گازگرفتگی سگ و گربه؛ اقدامات لازم بعد از گاز گرفتگی سطحی سگ خانگی

گازگرفتگی حیوانات، به‌ویژه گازگرفتگی سگ و گربه، از اتفاقاتی است که ممکن است برای هر فردی رخ دهد و در برخی موارد می‌تواند خطرات جدی برای سلامتی ایجاد کند. حتی گاز گرفتن سطحی توسط حیوانات خانگی نیز ممکن است باعث انتقال عفونت یا بیماری‌هایی مانند هاری شود. به همین دلیل آگاهی از اقدامات فوری و صحیح بعد از گاز گرفتگی اهمیت زیادی دارد و می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

در این مقاله به طور کامل بررسی می‌کنیم که بعد از گاز گرفتگی سطحی سگ خانگی یا گربه چه اقداماتی باید انجام دهید، چه زمانی لازم است به پزشک مراجعه کنید و چه روش‌هایی برای پیشگیری از عفونت و بیماری وجود دارد. اگر شما هم با چنین اتفاقی روبه‌رو شده‌اید یا می‌خواهید بدانید در صورت گازگرفتگی حیوانات چه کاری باید انجام دهید، مطالعه این مطلب می‌تواند پاسخ بسیاری از سوالات شما را بدهد.

بیماری هاری چیست؟

هاری یک بیماری ویروسی خطرناک و کشنده است که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می‌گذارد و باعث التهاب حاد مغز می‌شود. این بیماری معمولاً از طریق گازگرفتگی سگ و گربه یا سایر حیوانات آلوده به انسان منتقل می‌شود. ویروس هاری در بزاق حیوان مبتلا وجود دارد و زمانی که حیوان فردی را گاز بگیرد یا بزاق آن با زخم یا خراش پوستی تماس پیدا کند، ویروس می‌تواند وارد بدن شده و از طریق اعصاب به سمت مغز حرکت کند. بسیاری از پستانداران مانند سگ، گربه، روباه، گرگ، خفاش و برخی حیوانات وحشی می‌توانند ناقل این بیماری باشند، اما در بسیاری از کشورها سگ‌ها مهم‌ترین عامل انتقال هاری به انسان محسوب می‌شوند.

به همین دلیل، آگاهی از خطرات گازگرفتگی حیوانات و اقدام سریع پس از آن اهمیت زیادی دارد. در صورتی که پس از گاز گرفتن سگ یا گربه اقدامات درمانی و تزریق واکسن هاری به موقع انجام نشود، ویروس می‌تواند به سیستم عصبی رسیده و بیماری را فعال کند که در مراحل پیشرفته بسیار خطرناک و حتی کشنده خواهد بود.

علائم هاری در انسان

علائم هاری در انسان معمولاً چند روز تا چند هفته پس از ورود ویروس به بدن ظاهر می‌شود. در مراحل اولیه، نشانه‌های بیماری ممکن است خفیف بوده و شبیه علائم آنفولانزا باشد؛ به همین دلیل گاهی تشخیص آن در ابتدا دشوار است. از مهم‌ترین علائم اولیه هاری می‌توان به تب، سردرد، خستگی، ضعف عمومی بدن و احساس ناراحتی در محل گازگرفتگی اشاره کرد.

با پیشرفت بیماری هاری، علائم عصبی شدیدتری در فرد ظاهر می‌شود و وضعیت بیمار به تدریج پیچیده‌تر می‌شود. در این مرحله ویروس به سیستم عصبی مرکزی رسیده و باعث بروز اختلالات جدی در عملکرد مغز و اعصاب می‌شود. به همین دلیل علائم رفتاری و عصبی در بیمار بیشتر دیده می‌شود و ممکن است فرد دچار تغییرات رفتاری، مشکلات حرکتی و اختلال در بلع شود. در مراحل پیشرفته‌تر، شدت بیماری افزایش پیدا کرده و بیمار نیاز به مراقبت‌های دقیق و مداوم خواهد داشت. در چنین شرایطی، استفاده از خدمات پرستار بیمار در منزل می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند تا مراقبت‌های لازم از بیمار به‌صورت اصولی انجام شود و وضعیت جسمی و عصبی بیمار به طور مرتب تحت نظر قرار گیرد.

مهم‌ترین علائم عصبی هاری در مراحل پیشرفته عبارت‌اند از:

1. اضطراب شدید و بی‌قراری
2. هذیان و رفتارهای غیرطبیعی
3. گرفتگی و اسپاسم عضلات
4. مشکل در بلع غذا و مایعات
5. آب‌هراسی (ترس از نوشیدن یا دیدن آب)
6. بی‌خوابی و اختلال در خواب
7. تشنج و حملات عصبی
8. فلج تدریجی عضلات بدن
9. اختلالات شدید در عملکرد سیستم عصبی

کدام حیوانات ناقل بیماری هاری هستند؟

لیست و جدول حیوانات وحشی و اهلی که سبب انتقال و ناقل ویروس هاری هستند، به صورت زیر می باشد:

گاز گرفتن سگ

 گاز گرفتن سگ بیشتر در بچه ها و کودکان رخ می دهد. معمولا سر و گردن شایع ترین نواحی از اعضای بدن کودک است که سگ های ولگرد و هار به آن حمله می کنند اما شایعترین محل برای بزرگسالان بازو ها و پاهای افراد می باشد که سگ به آن حمله کرده و گاز می گیرد.

گاز گرفتن سگ خانگی و ولگرد مبتلا به هاری می تواند باعث صدمات و آسیب هایی از جمله یک خراش سطحی توسط سگ، بریدگی عمیق و پاره شدن قسمتی از بدن همراه باشد که همین موارد احتمالا ابتلا به این بیماری را بالا می برد.

بعد از گازگرفتگی سگ خانگی چه کنیم؟

بعد از گازگرفتگی سگ خانگی یا ولگرد انجام اقدامات اولیه می‌تواند خطر عفونت و ابتلا به هاری را تا حد زیادی کاهش دهد. مهم‌ترین اقدامات بعد از گاز گرفتن سگ عبارت‌اند از:

• زخم را حداقل 10 تا 15 دقیقه با آب و صابون به خوبی شستشو دهید.
• بعد از شستشو می‌توانید اطراف زخم را با محلول ضدعفونی مانند بتادین تمیز کنید.
• در صورت خونریزی، با گاز استریل یا پارچه تمیز روی زخم فشار ملایم وارد کنید تا خونریزی کنترل شود.
• روی زخم یک پانسمان تمیز و استریل قرار دهید، اما آن را خیلی محکم نبندید.
• از بخیه زدن فوری زخم‌های ناشی از گازگرفتگی بدون نظر پزشک خودداری کنید.
• در سریع‌ترین زمان ممکن، ترجیحاً کمتر از 24 ساعت به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
• پزشک ممکن است برای پیشگیری از هاری واکسن هاری یا در موارد خاص ایمونوگلوبولین تجویز کند.
• در برخی موارد برای جلوگیری از عفونت، آنتی‌بیوتیک نیز تجویز می‌شود.
• اگر سگ ناشناس یا ولگرد بوده است، حتماً موضوع را به مراکز بهداشت یا درمانی اطلاع دهید.

با توجه به شدت زخم، محل گازگرفتگی و وضعیت حیوان، پزشک بهترین روش درمان را تعیین می‌کند. در بسیاری از موارد خراش یا گازگرفتگی ناشی از سگ، برای پیشگیری از ابتلا به هاری تزریق واکسن هاری توصیه می‌شود. این واکسن معمولاً در چند دوز و طی روزهای مشخص تزریق می‌شود. در صورتی که زخم عمیق یا پرخطر باشد، ممکن است علاوه بر واکسن، ایمونوگلوبولین هاری نیز تزریق شود. همچنین اگر حیوان خانگی واکسینه شده باشد و تحت نظر قرار گیرد، تصمیم نهایی درباره ادامه واکسیناسیون توسط پزشک و بر اساس وضعیت حیوان و نوع جراحت گرفته خواهد شد.

درمان گازگرفتگی سطحی سگ خانگی

اگر دچار گازگرفتگی سگ خانگی شدید، در اولین قدم باید ناحیه آسیب‌دیده را به‌خوبی با آب و صابون به مدت چند دقیقه شستشو دهید تا آلودگی‌ها و میکروب‌های احتمالی از زخم خارج شوند. در صورتی که زخم دچار خونریزی است، می‌توانید با قرار دادن یک گاز استریل یا پارچه تمیز روی محل زخم و وارد کردن فشار ملایم، خونریزی را کنترل کنید. پس از انجام اقدامات اولیه، لازم است در سریع‌ترین زمان ممکن به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید تا وضعیت زخم بررسی شود.

پزشک با توجه به شدت جراحت، محل گازگرفتگی و وضعیت واکسیناسیون حیوان، ممکن است واکسن کزاز یا واکسن هاری را برای پیشگیری از عفونت و بیماری‌های خطرناک تجویز کند. همچنین برای جلوگیری از عفونت زخم، معمولاً توصیه می‌شود ناحیه آسیب‌دیده به طور روزانه تمیز نگه داشته شود و در صورت نیاز از پمادهای آنتی‌بیوتیک موضعی طبق دستور پزشک استفاده شود تا روند ترمیم زخم سریع‌تر و ایمن‌تر انجام گیرد.

به نقل از webmd:

اگرچه می‌توانید کمک‌های اولیه را برای گاز گرفتن سگ در خانه ارائه کنید، اما مراجعه به پزشک بسیار مهم است، به خصوص اگر سگ ناآشنا شما را گاز گرفته، نیش عمیق است، نمی‌توانید خونریزی را متوقف کنید، یا علائم عفونت وجود دارد ( قرمزی، تورم، گرما، چرک). گاز گرفتن سگ می تواند باعث عفونت شود که باید با آنتی بیوتیک درمان شود.

• برای مراقبت از آسیب گازگرفتگی سگ در خانه
• یک حوله تمیز روی محل جراحت قرار دهید تا خونریزی متوقف شود.
• سعی کنید ناحیه آسیب دیده را بالا نگه دارید.
• محل گازگرفتگی را با دقت با آب و صابون بشویید.
• یک باند استریل روی زخم بمالید.
• برای جلوگیری از عفونت، هر روز از پماد آنتی بیوتیک روی محل آسیب استفاده کنید.

گاز گرفتن گربه

گربه‌ها به دلیل داشتن دندان‌های تیز و پنجه‌های باریک می‌توانند هنگام چنگ زدن یا گاز گرفتن، زخم‌های کوچک اما عمیقی روی دست‌ها و بازوها ایجاد کنند. این زخم‌ها معمولاً به‌ظاهر ساده‌اند، اما می‌توانند باکتری را به عمق پوست و حتی بافت استخوان منتقل کنند. اگر بعد از گازگرفتگی یا چنگ‌زدگی گربه عفونت ایجاد شود، معمولاً خیلی سریع پیشرفت می‌کند و با علائمی مثل قرمزی، تورم و درد شدید خود را نشان می‌دهد. برای جلوگیری از رسیدن به این مرحله، انجام اقدامات پیشگیرانه و رسیدگی سریع به زخم کاملاً ضروری است.

بعد از گاز گرفتن گربه چه کنیم؟

اگر گربه خانگی یا ولگرد ناحیه ای از بدن شما را زخم کرد، ابتدا زخم را با آب و مواد ضد عفونی کننده جهت جلوگیری از عفونت با دقت تمیز کنید. در صورت خونریزی می توانید یک گاز تمیر را بروی زخم قرار داده و فاشار دهید تا خونریزی متوقف شود سپس به پزشک متخخص برای تزریق واکسن هاری مراجعه نمایید. توجه داشته باشید که اگر گاز گرفتگی گربه و بچه گربه خراشیدگی ساده باشد خطری ندارد اما اگر عمیق بود و زخم عفونت کرد باید حتما به پزشک برای اقدامات لازم مراجعه کنید.

آیا چنگ زدن گربه نیاز به واکسن دارد؟

در بسیاری از موارد بله، چنگ زدن گربه می‌تواند نیاز به واکسن کزاز و گاهی واکسن هاری داشته باشد. دلیل آن این است که گربه‌ها هنگام چنگ‌زدن، باکتری‌ها و عوامل بیماری‌زا را از زیر ناخن‌های خود به بافت پوست منتقل می‌کنند. گربه‌ها دائماً با خاک، سطوح آلوده، جعبه خاک (لتر‌باکس) و حتی حیوانات دیگر در تماس هستند و همین موضوع موجب تجمع باکتری‌هایی مانند Pasteurella، Bartonella henselae (عامل بیماری چنگ گربه) و میکروب‌های ایجادکننده کزاز می‌شود.

بنابراین اگر یک گربه خیابانی شما را چنگ بزند، احتمال ورود باکتری‌های خطرناک به بدن بیشتر است و معمولاً پزشک توصیه می‌کند:

• واکسن کزاز
• در شرایط پرخطر، بررسی نیاز به واکسن هاری

آیا چنگ‌ زدن گربه خانگی هم خطر دارد؟

بله، حتی چنگ گربه خانگی نیز می‌تواند باعث عفونت شود. علت این است که:

• چنگ‌های گربه دائماً با خاک مخصوص توالت تماس دارند و محیط خاک بهترین مکان برای رشد باکتری‌ها و انگل‌هاست.
• برخی انگل‌ها و میکروب‌ها می‌توانند از راه‌های مختلف وارد خاک گربه خانگی شوند و سپس زیر چنگ‌های آن جمع شوند.
• گربه‌ها هنگام بازی، چنگ زدن به اسباب‌بازی‌ها یا حتی لیسیدن چنگ‌های خود می‌توانند ناخن‌ها را آلوده کنند.

به همین دلیل، چنگ‌زدگی گربه خانگی نیز باید جدی گرفته شود و اگر زخم باز، عمیق یا دردناک ایجاد شده باشد باید توسط پزشک بررسی شود.

موارد خطرناک بعد از گازگرفتگی سگ و گربه

در برخی موارد، گازگرفتگی سگ و گربه می‌تواند باعث بروز عفونت یا مشکلات جدی شود. به همین دلیل اگر پس از گازگرفتگی با هر یک از شرایط زیر مواجه شدید، لازم است در سریع‌ترین زمان ممکن به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید تا از بروز عوارض خطرناک جلوگیری شود.

• ایجاد زخم عمیق یا پارگی پوست در اثر گازگرفتگی سگ یا گربه
• مشاهده علائم عفونت مانند قرمزی، تورم، گرمی پوست، درد شدید یا ترشح چرک از زخم
• متوقف نشدن خونریزی زخم حتی پس از چند دقیقه فشار دادن با گاز استریل
• گازگرفتگی در نواحی حساس مانند صورت، گردن یا دست‌ها
• گذشت بیش از ۵ سال از آخرین تزریق واکسن کزاز
• گازگرفتگی توسط سگ یا گربه ناشناس، ولگرد یا حیوانی که وضعیت سلامت آن مشخص نیست

در چنین شرایطی، پزشک با بررسی نوع زخم و شرایط حیوان، ممکن است واکسن هاری، واکسن کزاز یا داروهای آنتی‌بیوتیک را برای پیشگیری از عفونت و بیماری‌های خطرناک تجویز کند.

روش‌های پیشگیری از گازگرفتگی سگ و گربه

گازگرفتگی سگ و گربه یکی از حوادثی است که ممکن است در شرایط مختلف برای افراد، به‌ویژه کودکان رخ دهد. بسیاری از موارد گاز گرفتن سگ یا گربه زمانی اتفاق می‌افتد که فرد با رفتار حیوان آشنایی نداشته باشد یا بدون احتیاط به حیوان نزدیک شود. با رعایت برخی نکات ساده می‌توان احتمال بروز این اتفاق را تا حد زیادی کاهش داد. آگاهی از رفتار حیوانات، نحوه برخورد صحیح با سگ‌های خانگی یا حیوانات خیابانی و رعایت اصول ایمنی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از گازگرفتگی سگ و گربه داشته باشد.

برای جلوگیری از گاز گرفتن حیوانات، بهتر است نکات زیر را در نظر بگیرید:

• از نزدیک شدن ناگهانی به سگ یا گربه ناشناس خودداری کنید.
• هرگز هنگام غذا خوردن یا خوابیدن به حیوانات نزدیک نشوید، زیرا ممکن است واکنش دفاعی نشان دهند.
• به کودکان آموزش دهید که بدون اجازه صاحب حیوان، به سگ خانگی دست نزنند.
• از تحریک کردن، کشیدن دم یا اذیت کردن حیوانات پرهیز کنید.
• در صورت مشاهده سگ‌های خیابانی یا حیوانات عصبی و پرخاشگر فاصله ایمن خود را حفظ کنید.
• هنگام بازی با حیوانات خانگی مراقب رفتار آن‌ها باشید و علائم عصبانیت یا ترس حیوان را جدی بگیرید.
• واکسیناسیون منظم حیوانات خانگی می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند هاری بعد از گازگرفتگی سگ یا گربه را کاهش دهد.
• در صورت مواجهه با حیوان مهاجم، از دویدن یا ایجاد حرکات ناگهانی خودداری کنید.

رعایت این نکات ساده می‌تواند تا حد زیادی از گازگرفتگی سگ و گربه جلوگیری کرده و خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند هاری یا عفونت‌های ناشی از گاز گرفتن حیوانات را کاهش دهد.

کلام پایانی

گازگرفتگی سگ و گربه یا حتی چنگ زدن حیوانات می‌تواند باعث ایجاد زخم و عفونت در محل آسیب شود و در صورت درمان نشدن، عفونت ممکن است به بافت‌های عمیق‌تر مانند مفصل و استخوان نیز گسترش پیدا کند. در برخی موارد، به‌ویژه زمانی که گاز گرفتن سگ یا گربه در ناحیه سر و صورت اتفاق بیفتد، احتمال انتقال ویروس‌ها و بروز بیماری‌هایی مانند هاری یا مننژیت نیز وجود دارد. به همین دلیل توجه به اقدامات اولیه بعد از گازگرفتگی حیوانات اهمیت زیادی دارد.

در صورت گازگرفتگی سگ یا گربه خانگی و ولگرد ابتدا محل زخم را با آب فراوان و مواد ضدعفونی‌کننده به خوبی شست‌وشو دهید. سپس با استفاده از گاز استریل، پارچه تمیز یا حوله روی زخم فشار وارد کنید تا خونریزی متوقف شود. بهتر است از بخیه زدن زخم‌های سطحی ناشی از گازگرفتگی خودداری کرده و در سریع‌ترین زمان ممکن، حداکثر تا 24 ساعت بعد از حادثه، برای بررسی وضعیت زخم و دریافت واکسن هاری بعد از گازگرفتگی به مراکز درمانی یا پزشک مراجعه کنید تا از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود.

سوالات متداول