این مقاله در تاریخ 17-06-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.
کشیدگی رباط یکی از آسیب های نسبتا شایع مفاصل است که معمولا در اثر پیچ خوردن، ضربه یا وارد شدن فشار بیش از حد به مفصل ایجاد می شود. این آسیب می تواند در قسمت های مختلف بدن از جمله مچ پا، زانو، دست، مچ دست و انگشتان اتفاق بیفتد و شدت آن از یک کشیدگی خفیف تا پارگی جزئی یا کامل رباط متفاوت باشد.
کشیدگی رباط در موارد خفیف ممکن است با مراقبت و کاهش فشار روی مفصل بهبود پیدا کند، اما آسیب های شدیدتر می توانند باعث بی ثباتی مفصل یا پارگی رباط شوند و به درمان تخصصی، فیزیوتراپی و در برخی موارد جراحی نیاز داشته باشند. در ادامه، علائم کشیدگی رباط، روش درمان کشیدگی رباط پا، مچ پا، زانو و دست، درمان خانگی و مدت زمان بهبودی را بررسی می کنیم.
کشیدگی رباط چگونه رخ می دهد؟
کشیدگی رباط بیشتر در هنگام انجام فعالیت های ورزشی سرعتی-قدرتی و یا در اثر سانحه رخ می دهد. ضربه شدید، چرخش مفصل در جهت اشتباه (مثلا مچ پا به صورت شدید و ناگهانی به سمت چپ یا راست بچرخد) و یا چرخش ناگهانی و بیش از حد مفصل (حتی در جهت درست) می تواند موجب کشیدگی رباط و یا حتی پارگی آن شود. کشیدگی رباط معمولا در ورزش های توپی (مثل فوتبال، والیبال، بسکتبال و…) رایج است.
به نقل از webmd.com :
رگ به رگ شدن معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که فرد زمین بخورد، بپیچد یا به گونه‌ای ضربه بخورد که بدن را از وضعیت طبیعی خود خارج کند. شایع ترین نوع پیچ خوردگی، پیچ خوردگی مچ پا است. حدود 25000 نفر هر روز یک مچ پا را دچار پیچ خوردگی می کنند. دونده ای را در نظر بگیرید که از روی یک پیاده رو می رود و پایش را می گیرد و مچ پا را می پیچد. یا بازیکن بیسبالی که داخل یک پایه می لغزد و زانویش را می پیچد. رگ به رگ شدن مچ دست و انگشت شست نیز رایج است، به ویژه در ورزش هایی مانند اسکی، جایی که زمین خوردن و فرود آمدن روی یک کف دست غیرعادی نیست.
تفاوت رباط و تاندون چیست؟
رباط بافتی محکم و انعطاف پذیر است که استخوان را به استخوان متصل می کند و وظیفه اصلی آن حفظ ثبات مفصل است. در مقابل، تاندون عضله را به استخوان متصل می کند و نیروی ایجادشده توسط عضله را برای حرکت دادن استخوان و مفصل منتقل می کند.
| مورد | رباط | تاندون |
|---|---|---|
| محل اتصال | استخوان به استخوان | عضله به استخوان |
| وظیفه | حفظ ثبات مفصل | کمک به حرکت |
| آسیب شایع | کشیدگی یا پارگی | کشیدگی یا پارگی |
بنابراین، اگرچه رباط و تاندون هر دو از بافت های همبند تشکیل شده اند، رباط بیشتر نقش تثبیت مفصل و تاندون نقش ایجاد و انتقال حرکت را دارد
انواع کشیدگی رباط
- کشیدگی خفیف رباط: خطرساز نیست و مدت زمان مورد نیاز برای درمان آن نیز زیاد نیست. اما کمی دردناک خواهد بود
- کشیدگی شدید رباط: در این حالت بافت کشسان رباط، بر اثر کش آمدن زیاد، کمی تغییر حالت می دهد و دفرمه می شود مثل یک آدامس کشیده شده. درد این نوع کشیدگی رباط زیاد است و احتمالا برای بازگشت رباط به حالت قبلی خود نیاز به زمان نسبتا زیادی (میانگین 2 ماه) خواهد داشت.
- پارگی رباط: شاید یکی از اتفاقات غم انگیز زندگی هرکس باشد و برای ورزشکاران یک کابوس بزرگ است چراکه شاید دیگر هرگز نتوانند به صورت حرفه ای ورزش کنند. در صورت پاره شدن رباط شما ممکن است نیاز به یک عمل جراحی اورژانسی و پس از آن چندین جراحی تکمیلی دیگر داشته باشید. درد پارگی رباط بسیار زیاد است و دوران نقاهت نسبتا طولانی دارد. بسته به میزان کار درمانی که برای بهبودی انجام می دهید می تواند بین 7 ماه تا چند سال طول بکشد.
| نوع آسیب رباط | میزان آسیب | علائم معمول | رویکرد درمانی | زمان بهبودی |
|---|---|---|---|---|
| کشیدگی خفیف (درجه ۱) | کشیدگی رباط و آسیب جزئی در الیاف آن | درد خفیف، حساسیت و کمی تورم | استراحت نسبی، کمپرس سرد، محافظت از مفصل و بازگشت تدریجی به فعالیت | معمولا چند هفته |
| کشیدگی شدید یا پارگی ناقص (درجه ۲) | آسیب و پارگی بخشی از الیاف رباط | درد و تورم بیشتر، کبودی، کاهش دامنه حرکت و احساس ناپایداری | محدود کردن فعالیت، بریس یا آتل در صورت نیاز، کنترل درد و فیزیوتراپی | چند هفته تا چند ماه |
| پارگی کامل رباط (درجه ۳) | پارگی کامل رباط و احتمال ناپایداری مفصل | درد شدید، تورم و کبودی قابل توجه، ناتوانی در تحمل وزن یا حرکت طبیعی مفصل | بسته به محل آسیب ممکن است درمان غیر جراحی، بریس و فیزیوتراپی یا در برخی موارد جراحی لازم باشد | چند ماه یا بیشتر، بسته به نوع آسیب |
علائم کشیدگی رباط
علائم کشیدگی رباط به محل و شدت آسیب بستگی دارد، اما معمولا با درد، تورم، حساسیت اطراف مفصل و محدود شدن حرکت همراه است. در آسیب های شدیدتر ممکن است کبودی، احساس ناپایداری مفصل یا ناتوانی در تحمل وزن نیز ایجاد شود.
علائم کشیدگی رباط مچ پا
کشیدگی رباط مچ پا معمولا پس از پیچ خوردن یا چرخش ناگهانی پا اتفاق می افتد. مهم ترین علائم آن عبارتند از:
- درد اطراف مچ پا، به ویژه هنگام راه رفتن یا حرکت دادن پا
- تورم و گاهی کبودی اطراف مچ و قوزک
- حساسیت به لمس محل آسیب
- کاهش دامنه حرکت مچ پا
- احساس ضعف یا ناپایداری هنگام ایستادن و راه رفتن
علائم کشیدگی رباط زانو
کشیدگی رباط زانو می تواند باعث درد و محدود شدن حرکت مفصل شود. شدت علائم به میزان آسیب رباط بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد زانو، به ویژه هنگام حرکت یا وارد کردن فشار
- تورم و گاهی کبودی اطراف مفصل
- احساس ناپایداری یا خالی کردن زانو
- کاهش دامنه حرکت زانو
- حساسیت در محل رباط آسیب دیده
علائم کشیدگی رباط دست و مچ دست
کشیدگی رباط در دست یا مچ دست معمولا با درد موضعی و کاهش توانایی حرکت دادن مفصل همراه است. علائم شایع عبارتند از:
- درد هنگام حرکت دادن مچ یا دست
- تورم و حساسیت در محل آسیب
- کبودی در برخی موارد
- کاهش دامنه حرکت مچ دست
- ضعف یا احساس ناپایداری هنگام گرفتن یا بلند کردن اشیا
علائم کشیدگی رباط انگشت دست
کشیدگی رباط انگشت دست معمولا پس از ضربه، خم شدن بیش از حد یا حرکت ناگهانی انگشت ایجاد می شود. علائم مهم آن عبارتند از:
- درد و حساسیت در محل آسیب
- تورم انگشت
- کبودی در برخی موارد
- درد هنگام خم و راست کردن انگشت
- کاهش دامنه حرکت یا احساس ضعف در انگشت
دقت داشته باشید که کشیدگی در عضلات هم می تواند رخ دهد مثل کشیدگی عضله کشاله ران. تفاوت این دو در آن است که در مورد رباط مفصل درد میکند ولی برای عضلات مفصل دردناک نیست.
علت های کشیدگی رباط
رایج ترین علت های کشیدگی رباط عبارتند از:
- ورزش و فعالیت بدنی بدون گرم کردن: این کار بسیار خطرناک است و علاوه بر رباط، دیگر اعضای سیستم های ماهیچه ای مفصلی را نیز در خطر شدید قرار می دهد. و به راحتی موجب کشیدگی رباط می شود.
- ضربه و آسیب های ورزشی: اکثر مفاصل جوری تکامل یافته اند که در برابر ضربه ها از رباط های خود محافظت میکنند. اما اگر ضربه از سمت داخل مفصل ( پشت زانو یا آرنج یا جلوی کچ پا) می تواند موجب کشیدگی رباط شود.
- چرخش ناگهانی مفصل: دامنه حرکت و چرخش مفاصل محدود است و این یک امر کاملا مشهود است. اگر مفصل در جهت اشتباه بچرخد آسیب جدی به رباط وارد میکند. مثلا اگر زانو، مچ پا یا آرنج در جهت چپ یا راست بچرخند آسیب جدی به رباط های داخل مفصل می رسد.
- ضعف عضلات و افزایش فشار روی مفصل: اگر فعالیت فیزیکی کمی داشته باشید و ورزش نکنید، قدرت ماهیچه های شما کمتر از قدرت استحکامی رباط های شما خواهد شد. این امر موجب می شود که در هنگام انجام فعالیت های روتین بیشتر فشار مکانیکی بر دوش رباط ها بیوفتد و این اعضای حساس را فرسوده و ضعیف کند. حال ممکن است رباط مفصل شما در یک فعالیت تفریحی کوچک یا با رخ دادن یک سانحه کوچک، دچار کشیدگی یا حتی پارگی شود.
درمان کشیدگی رباط
درمان کشیدگی رباط به شدت آسیب بستگی دارد. در کشیدگی های خفیف معمولا با کاهش فشار روی مفصل، استراحت نسبی، کمپرس سرد و سپس تمرین های توانبخشی می توان به ترمیم رباط کمک کرد. در آسیب های شدیدتر یا مواردی که رباط دچار پارگی شده است، ممکن است به بی حرکت کردن مفصل، فیزیوتراپی یا در برخی موارد جراحی نیاز باشد.
| روش درمان | چه زمانی استفاده می شود؟ | هدف |
|---|---|---|
| استراحت و کاهش فشار | کشیدگی های خفیف و روزهای اول آسیب | کاهش درد و التهاب |
| آتل، بریس یا گچ | آسیب های شدیدتر یا نیاز به بی حرکت کردن مفصل | محافظت از رباط و کمک به ترمیم |
| فیزیوتراپی | پس از کنترل درد و التهاب | افزایش حرکت و تقویت عضلات |
| PRP | در برخی آسیب های رباط با نظر پزشک | کمک به روند ترمیم |
| جراحی | بعضی پارگی های شدید و بی ثباتی مفصل | ترمیم یا بازسازی رباط |
درمان کشیدگی رباط مچ پا
بیشتر موارد کشیدگی رباط مچ پا با درمان غیرجراحی بهبود پیدا می کنند. در روزهای اول، استراحت نسبی، کمپرس سرد، بالا نگه داشتن پا و کاهش وزن گذاری روی مچ می تواند به کاهش درد و تورم کمک کند. در صورت نیاز، پزشک ممکن است استفاده از مچ بند، آتل یا بریس را توصیه کند.
مدت زمان درمان کشیدگی رباط مچ پا به شدت آسیب بستگی دارد؛ کشیدگی های خفیف معمولا طی چند هفته بهتر می شوند، اما آسیب های شدیدتر ممکن است به زمان بیشتری و فیزیوتراپی نیاز داشته باشند.
درمان کشیدگی رباط زانو
در درمان کشیدگی رباط زانو، شدت آسیب و رباط درگیر اهمیت زیادی دارد. برای آسیب های خفیف، کاهش فعالیت، کمپرس سرد و استراحت نسبی در روزهای اول می تواند مفید باشد و پس از کاهش درد، تمرین های توانبخشی برای تقویت عضلات اطراف زانو انجام می شود.
برای درمان خانگی کشیدگی رباط زانو نباید روی زانوی دردناک فشار زیادی وارد کرد. اگر زانو دچار تورم شدید، احساس خالی کردن، محدودیت حرکت یا درد قابل توجه باشد، بهتر است برای بررسی احتمال پارگی رباط به پزشک مراجعه شود.
درمان کشیدگی رباط دست و مچ دست
درمان کشیدگی رباط دست و مچ دست معمولا با کاهش فعالیت، استراحت نسبی، کمپرس سرد و در بعضی موارد بی حرکت کردن موقت مفصل انجام می شود. اگر رباط انگشت شست یا یکی از انگشتان آسیب دیده باشد، شدت آسیب اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا پارگی رباط ممکن است به درمان متفاوتی نیاز داشته باشد.
در موارد خفیف، درمان خانگی کشیدگی رباط مچ دست می تواند شامل استراحت، کمپرس سرد و جلوگیری از حرکاتی باشد که درد را بیشتر می کنند. درد ماندگار، تورم شدید یا ناتوانی در حرکت دادن انگشت و مچ نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا پارگی رباط بدون جراحی درمان می شود؟
بله، همه پارگی های رباط به جراحی نیاز ندارند. پارگی های جزئی و بعضی از پارگی های کامل، بسته به محل آسیب و میزان بی ثباتی مفصل، ممکن است با بی حرکت کردن، فیزیوتراپی و توانبخشی درمان شوند. با این حال، در برخی پارگی های شدید، به ویژه زمانی که مفصل ناپایدار شده باشد، جراحی ممکن است ضروری باشد.
بنابراین برای پاسخ به این سوال که پارگی رباط مچ پا بدون جراحی درمان می شود یا نه، باید شدت آسیب و میزان پارگی مشخص شود و نمی توان برای همه افراد یک روش درمانی واحد در نظر گرفت.
درمان خانگی کشیدگی رباط
در کشیدگی های خفیف رباط، مراقبت در خانه می تواند به کاهش درد و تورم کمک کند. در روزهای ابتدایی، بهتر است فشار روی مفصل آسیب دیده را کاهش دهید و از کمپرس سرد، بالا نگه داشتن عضو و در صورت توصیه پزشک استفاده از بانداژ یا بریس کمک بگیرید. از ماساژ شدید، گرم کردن محل آسیب و فعالیت هایی که درد را بیشتر می کنند تا زمان بهبود اولیه خودداری کنید.
اگر درد شدید است، مفصل تغییر شکل داده، نمی توانید روی پا وزن بگذارید یا عضو را به خوبی حرکت دهید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است آسیب شدیدتر از یک کشیدگی ساده باشد.
برای ترمیم رباط مچ پا چه بخوریم؟
برای ترمیم رباط، مهم تر از یک ماده غذایی خاص، دریافت کالری کافی، پروتئین و مواد مغذی مورد نیاز بدن است. گوشت، ماهی، تخم مرغ، لبنیات، حبوبات، میوه ها و سبزیجات می توانند بخشی از یک رژیم مناسب در دوران بهبودی باشند. پروتئین برای ترمیم بافت اهمیت دارد و ویتامین ها و مواد معدنی نیز در فرایندهای ترمیمی بدن نقش دارند.
با این حال، هیچ ماده غذایی به تنهایی باعث ترمیم سریع رباط پاره یا کشیده شده نمی شود و تغذیه مناسب باید در کنار درمان و توانبخشی انجام شود.
مدت زمان درمان و ترمیم کشیدگی رباط چقدر است؟
مدت زمان درمان به محل آسیب و شدت کشیدگی یا پارگی رباط بستگی دارد. برای مثال، در پیچ خوردگی مچ پا، آسیب های خفیف ممکن است حدود ۲ هفته برای بهبود عملکرد زمان نیاز داشته باشند، در حالی که آسیب های شدیدتر ممکن است ۶ تا ۱۲ هفته یا بیشتر طول بکشند.
بنابراین نمی توان برای همه موارد یک زمان مشخص تعیین کرد. بازگشت زودهنگام به ورزش یا فعالیت سنگین قبل از ترمیم و توانبخشی مناسب، خطر آسیب مجدد و ناپایداری مفصل را افزایش می دهد.
مدت زمان بهبودی کشیدگی رباط مچ پا
کشیدگی خفیف رباط مچ پا معمولا سریع تر بهبود پیدا می کند، اما در آسیب های شدیدتر ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان لازم باشد. ادامه داشتن درد یا تورم برای چند هفته، به ویژه همراه با مشکل در وزن گذاشتن روی پا، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
مدت زمان بهبودی کشیدگی رباط زانو
مدت بهبودی کشیدگی رباط زانو به نوع رباط و شدت آسیب بستگی دارد. کشیدگی های خفیف معمولا با استراحت نسبی و توانبخشی بهبود پیدا می کنند، اما پارگی های جزئی یا کامل ممکن است به دوره درمان و توانبخشی طولانی تری نیاز داشته باشند.
مدت زمان بهبودی کشیدگی رباط دست
کشیدگی خفیف رباط دست و مچ دست معمولا با مراقبت و کاهش فشار روی مفصل بهبود پیدا می کند، اما هرچه آسیب شدیدتر باشد، زمان برگشت عملکرد نیز بیشتر می شود. در پارگی های شدید یا آسیب هایی که باعث بی ثباتی مچ یا انگشت شده اند، ممکن است درمان تخصصی و توانبخشی طولانی تری لازم باشد.
چه زمانی برای کشیدگی رباط باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر هر کدام از موارد زیر وجود دارد، بهتر است برای معاینه و تشخیص شدت آسیب به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید یا رو به افزایش
- تورم یا کبودی قابل توجه
- ناتوانی در حرکت دادن مفصل
- ناتوانی در راه رفتن یا وزن گذاشتن روی پا
- احساس خالی کردن یا ناپایداری مفصل
- تغییر شکل عضو
- باقی ماندن درد و تورم با وجود مراقبت های خانگی
- شک به پارگی رباط یا شکستگی
به ویژه ناتوانی در وزن گذاشتن روی مچ پا یا ادامه درد و تورم برای چند هفته می تواند نیاز به بررسی بیشتر برای رد آسیب شدیدتر یا شکستگی داشته باشد.
توصیه و تجربه پرستاری برای بهبود کشیدگی رباط
در مراقبت از فردی که دچار کشیدگی رباط شده، مهم است که فقط به کاهش درد توجه نشود و روند برگشت تدریجی حرکت و عملکرد مفصل نیز پیگیری شود. از تجربه مراقبت از بیماران، یکی از اشتباهات رایج این است که فرد به محض کمتر شدن درد، فعالیت عادی یا ورزش را از سر می گیرد؛ در حالی که رباط ممکن است هنوز به اندازه کافی ترمیم نشده باشد. بهتر است فعالیت ها به تدریج افزایش پیدا کنند و تمرین های توانبخشی طبق نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شوند. همچنین اگر تورم، درد، محدودیت حرکت یا احساس ناپایداری مفصل به جای بهتر شدن ادامه پیدا کند، مراجعه مجدد به پزشک اهمیت دارد.
برای مراقبت در منزل نیز بهتر است عضو آسیب دیده در روزهای ابتدایی تحت فشار قرار نگیرد، کمپرس سرد به شکل صحیح استفاده شود و در صورت تجویز آتل یا بریس، نحوه بستن آن به گونه ای باشد که باعث فشار بیش از حد و اختلال در گردش خون نشود. استراحت بیش از حد و بی حرکتی طولانی بدون نظر متخصص هم توصیه نمی شود، زیرا می تواند باعث خشکی مفصل و کاهش قدرت عضلات شود.
سوالات متداول
آیا کشیدگی رباط خطرناک است؟
کشیدگی خفیف رباط معمولا خطرناک نیست و با مراقبت مناسب بهبود پیدا می کند. اما کشیدگی شدید یا پارگی رباط ممکن است باعث بی ثباتی مفصل شود و به درمان تخصصی نیاز داشته باشد.
درمان کشیدگی رباط چیست؟
درمان به شدت آسیب بستگی دارد و معمولا شامل کاهش فشار، استراحت نسبی، کمپرس سرد و در صورت نیاز آتل یا بریس است. فیزیوتراپی نیز می تواند به بازگشت حرکت و قدرت مفصل کمک کند.
کشیدگی رباط چقدر طول می کشد؟
مدت زمان بهبودی به محل و شدت آسیب بستگی دارد و کشیدگی های خفیف معمولا در چند هفته بهتر می شوند. آسیب های شدیدتر ممکن است به چند هفته تا چند ماه زمان نیاز داشته باشند.
آیا پارگی رباط بدون جراحی خوب می شود؟
بله، همه پارگی های رباط به جراحی نیاز ندارند و بعضی پارگی های جزئی یا حتی برخی پارگی های کامل با درمان غیرجراحی بهبود می یابند. نوع آسیب، محل پارگی و میزان بی ثباتی مفصل در تصمیم گیری موثر است.
آیا پارگی رباط مچ پا نیاز به عمل دارد؟
خیر، بیشتر پارگی ها و آسیب های رباط مچ پا ابتدا با درمان غیرجراحی، بی حرکت کردن و توانبخشی درمان می شوند. در صورت بی ثباتی شدید یا باقی ماندن علائم، ممکن است جراحی لازم باشد.
آیا رباط پاره شده دوباره ترمیم می شود؟
بسته به محل و شدت پارگی، رباط می تواند تا حدی ترمیم شود و عملکرد مفصل نیز بهبود پیدا کند. برخی پارگی های شدید ممکن است به بازسازی رباط یا جراحی نیاز داشته باشند.
