باشد. در این سن به دلیل رشد سریع بدن، نیاز به مواد مغذی بهویژه آهن افزایش پیدا میکند. در صورت تأمین نشدن این مواد از طریق تغذیه، احتمال بروز کمخونی بیشتر میشود. مصرف غذاهای غنی از آهن مانند گوشت قرمز، مرغ، ماهی، تخممرغ و سبزیجات سبز تیره میتواند به حفظ سطح مناسب هموگلوبین در بدن کمک کند.
برخی از ریسک فاکتورهای بسیار مهم ابتلای کودکان به کم خونی!
شناخت ریسک فاکتورهایی که احتمال بروز علائم کم خونی در کودکان را افزایش میدهند، به والدین کمک میکند تا زودتر متوجه مشکل شده و برای پیشگیری یا درمان آن اقدام کنند. برخی از ریسک فاکتورهای بسیار مهم ابتلای کودکان به کم خونی:
- کودکان متولد شده در کشورهای فقیر.
- کودکانی که نارس به دنیا آمده اند و یا وزن آن ها به هنگام تولد کم بوده است.
- کودکانی که زودتر از زمان مجاز، با شیر گاو یا شیر بز تغذیه می شوند. یعنی قبل از اتمام ییک سالگی
- کودکانی که از در سنین 1 تا 4 سالگی مقداری بیشتر از 750 میلی لیتر شیر گاو یا بز می خورند.
- شیرخوارانی که تنها با شیر مادر خود تغذیه می شوند و سایر غذای کمکی بدان ها برای تغذیه داده نمی شود.
- کودکانی که در رژیم غذایی آنها آهن، ویتامین های مورد نیاز و یا مواد معدنی مفید وجود ندارد.
- بیماری های عفونی، کلیوی یا کبدی طولانی مدت.
درمان کم خونی کودکان
درصورتیکه با رعایت مواردی که با توجه به علائم کم خونی در کودکان برای پیشگیری از آنمی عنوان شد و همچنین به کمک مکملهای آهن، کمخونی و فقر آهن در کودک شما درمان نشد؛ بهتر است خیلی زود عامل زمینهای این بیماری را در کودک تشخیص بدهید. بعد از تشخیص عامل زمینهای لازم است که برای درمان آن عامل اقدام کنید.
درمان کمخونی به نوع و شدت و علائم و سن کودک و سلامت عمومی کودک بستگی دارد. در پروسه درمان پزشک تلاش میکند تا میزان گلبولهای قرمز خود را به شکل طبیعی برگرداند. برای درمان کمخونی کودکان از راهکارهایی مانند تزریق خون، قطع کردن خوردن داروهایی که باعث کمخونی میشوند، مصرف مکملها و غیره استفاده کرد.
نتیجهگیری
کمخونی در کودکان و نوزادان معمولاً بهمعنای کاهش تعداد گلبولهای قرمز و اختلال در انتقال اکسیژن به بافتهای بدن است. این مشکل اگرچه رایج است، اما در صورت بیتوجهی میتواند زمینهساز بیماریها و اختلالات جدی و حتی غیرقابلدرمان شود. بروز علائم کم خونی در کودکان مانند افزایش ضربان قلب، تنگی نفس، سردرد، سرگیجه و کاهش انرژی، زنگ خطری برای والدین است تا وضعیت سلامت فرزندشان را جدیتر بررسی کنند. تشخیص بهموقع و شناسایی علت اصلی کمخونی، اولین و مهمترین گام در مسیر درمان است.
در ادامه روند درمان، اصلاح سبک زندگی و بهبود رژیم غذایی کودک اهمیت ویژهای دارد. تأمین آهن، ویتامینها و مواد معدنی ضروری از طریق تغذیه مناسب میتواند نقش مهمی در بهبود عملکرد خون و افزایش سطح هموگلوبین داشته باشد. والدین باید مراقب باشند که کودک در طول روز از غذاهای غنی از آهن استفاده کند و در صورت لزوم، طبق نظر پزشک از مکملها بهره ببرد. توجه به نشانهها، پیگیری بهموقع و رعایت اصول تغذیهای، بهترین راهکار برای پیشگیری از عوارض جدی کمخونی و تضمین سلامت آینده کودک است.
سوالات متداول
چرا فقر آهن در کودکان خطرناک است؟
آهن به انتقال سریع اکسیژن کمک میکند. اگر کودک شما از کمبود آهن که از علائم کم خونی در کودکان است رنج میبرد؛ بهتر است از رژیمهای غذایی غنی از آهن و مکملهای آهن استفاده کنید. اگر کمبود آهن در بدن شما درمان نشود؛ رشد و تکامل کودک هم تحت تاثیر قرار میگیرد.
آیا روشهای خانگی برای درمان آنمی کارساز هستند؟
در مواردی که تغذیه نامناسب و دریافت نکردن آهن، دلیل بروز کمخونی در کودکان باشد؛ میتوان با اصلاح تغذیه، این مشکل را رفع کرد؛ اما در مواردی که بیماریهای ژنتیکی و موارد ریشهایتر دلیل بروز این بیماری باشند؛ باید به پزشک مراجعه کنید.
نشانه های کم خونی در کودکان چیست؟
سرد بودن دست و پا، اختلال در رشد، کاهش اشتها و دیر خوب شدن زخم ها از علائم کم خونی در کودکان و نوزادان به شمار میرود.
علائم کم خونی در نوزادان کدام است؟
زرد شدن رنگ پوست و دهان، کمبود انرژی، زخم یا تورم روی زبان و تنگی نفس از علایم و نشانه های کم خونی در نوزادان می باشد.
