علت خون دماغ شدن کودکان

این مقاله در تاریخ 14-05-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

علت خون دماغ شدن کودکان و اپیستاکسیس چیست؟ و برای درمان فوری خون دماغ در کودکان باید چه کار کرد؟ به خصوص اگر کودک یا خردسالی در خانه دارید، حتما با مشکل خونریزی بینی یا اپیستاکسیس مواجه شده‌اید. بسیاری والدین در چنین شرایطی با وحشت و نگرانی به پزشک مراجعه می‌کنند و نگران عواقب بعدی خون دماغ شدن هستند. واقعیتی است که در بسیاری موارد خون دماغ شدن کودکان، نتیجه یک التهاب ساده در بخش جلویی و نرم بینی است و علت وحشتناکی پشت خود ندارد.

اگر راه‌های درمان فوری خون دماغ شدن در کودکان را بیاموزید، خیلی سریع و بدون نگرانی می‌توانید این مشکل را حل کنید. اما شرایطی نیز وجود دارد که خون دماغ شدن مکرر در کودکان اتفاق می‌افتد و خونریزی مزمن، با حتی ۲۰ دقیقه صبر و درمان مهار نمی‌شود. در این شرايط والدین یا پرستار کودک باید چه کار کنند؟ علت خون دماغ شدن کودکان چیست؟ چرا کودک تنها در فصولی خاص دچار این مشکل می‌شود؟

خون دماغ کودکان چه موقع خطرناک است؟

در شرایطی که کودک علاوه بر خون دماغ شدن، علائمی چون بی حالی و ضعف، رنگ پریدگی، کبودی، تب، سرگیجه و… را نیز تجربه می‌کند و گمان برده می‌شود که دلیل این شرایط، مصرف دارویی خاص، ورود جسمی خاص به بینی یا ضربه بوده است، باید درمان خون دماغ به طور حرفه‌ای‌تر و جدی‌تری پیگیری شود. بستنی عروق به وسیله سوزاندن آن‌ها، انقباض با گاز و موادی چون نقره نیترات، از جمله راه‌های پزشکی هستند که برای درمان خون دماغ در کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرند.

به طور کلی اگر موارد زیر رخ داد در سریعترین زمان ممکن به پزشک مراجعه نمایید:

دلایل خون دماغ شدن کودکان

دلیل خون دماغ شدن کودکان Epistaxis، پاسخ التهابی بدن نسبت به یک محرک هستند. وقتی تحت تاثیر یک عفونت، سرماخوردگی، ورود شی خارجی چون انگشت به بینی و… عروق ریز درون بینی تحریک و ملتهب می‌شوند، سوزش، خونریزی و کبودی کاملا محتمل است. خشکی و حساسیت بینی بیشترین دلیلی است که سبب خون دماغ شدن کودکان و افراد کم سن و سال می شود. همچنین تعداد زیادی از بچه ها عادت به دست کردن به داخل بینی خود دارند که همین مورد جز یکی از دلایل اصلی در خون دماغ شدن کودک می باشد.

اغلب خون دماغ شدن بزرگسالان و کودکان در نتیجه التهاب بخش جلویی (قدامی) بینی اتفاق می‌افتند و در موارد نادر خونریزی منشا درونی و علتی خطرناک دارد. علت خون دماغ شدن در کودکان به طور طبیعی می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

خون دماغ شدن بچه به علت فشار خارجی

شایعترین دلیل خون دماغ در کودک زیر دو سال و حتی ۲ تا ۱۰ سال، وارد کردن فشار خارجی به عروق ریز بینی است. این فشار تحت تاثیر فرو بردن انگشت یا جسم خارجی در بینی ایجاد می‌شود و خونریزی را در پی دارد.

عفونت، دلیل خون دماغ کودک

علت خون دماغ شدن کودکان در زمان سرماخوردگی و بیماری‌هایی چون تب دنگی، عفونت است. سرماخوردگی، عفونت‌های سینوسی و… باعث خونریزی بینی می‌شوند. عوامل عفونی چون انواع باکتری و ویروس می‌توانند مواد مخرب شیمیایی را آزاد کنند که عروق خون را تخریب می‌کند. در اثر این تخریب، خونریزی در بینی محتمل است.

Maneuver valsalva

در شرایطی که نفس در سینه حبس شده و انقباض شدیدی در حفره شکمی ایجاد می‌شود، (مثل تقلا برای خارج کردن مدفوع در یبوست)، این فشار شدید می‌تواند پاره شدن عروق خونی بینی را به همراه داشته باشد و همین امر می تواند سبب خونریزی بینی کودک شود.

خون دماغ شدن کودک به علت خشکی و گرمای هوا

هوای گرم و خشک نیز می‌تواند از دلایل خون دماغ شدن مکرر در کودکان باشد. قرار گرفتن وطلانی مدت کودک در این هوا منجر به حساس‌شدن دیوار رگ‌ها و ترک خودرن مخاط بینی می‌شود و همین امر زمینه را برای رخ دادن خونریزی‌های مکرر فراهم می‌آورد.

خون دماغ کودکان در اثر بیماری‌های خونی و انعقادی

در بسیاری از مواقع خون دماغ شدن کودکان به دلیل عوامل رایج از جمله خشکی هوا، دستکاری بینی یا .. رخ می‌دهد. این در حالی است که در شرایط خون دماغ در کودکان ممکن است به دلیل بیماری‌های خونی و انعقادی اتفاق افتاده باشد. در شرایطی که سیستم انعقاد خون به‌درستی عمل نکند، بدن نمی‌تواند پس از آسیب‌های کوچک، خونریزی را به‌سرعت متوقف کند. به همین دلیل ممکن است کودک بدون ضربه مشخص یا پس از یک تحریک جزئی بینی، دچار خونریزی طولانی‌تر یا تکرار شونده شود.
از جمله علائمی که نشان دهنده وجود مشکل خونی و انعقادی در کودک است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خون دماغ‌های شدید یا طولانی که به سختی متوقف می‌شود
• تکرار بی علت خونریزی
• کبودی‌های زیاد و غیرعادی بر روی پوست کودک
• خونریزی مکرر از لثه یا سایر قسمت‌های بدن
• طولانی شدن زمان خونریزی پس از آسیب‌های کوچک یا بریدگی
• سابقه بیماری خونی و انعقادی در سایر اعضا خانواده

حساسیت و آلرژی، عامل خونریزی بینی کودکان

در کنار موارد قبل، حساسیت نیز شایعترین علت خون دماغ شدن کودکان در بهار است. البته که حساسیت طی عوامل متعددی می‌تواند ایجاد شود، اما تغییرات فصلی و گرده افشانی ابتدای بهار و پاییز، بستر حساسیت شدیدتر بدن را فراهم می‌کنند. آلرژی، در واقع التهاب و جنجال ایمنی بدن در برابر عاملی بی خطر است.
یعنی بدن به طور اشتباهی و با حساسیت بی مورد، عامل غیر آسیب‌ زا را خطرناک تشخیص دهد و به مبارزه با آن بپردازد! این التهاب هم به تنهایی می‌توان خون دماغ شدن در کودکان را به دنبال داشته باشد و هم با مصرف اسپری‌های ضد خارش بینی، احتمال خونریزی را افزایش دهد. همچنین این مورد در علت خون دماغ شدن کودکان در صبح نیز شایع است.

خون دماغ در سرماخوردگی کودکان

یکی دیگر از دلایل خون دماغ شدن کودک سرماخوردگی بوده که به واسطه مصرف داروهای آنتی بیوتیک و چرک خشک کن محیط داخلی بینی خشک می شود. همین امر باعث می شود تا زمانی که کودک دست خود را داخلی بینی کرده بافت ها و رگ های داخلی بینی آسیب دیده و خونریزی شروع شود. برای جلوگیری از این مورد می توانید با استفاده از پماد ها و مرطوب کننده های مناسب نواحی داخلی بینی بچه را مرطوب نمایید.

در کنار این موارد، علت خون دماغ شدن کودکان می‌تواند اثری مخرب و ریشه‌ای داشته باشد. به عنوان مثال داروهای ضد انعقادی و رقیق کننده خون، کمبود ویتامین k، سرطان بینی و وجود توده در مسیر بینی، بیماری‌های قلبی و عروقی، فشار خون بالاتری از حد نرمال، پولیپ بینی، آسیب یا شکستگی همه می‌توانند از دلایل خون دماغ شدن مکرر در کودکان باشند. به منظور رفع و درمان خون دماغ شدن کودکان به هر دلیل، یک درمان فوری خون دماغ در کودکان وجود دارد و در موارد حادتر، درمان پزشکی.

علت خون دماغ شدن کودک در خواب

از جمله مواردی که منجر به نگرانی والدین می‌شود، خون دماغ شدن کودکان در خواب است. خون دماغ شدن کودک در خواب معمولاً به دلیل خشکی یا تحریک مخاط داخل بینی اتفاق می‌افتد و در بیشتر موارد نشانه مشکل جدی نیست. هنگام خواب، کودک متوجه خارش یا ناراحتی بینی نمی‌شود و ممکن است به‌صورت ناخودآگاه بینی خود را بمالد یا در اثر خشکی هوا، مویرگ‌های حساس داخل بینی دچار آسیب شوند.
با توجه به اینکه بخش جلویی بینی کودک دارای رگ‌های خونی ظریفی با تعداد بالا است، عواملی مانند خشکی هوا، سرماخوردگی، آلرژی یا دستکاری بینی می‌توانند باعث پارگی این رگ‌ها و ایجاد خونریزی در طول شب شوند.

علت خون‌دماغ شدن مکرر کودک

خون ریزی مکرر بینی در کودکان اغلب به علت عوامل خوش‌خیم و موقتی است: هوای خشک (خصوصاً در زمستان یا محیط‌های با گرمایش مرکزی)، تحریک مخاط داخلی با کندن یا خراشیدن بینی، یا فوت شدید ناشی از سرماخوردگی یا عفونت‌های تنفسی. همچنین حساسیت‌ها و آلرژی‌های بینی می‌توانند التهاب مخاط را افزایش دهند که تارهای خونی ظریف را مستعد پارگی می‌کنند. علت‌های نادر اما مهم‌تر شامل اختلالات انعقادی، تومورها یا بیماری‌های عروقی مانند HHT هستند که در صورتی که خون‌ریزی‌ها شدید، مکرر، یا با علائم دیگر مانند کبودی یا خونریزی از جای دیگر بدن همراه باشد، بررسی پزشکی نیاز است.

علت خون دماغ شدن از یک سوراخ بینی در کودکان

خون دماغ شدن بچه از یک سوراخ بینی می تواند دلایل و علل خود را داشته باشد اما علت اصلی که باعث می شود تا خونریزی از یک سوراخ بینی در کودکان رخ دهد به صورت زیر می باشد:

• آسیب داخلی بینی: قسمت جلویی بینی دارای تعداد زیادی از رگ‌های خونی ظریف است، وارد شدن انگشت، ناخن یا هر جسم خارجی می‌تواند به راحتی به آن‌ها و مخاط آسیب وارد کند و منجر به خونریزی از یک سوراخ یا هر دو سوراخ بینی شود.
• ضربه به بینی: رگ‌های سراسر بینی در اثر موارد مختلفی از جمله بازی، زمین خوردن یا برخورد با وسایل می‌توانند منجر به آسیب شوند. همین امر یکی از شایع‌ترین دلایلی است که منجر به خونریزی سوراخ چپ یا راست بینی در کودکان خواهد شد.
• خشکی مخاط بینی: قرار داشتن طولانی مدت در معرض هوای خشک، کمبود رطوبت و استفاده از وسایل گرمایشی می‌تواند زمینه ترک خوردن مخاط بینی و آسیب پذیر شدن رگ‌های بینی را فراهم بیاورند و در دسته علت خون دماغ شدن از یک سوراخ بینی در کودکان قرار بگیرند.
• سرماخوردگی و آلرژی: عطسه‌های مکرر، التهاب یا فین کردن‌های شدید با وارد کردن فشار به ساختار درونی بینی می‌تواند علت خون دماغ شدن از سوراخ سمت راست یا سمت چپ باشد.
• وجود جسم خارجی: گیر کردن اجسام خارجی در بینی کودکان خردسال یک علت خون دماغ شدن از سوراخ چپ بینی در کودکان است. گیر کردن اجسام خارجی علاوه بر خونریزی، با علائم دیگری از جمله گرفتی یا خروج ترشح از بینی نیز همراه است.

درمان خون دماغ در کودکان

راه و روش های درمان خون دماغ در کودکان شامل مداخلات متنوعی مانند داروها، ترخیص جراحی، و در برخی موارد، ترخیص خود به خودی ممکن است. انتخاب روش درمانی وابسته به نوع و شدت مشکل، سن و وضعیت کلینیکی کودک می‌باشد. هدف اصلی درمان، کنترل و کاهش خطرات مرتبط با خون دماغ، افزایش جریان خون به مغز، و جلوگیری از عوارض جدی احتمالی است.

تعیین دقیق توسط پزشک متخصص و دنباله‌روی منظم با تست‌ها و تصاویر پزشکی می‌توانند به بهبود و بهبودی وضعیت کودک کمک کنند. برای درمان فوری خون دماغ در کودکان با توجه به علت خون دماغ، باید به طور خانگی یا از طریق پزشک اطفال اقدام کرد.

به گفته ی : Nosebleeds

خونریزی بینی باعث درد نمی شود؛ با این حال، کودک شما ممکن است از دیدن و مزه خون در هنگام خونریزی بینی بسیار مضطرب و ناراحت شود. سعی کنید کودک خود را آرام کرده و به او اطمینان دهید، زیرا گریه کردن خونریزی را بدتر می کند، سپس این دستورالعمل های کمک های اولیه را دنبال کنید:

کودک خود را به صورت عمودی در یک وضعیت راحت بنشینید و کمی به جلو خم شوید.
قسمت پایین و نرم بینی را فشار دهید و سوراخ های بینی را با انگشتان خود به هم فشار دهید (کودک شما اگر بزرگتر باشد می تواند این کار را انجام دهد). به مدت 10 دقیقه به فشار دادن ادامه دهید.
برای بررسی اینکه آیا خونریزی متوقف شده است، انگشتان خود را بردارید.خون نیاز به لخته شدن دارد و این زمان می برد. خواندن کتاب می تواند حواس پرتی خوبی برای کودک شما باشد. یک ساعت در دسترس داشته باشید تا مطمئن شوید 10 دقیقه گذشته است.
بعد از 10 دقیقه، بینی را رها کنید و بررسی کنید که آیا خونریزی متوقف شده است یا خیر. اگر خونریزی بینی ادامه پیدا کرد، سوراخ های بینی را برای 10 دقیقه دیگر فشار دهید.

درمان فوری خون دماغ در کودکان

اغلب خونریزی‌های بینی با این روش ساده قابل حل هستند. در این شیوه مهمترین نکته حفظ  آرامش و امنیت، و القای این احساس به کودک است.

1. کودک را آرام کنید و به طوری که سر نه خیلی بالا و نه خیلی پایین قرار گیرد، او را بنشانید. توجه داشته باشید که بالا گرفتن سر می‌تواند باعث قورت دادن لخته خون شود که سرفه و استفراغ و تهوع را در پی دارد.
2. حوله‌ای تمیز و لطیف یا دستمال کاغذی را بردارید و در قسمت قدامی بینی کودک بگیرید.
3. نگه داشتن دستمال، معمولا تا ۱۰ دقیقه لازم است و پس از آن خونریزی بند آمده است.

اشتباهات رایج هنگام خون دماغ شدن کودک

در صورت خون دماغ شدن کودک انجام دادن برخی اقدامات اشتباه ممکن است با تحریک بیشتر مخاط بینی منجر به طولانی‌تر شدن زمان خونریزی شود. از جمله این اقدامات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عقب بردن سر کودک: برخلاف تصور عموم مردم، عقب بردن سر منجر به متوقف کردن خونریزی نخواهد شد و ممکن است منجر به وارد شدن خون به گلو شود.
• خواباندن کودک: خواباندن کودک یا قرار دادن سر او بین زانوها می‌تواند کنترل وضعیت را دشوار تر کند از این رو بهتر است کودک در حالت نشسته قرار بیرد و سر او کمی به جلو متمایل شود.
• وارد کردن دستمال یا پنبه درون بینی: انجام این کار نه تنها منجر به توقف خونریزی نمی‌شود، بلکه با تحریک مخاط و باز شدن دوباره رگ آسیب‌دیده زمان خونریزی را طولانی‌تر می‌کند.
• رها کردن مکرر بینی جهت بررسی خونریزی: بسیاری از والدین برای اطمینان از توقف خونریزی، مرتب فشار بینی را قطع می‌کنند؛ اما این کار مانع تشکیل لخته و توقف خونریزی می‌شود.
• فین کردن شدید بعد از توقف خونریزی: پس ار خونریزی رگ‌ها همچنان در حالت حساسی وجود دارند و از این رو فین کردن شدید می‌تواند باعث وارد شدن آسیب مجدد به دیواره رگ‌ها و شروع خونریزی شود.

چه زمانی برای خون دماغ شدن کودکان به پزشک مراجعه کنیم؟

خون دماغ در کودکان معمولا با رعایت کردن چند توصیه پزشکی پس از گذشت چند دقیقه متوقف می‌شود. با این حال در برخی کودکان در صورت انجام نکات ذکر شده شدت خونریزی تغییری نخواهد کرد یا کودک با علائم دیگری مواجه خواهد شد.. در چنین شرایطی توصیه می‌شود برای کنترل وضعیت سلامت کودک در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید:

• عدم توقف خونریزی پس از گذشت 20 الی 30 دقیقه
• خونریزی شدید
• خونریزی پس از ضربه به بینی یا سر
• خونریزی مکر
• خونریزی همراه با کبودی غیر طبیعی، خونریزی لثه، ضعف یا بی‌حالی
• خونریزی دائما از یک سوراخ بینی رخ دهد

اگر شما فرزند و کودکی در منزل دارید که به صورت مکرر دچار خون ریزی از ناحیه بینی شده می توانید از خدمات سلامت اول برای نگهداری و مراقبت از کودک خود جهت کنترل و درمان خون دماغ شدن کودکان به بهترین شکل بهره ببرید.

سوالات متداول

1. آیا تب و خون دماغ کودکان خطرناک است؟

در صورتی که خون دماغ و تب بچه طولانی شد می بایست در سریعترین زمان به پزشک مراجعه نمایید.

2. چرا کودکان دچار خونریزی بینی می شوند؟

موارد زیادی وجود دارد که علت خون دماغ شدن کودکان می باشد اما معمولا دست در بینی کردن و فشار خارجی شایع ترین عامل آن است.

3. بهترین راه متوقف کردن خونریزی دماغ بچه چیست؟

برای متوقف کردن خون دماغ کودک ابتدا، بچه را به روی پای خود نشانده، سپس سر کودک را به آرامی به سمت پایین آورده و بینی کودک را با دست بگیرید.

4. علت خون دماغ شدن کودکان در خواب چیست؟

معمولا خشکی مخاط بینی علت اصلی خون دماغ شدن در خواب بوده که توصیه می شود در صورت ادامه دار بودن این موضوع سریعا به پزشک مراجعه کنید.