عوارض فیزیوتراپی | چرا بعد از فیزیوتراپی درد دارم؟

فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روش‌های درمانی غیرتهاجمی برای کاهش درد، افزایش دامنه حرکتی، بهبود آسیب‌ها و کنترل بیماری‌های عضلانی ـ اسکلتی است. با این حال، بسیاری از افراد پیش از شروع درمان یا در حین جلسات، این سؤال را در ذهن دارند که عوارض فیزیوتراپی چیست و چرا بعد از فیزیوتراپی درد دارم؟ آیا برق، لیزر یا تمرینات ممکن است باعث آسیب شوند؟
واقعیت این است که فیزیوتراپی در بیشتر موارد روشی ایمن و مؤثر است، اما مانند هر روش درمانی دیگری می‌تواند با عوارض موقتی و قابل کنترل همراه باشد. در این مقاله به‌صورت کامل و علمی، تمام عوارض فیزیوتراپی، از عوارض عمومی تا عوارض فیزیوتراپی با برق، لیزر، دیسک کمر، گردن، شانه و زانو را بررسی می‌کنیم. لازم است پرستاران بیمار و مراقبان در هر سطحی با این عوارض به طور کامل آشنایی داشته باشند.

عوارض فیزیوتراپی چیست؟

فیزیوتراپی در اصل برای کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن طراحی شده است، اما فرآیند درمان معمولاً شامل حرکات اصلاحی، تحریک عضلات، کشش بافت‌ها و استفاده از دستگاه‌هایی مانند برق و لیزر است که ممکن است به صورت فیزیوتراپی در منزل انجام شود. همین مداخلات درمانی ممکن است باعث عوارض فیزیوتراپی و بروز برخی واکنش‌های طبیعی در بدن شوند که اغلب موقتی، قابل پیش‌بینی و غیرخطرناک هستند.
بدن در طول فیزیوتراپی از یک وضعیت غیرفعال یا آسیب‌دیده وارد مرحله فعال‌سازی مجدد می‌شود. این تغییر می‌تواند منجر به احساس درد، خستگی، کوفتگی یا حتی تورم خفیف شود. این علائم در اغلب مواقع نشانه شروع روند ترمیم هستند، نه علامتی از آسیب جدید.

شایع‌ترین عوارض فیزیوتراپی

با اینکه هدف اصلی فیزیوتراپی کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی بدن است، اما بسیاری از بیماران در طول جلسات درمان یا پس از آن با علائمی مانند درد، خستگی، کوفتگی عضلات یا تورم خفیف روبه‌رو می‌شوند. این عوارض در اغلب موارد طبیعی، موقتی و بخشی از روند ترمیم بدن هستند.
زمانی که عضلات و مفاصلی که مدت‌ها دچار ضعف، خشکی یا محدودیت حرکتی بوده‌اند دوباره فعال می‌شوند، بدن برای سازگاری با شرایط جدید واکنش نشان می‌دهد. این واکنش ممکن است به‌صورت درد یا خستگی بروز کند که معمولاً طی چند روز به‌تدریج کاهش می‌یابد. شناخت این عوارض به بیمار کمک می‌کند با آرامش بیشتری روند درمان را ادامه دهد و از نگرانی‌های بی‌مورد جلوگیری شود.

درد بعد از فیزیوتراپی

یکی از رایج‌ترین سؤالات بیماران این است که چرا بعد از فیزیوتراپی درد دارم؟ این درد معمولاً به دلیل درگیر شدن عضلات، مفاصل و بافت‌هایی است که مدت‌ها بی‌تحرک یا ضعیف بوده‌اند. تحریک مجدد این ساختارها می‌تواند باعث افزایش موقتی درد شود. این وضعیت شباهت زیادی به درد بعد از ورزش دارد و اغلب طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت کاهش می‌یابد.

خستگی عمومی بدن

فیزیوتراپی یک فعالیت بدنی هدفمند است. بسیاری از بیماران پس از جلسه درمان احساس خستگی شدید دارند، به‌خصوص اگر تمرینات قدرتی یا دامنه حرکتی انجام داده باشند. این خستگی نشانه فشار درمانی کنترل‌شده روی بدن است و با استراحت و تغذیه مناسب به‌سرعت برطرف می‌شود.

به نقل از سایت elysianwellnesscentre‌:

فیزیوتراپی برای بدن شما کار سختی است! شما از بدن خود می‌خواهید کارهایی را انجام دهد که ممکن است نخواهد انجام دهد، مانند کشش تا دامنه حرکتی کامل یا تحمل وزن یا فعالیت بیشتر از آنچه قبلاً انجام می‌داد. بنابراین، اگر بعد از جلسه فیزیوتراپی احساس خستگی شدید کردید، نگران نباشید. فقط به خودتان زمان استراحت و بهبودی بدهید.

کوفتگی و درد عضلات

کشش عضلات، تمرینات مقاومتی و کار با مفاصل می‌تواند منجر به کوفتگی عضلانی شود. این حالت طبیعی است و نشان می‌دهد عضلات در حال سازگاری و تقویت هستند.

حساسیت و درد موضعی

بخش‌هایی از بدن که با دستگاه‌هایی مانند اولتراسوند یا TENS تحت درمان قرار می‌گیرند، ممکن است تا چند ساعت یا حتی یک روز نسبت به لمس حساس باشند. این حساسیت معمولاً نیاز به درمان خاصی ندارد.

تورم خفیف

گاهی پس از تمرینات یا حرکات اصلاحی، تورم خفیف در مفاصل یا بافت نرم ایجاد می‌شود. این تورم پاسخ طبیعی بدن به فشار درمانی است و معمولاً با کمپرس سرد، استراحت و بالا نگه داشتن عضو کنترل می‌شود.

اضطراب و فشار روانی

برای برخی بیماران، روند درمان طولانی، دردهای مقطعی یا نگرانی درباره نتیجه درمان ممکن است باعث اضطراب شود. آگاهی از روند درمان و ارتباط مناسب با فیزیوتراپیست نقش مهمی در کاهش این فشار روانی دارد.

چه زمانی عوارض فیزیوتراپی خطرناک است؟

اگرچه بیشتر عوارض فیزیوتراپی طبیعی و گذرا هستند، اما در برخی موارد لازم است حتماً به پزشک یا فیزیوتراپیست مراجعه شود. درد بسیار شدید و غیرقابل تحمل، بی‌حسی یا گزگز شدید و مداوم، ضعف ناگهانی در اندام‌ها، سرگیجه شدید، افزایش غیرطبیعی تورم یا کبودی گسترده از جمله علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. این نشانه‌ها می‌توانند بیانگر فشار بیش از حد، مشکل عصبی یا اجرای نادرست تکنیک درمان باشند.

عوارض فیزیوتراپی با برق

فیزیوتراپی با برق یا تحریک الکتریکی (مانند TENS و IFC) یکی از روش‌های رایج برای کاهش درد و فعال‌سازی عضلات است. این روش معمولاً بی‌خطر است، اما در برخی افراد ممکن است باعث قرمزی پوست، احساس گزگز شدید، سوزش سطحی یا حساسیت پوستی شود. اگر شدت جریان به‌درستی تنظیم نشود، امکان تحریک بیش از حد عصب وجود دارد. افراد دارای باتری قلبی، زنان باردار و بیماران قلبی باید قبل از استفاده از این روش حتماً با پزشک مشورت کنند.

عوارض فیزیوتراپی با لیزر

لیزر درمانی برای کاهش التهاب، ترمیم بافت و تسکین درد استفاده می‌شود. عوارض آن معمولاً بسیار خفیف است و ممکن است شامل احساس گرما در محل تابش، قرمزی موقت پوست یا حساسیت جزئی باشد. در صورت تنظیم نادرست دوز یا استفاده غیرعلمی، احتمال تحریک پوستی یا تشدید موقتی درد وجود دارد، اما این موارد نادر هستند.

عوارض فیزیوتراپی دیسک کمر

درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی کمر شامل تمرینات اصلاحی، کشش ستون فقرات، تقویت عضلات مرکزی و گاهی استفاده از دستگاه‌های کمکی است. در برخی بیماران ممکن است در جلسات اولیه افزایش درد، اسپاسم عضلانی یا احساس فشار در ناحیه کمر و پاها ایجاد شود. این وضعیت غالباً موقتی است، اما اگر درد به‌صورت شدید به پا تیر بکشد یا با بی‌حسی شدید همراه شود، نیاز به بررسی فوری دارد.

عوارض فیزیوتراپی گردن

فیزیوتراپی گردن به دلیل درگیری اعصاب حساس و ارتباط مستقیم با سیستم تعادلی بدن، ممکن است در برخی افراد باعث سرگیجه، سردرد، حالت تهوع یا افزایش درد گردنی شود. این واکنش‌ها اغلب در جلسات ابتدایی دیده می‌شوند و به‌تدریج کاهش می‌یابند. انجام حرکات ناگهانی یا فشار بیش از حد می‌تواند شدت این عوارض را افزایش دهد.

عوارض فیزیوتراپی شانه

درمان مشکلات شانه مانند پارگی تاندون، یخ‌زدگی شانه یا التهاب بورس با فیزیوتراپی همراه با تمرینات دامنه حرکتی است. در این مسیر ممکن است بیمار با افزایش درد شبانه، احساس کشیدگی شدید یا التهاب موقت مواجه شود. این نشانه‌ها معمولاً جزئی از روند بازسازی مفصل شانه هستند.

عوارض فیزیوتراپی زانو

تمرینات فیزیوتراپی زانو با هدف تقویت عضلات چهارسر، همسترینگ و بهبود ثبات مفصل انجام می‌شود. این تمرینات فیزیوتراپی پا می‌توانند باعث درد بعد از تمرین، تورم خفیف یا احساس خستگی شدید در پا شوند. در صورت اجرای صحیح تمرینات، این عوارض موقتی و قابل کنترل هستند.

بعد از فیزیوتراپی چه کارهایی انجام دهیم تا عوارض کمتر شود؟

نوشیدن آب کافی پس از فیزیوتراپی نقش مهمی در کاهش کوفتگی عضلات دارد. انجام منظم تمرینات خانگی که توسط فیزیوتراپیست تجویز می‌شود، به سازگاری بدن با درمان کمک می‌کند. استراحت کافی، استفاده صحیح از کمپرس گرم یا سرد و تغذیه مناسب نیز در کاهش عوارض بسیار مؤثر هستند. همچنین اگر درد غیرعادی یا تشدید شونده‌ای احساس کردید، حتماً آن را با درمانگر خود مطرح کنید.

چه افرادی بیشتر در معرض عوارض فیزیوتراپی هستند؟

سالمندان، بیماران دیابتی، افراد مبتلا به پوکی استخوان، بیماران قلبی و کسانی که سابقه جراحی‌های سنگین دارند، ممکن است حساس‌تر از دیگران به فیزیوتراپی واکنش نشان دهند. در این گروه‌ها تنظیم شدت درمان و نظارت دقیق درمانگر اهمیت دوچندان دارد. انجام برخی حرکات مانند فیزیوتراپی ROM البته خطرات را به حداقل می رساند.

تفاوت عوارض طبیعی با عوارض خطرناک فیزیوتراپی

عوارض طبیعی معمولاً شامل درد خفیف، خستگی، کوفتگی و تورم موقتی است و طی چند روز برطرف می‌شود. اما عوارض خطرناک با درد شدید، بی‌حسی گسترده، ضعف حرکتی، سرگیجه شدید یا تشدید غیرطبیعی علائم همراه است و نیاز به بررسی فوری دارد.

نقش فیزیوتراپیست در کاهش عوارض

یکی از مهم‌ترین عواملی که به‌صورت مستقیم بر شدت و نوع عوارض فیزیوتراپی تأثیر می‌گذارد، تخصص و مهارت فیزیوتراپیست است. یک فیزیوتراپیست باتجربه می‌داند که شدت تمرینات، میزان کشش، قدرت دستگاه‌های برقی یا دوز لیزر باید دقیقاً متناسب با شرایط جسمی هر بیمار تنظیم شود. در مقابل، اجرای نادرست حرکات درمانی، فشار بیش از حد روی مفاصل یا استفاده غیراصولی از دستگاه‌ها می‌تواند باعث تشدید درد، آسیب عضلانی یا تحریک عصبی شود.

همچنین فیزیوتراپیست حرفه‌ای به‌خوبی می‌داند چه زمانی باید شدت درمان را افزایش دهد و چه زمانی به بدن فرصت استراحت بدهد. این تنظیم هوشمندانه باعث می‌شود روند درمان ایمن‌تر، مؤثرتر و با حداقل عوارض پیش برود. به همین دلیل، انتخاب کلینیک معتبر و فیزیوتراپیست متخصص نقش کلیدی در کاهش عوارض و رسیدن سریع‌تر به بهبودی دارد.

مراقبت های لازم هنگام فیزیوتراپی

فیزیوتراپی یکی از ایمن‌ترین و مؤثرترین روش‌های درمانی برای مشکلات عضلانی و اسکلتی است. اگرچه ممکن است با عوارضی مانند درد، خستگی، کوفتگی یا تورم موقت همراه باشد، اما این واکنش‌ها اغلب طبیعی، قابل کنترل و نشانه فعال شدن روند بهبود هستند. نکته کلیدی، انتخاب فیزیوتراپیست متخصص، رعایت توصیه‌های درمانی و پیگیری منظم جلسات است. در صورت مشاهده علائم غیرعادی، مراجعه سریع به پزشک از بروز مشکلات جدی جلوگیری می‌کند.

سوالات پرتکرار

آیا درد بعد از فیزیوتراپی طبیعی است؟

بله، در بیشتر موارد طبیعی و گذراست.

چند جلسه طول می‌کشد تا درد کمتر شود؟

معمولاً بعد از ۳ تا ۵ جلسه کاهش درد محسوس می‌شود.

آیا فیزیوتراپی ممکن است آسیب بزند؟

در صورت انجام توسط فرد غیرمتخصص یا اجرای نادرست تمرینات، احتمال آسیب وجود دارد، اما در حالت استاندارد بسیار ایمن است.