زگیل تناسلی زنان

این مقاله در تاریخ 17-05-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

زگیل تناسلی زنان یکی از شایع ترین مشکلات ناشی از ویروس HPV است و معمولا به صورت برجستگی های کوچک، همرنگ پوست یا گاهی خوشه ای در اطراف واژن، فرج، مقعد یا سایر قسمت های ناحیه تناسلی دیده می شود. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند و حتی ممکن است زگیل آنقدر کوچک باشد که با چشم دیده نشود. اگر شما هم به دنبال جواب سوال هایی مثل «زگیل تناسلی زنان چگونه است؟»، «اولین علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟»، «زگیل تناسلی کجای واژن می زند؟» یا «آیا زگیل تناسلی درمان می شود؟» هستید، در ادامه به همین سوال ها مستقیم جواب می دهیم.

زگیل تناسلی زنان چیست؟

زگیل تناسلی نوعی عفونت ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV است که بیشتر از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط در رابطه جنسی منتقل می شود. این ضایعات ممکن است روی فرج، اطراف ورودی واژن، داخل واژن، دهانه رحم، اطراف مقعد یا ناحیه بین اندام تناسلی و مقعد دیده شوند. در بعضی افراد زگیل فقط یک برجستگی کوچک است و در بعضی دیگر چند ضایعه کنار هم قرار می گیرند.

به نقل از Mayo Clinic:

زگیل های تناسلی می توانند به شکل برجستگی های کوچک و همرنگ پوست ظاهر شوند و گاهی ظاهری شبیه گل کلم پیدا کنند. این ضایعات ممکن است در فرج، دیواره واژن، دهانه رحم، ناحیه اطراف مقعد و کانال مقعد دیده شوند و در برخی افراد آنقدر کوچک باشند که با چشم قابل تشخیص نباشند.

HPV یک ویروس واحد نیست و انواع مختلفی دارد. بعضی انواع HPV کم خطر هستند و بیشتر با زگیل تناسلی ارتباط دارند، در حالی که بعضی انواع پرخطر می توانند در صورت ماندگاری طولانی مدت باعث تغییرات سلولی و بعضی سرطان ها، به ویژه سرطان دهانه رحم، شوند. HPV 6 و HPV 11 از مهم ترین انواع کم خطر مرتبط با زگیل تناسلی هستند و CDC می گوید حدود 90 درصد زگیل های تناسلی ناشی از همین دو نوع هستند.

پس یک نکته را از همین اول روشن کنیم: داشتن زگیل تناسلی به معنی ابتلا به سرطان نیست. همچنین هر ضایعه یا برجستگی در واژن و اطراف آن هم لزوما زگیل تناسلی نیست. جوش، کیست، تبخال، مولوسکوم و بعضی ضایعات پوستی دیگر ممکن است ظاهر مشابهی داشته باشند.

علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟

اگر بخواهیم از بین همه سوال های مربوط به این بیماری فقط یکی را در اولویت بگذاریم، احتمالا همین سوال است: علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟ چون بسیاری از افراد بعد از دیدن یک برجستگی کوچک در ناحیه تناسلی، اولین چیزی که جستجو می کنند همین است.

زگیل تناسلی در بسیاری از افراد هیچ علامتی ایجاد نمی کند. اگر ضایعه ایجاد شود، معمولا به شکل یک یا چند برجستگی کوچک در ناحیه تناسلی دیده می شود. این برجستگی ها ممکن است صاف، برجسته، همرنگ پوست یا کمی تیره تر باشند. اگر چند زگیل کنار هم رشد کنند، ظاهر آنها می تواند شبیه گل کلم شود.

علائم احتمالی شامل موارد زیر است:

• ایجاد یک یا چند برجستگی کوچک در ناحیه تناسلی
• همرنگ پوست بودن یا تغییر رنگ جزئی ضایعه
• سطح صاف یا ناهموار
• ایجاد چند زگیل در کنار یکدیگر و ظاهر گل کلمی
• خارش یا احساس تحریک در ناحیه تناسلی
• احساس ناراحتی یا سوزش
• خونریزی از ضایعه، به خصوص هنگام رابطه جنسی
• ناراحتی هنگام رابطه جنسی

البته شدت علائم در افراد مختلف فرق می کند. بعضی زنان فقط یک برجستگی کوچک دارند و هیچ خارش یا دردی احساس نمی کنند. بعضی دیگر ممکن است چند ضایعه داشته باشند که به مرور تعدادشان بیشتر شود.

زگیل تناسلی زنان چه شکلی است؟

یکی از سوال هایی که زیاد پرسیده می شود این است که زگیل تناسلی زنان چگونه است؟ واقعیت این است که شکل زگیل در همه افراد یکسان نیست و همین موضوع باعث می شود تشخیص با نگاه کردن به چند عکس اینترنتی همیشه قابل اعتماد نباشد.

زگیل ممکن است به شکل یک برجستگی کوچک و منفرد دیده شود یا چند ضایعه کنار هم قرار بگیرند. سطح آن می تواند صاف یا ناهموار باشد و رنگ آن ممکن است همرنگ پوست، کمی سفید، خاکستری یا متفاوت از پوست اطراف باشد. در بعضی موارد، چند زگیل به هم نزدیک می شوند و ظاهری شبیه گل کلم ایجاد می کنند.

اگر در اینترنت عبارت هایی مثل «عکس زگیل تناسلی کم خطر در زنان» را جستجو کرده اید، حواستان باشد که ظاهر یک ضایعه به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. بعضی ضایعات غیرمرتبط با HPV هم می توانند شبیه زگیل باشند.

زگیل تناسلی زنان کجا ایجاد می شود؟

وقتی فرد متوجه یک برجستگی می شود، معمولا سوال بعدی این است که زگیل تناسلی کجای واژن می زند؟ زگیل فقط روی قسمت بیرونی اندام تناسلی ایجاد نمی شود و بسته به محل تماس و نوع ضایعه ممکن است در قسمت های مختلف دیده شود.

زگیل تناسلی زنان می تواند در این نواحی ایجاد شود:

• فرج
• لابیا یا لب های واژن
• اطراف ورودی واژن
• دیواره داخلی واژن
• دهانه رحم
• ناحیه بین واژن و مقعد
• اطراف مقعد
• کانال مقعد
• کشاله ران یا ناحیه تناسلی اطراف آن

پس وقتی کسی می گوید «زگیل واژن دارم»، هنوز مشخص نیست ضایعه دقیقا داخل واژن است یا روی فرج و اطراف ورودی واژن. این تفاوت مهم است، چون بعضی ضایعاتی که فرد به عنوان «زگیل واژن» توصیف می کند، ممکن است اصلا زگیل تناسلی نباشند.

اولین علائم زگیل تناسلی در زنان چیست؟

اولین علامت قابل مشاهده معمولا ایجاد یک برجستگی کوچک یا چند برجستگی در ناحیه تناسلی است. این ضایعه ممکن است آنقدر کوچک باشد که فرد فقط هنگام شستشو یا لمس متوجه آن شود و در بعضی موارد اصلا با چشم دیده نشود.

زمان ظاهر شدن زگیل هم برای همه یکسان نیست. زگیل ممکن است ماه ها یا حتی سال ها بعد از آلوده شدن به HPV ظاهر شود. به همین دلیل، فقط بر اساس زمان ظاهر شدن زگیل نمی توان مشخص کرد فرد دقیقا چه زمانی یا از چه کسی ویروس را گرفته است. CDC نیز تاکید می کند که زمان به دست آوردن HPV را نمی توان به طور قطعی تعیین کرد و زگیل ممکن است ماه ها یا سال ها بعد ظاهر شود.

بنابراین اگر مدت زیادی از آخرین رابطه گذشته و حالا یک ضایعه دیده اید، لزوما نمی توان نتیجه گرفت که عفونت اخیرا ایجاد شده است.

علت زگیل تناسلی در زنان چیست؟

علت مستقیم زگیل تناسلی، عفونت با بعضی انواع ویروس HPV است. این ویروس بیشتر از طریق تماس نزدیک پوست و مخاط در فعالیت جنسی منتقل می شود و برای انتقال آن لزوما انزال یا دخول کامل لازم نیست.

راه های انتقال می تواند شامل موارد زیر باشد:

1. رابطه واژینال
2. رابطه مقعدی
3. رابطه دهانی
4. تماس مستقیم پوست ناحیه تناسلی
5. تماس با نواحی آلوده در زمان رابطه جنسی

HPV 6 و 11 مهم ترین انواعی هستند که با زگیل تناسلی ارتباط دارند و در گروه انواع کم خطر قرار می گیرند.

آیا زگیل تناسلی زنان مسری است؟

بله، HPV می تواند از طریق تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با پوست منتقل شود و حتی زمانی که زگیل قابل مشاهده ای وجود ندارد، احتمال انتقال ویروس وجود دارد. به همین دلیل، ممکن است یکی از زوجین زگیل داشته باشد و دیگری هیچ علامتی نداشته باشد.

استفاده درست و مداوم از کاندوم می تواند احتمال انتقال را کاهش دهد، اما محافظت صد درصدی ایجاد نمی کند، چون HPV می تواند قسمت هایی از پوست را که کاندوم نمی پوشاند هم درگیر کند.

یک نکته مهم دیگر این است که نباید تصور کرد اگر زگیل برداشته شد، دیگر هیچ احتمال انتقالی وجود ندارد. درمان، ضایعات قابل مشاهده را از بین می برد، اما درمان قطعی و فوری برای خود HPV وجود ندارد و احتمال عود زگیل نیز وجود دارد.

زگیل تناسلی زنان چگونه تشخیص داده می شود؟

در بیشتر موارد، پزشک با معاینه مستقیم ضایعه می تواند به زگیل تناسلی مشکوک شود. ظاهر ضایعه، محل آن و شکل رشد زگیل در تشخیص اهمیت دارد.

در بعضی موارد، مخصوصا وقتی ظاهر ضایعه غیرمعمول باشد، تشخیص قطعی نباشد یا ضایعه خونریزی، زخم، تغییر رنگ یا سفتی داشته باشد، ممکن است نمونه برداری و بررسی آزمایشگاهی لازم شود. CDC توصیه می کند در ضایعات غیرمعمول یا مواردی که تشخیص مشخص نیست، بیوپسی در نظر گرفته شود.

آیا پاپ اسمیر زگیل تناسلی را تشخیص می دهد؟

پاپ اسمیر برای بررسی سلول های دهانه رحم و پیدا کردن تغییرات غیرطبیعی استفاده می شود و تست مستقیم تشخیص زگیل تناسلی خارجی نیست. زنان باید غربالگری دهانه رحم را طبق سن، سابقه پزشکی و دستورالعمل های مربوط به محل زندگی خود انجام دهند.

همچنین CDC توصیه نمی کند از تست HPV برای تشخیص مستقیم زگیل تناسلی استفاده شود، چون نتیجه این تست برای تشخیص زگیل تاییدکننده نیست و درمان زگیل را تعیین نمی کند.

تفاوت زگیل تناسلی با تبخال، جوش و سایر ضایعات چیست؟

هر برجستگی در ناحیه واژن یا اطراف آن زگیل تناسلی نیست. این موضوع مخصوصا زمانی مهم است که فرد بدون معاینه پزشک بخواهد بر اساس عکس یا ظاهر ضایعه برای خودش تشخیص بگذارد.

این جدول فقط برای آشنایی است و جای تشخیص پزشک را نمی گیرد. اگر ضایعه جدید است، رشد می کند، خونریزی دارد یا شکل آن برایتان مشخص نیست، بهتر است معاینه شوید.

درمان زگیل تناسلی زنان چیست؟

درمان زگیل تناسلی به محل، تعداد و اندازه زگیل ها و شرایط فرد بستگی دارد. بعضی زگیل ها بدون درمان هم از بین می روند، اما اگر ضایعه باعث خارش، ناراحتی، خونریزی، مشکل در رابطه یا نگرانی ظاهری شده باشد، پزشک می تواند درمان را پیشنهاد کند.

درمان ها معمولا خود زگیل را هدف قرار می دهند و به معنی از بین رفتن فوری HPV نیستند. به همین دلیل، عود زگیل بعد از درمان امکان دارد.

کرایوتراپی

در کرایوتراپی، پزشک با استفاده از نیتروژن مایع زگیل را منجمد می کند. بعد از درمان ممکن است درد، قرمزی، تورم یا تاول ایجاد شود و گاهی برای از بین رفتن کامل ضایعات به چند جلسه درمان نیاز است.

داروهای موضعی

برای بعضی زگیل های خارجی، پزشک ممکن است داروهای موضعی مانند ایمی کویمود، پودوفیلوکس یا سینکاتچین تجویز کند. این داروها برای همه افراد و همه محل های زگیل مناسب نیستند و نباید بدون تشخیص پزشک روی ضایعات تناسلی استفاده شوند.

الکتروکوتر

در این روش، پزشک با استفاده از جریان الکتریکی بافت زگیل را تخریب می کند. این روش برای بعضی ضایعات مناسب است و ممکن است با بی حسی موضعی انجام شود.

برداشت جراحی

اگر زگیل ها بزرگ، متعدد یا مقاوم به درمان باشند، ممکن است پزشک برداشتن آنها را پیشنهاد کند. برداشت جراحی می تواند بیشتر زگیل را در یک جلسه حذف کند، هرچند امکان عود وجود دارد.

لیزر

لیزر بیشتر برای بعضی زگیل های گسترده یا مقاوم استفاده می شود. انتخاب این روش به محل، تعداد و شرایط ضایعات بستگی دارد و ممکن است با درد یا ایجاد اسکار همراه باشد.

هیچ روش واحدی برای همه افراد بهترین روش نیست. پزشک با توجه به محل و تعداد زگیل، اندازه ضایعات، هزینه، عوارض احتمالی و ترجیح بیمار روش مناسب را انتخاب می کند.

آیا زگیل تناسلی زنان خود به خود خوب می شود؟

بله، در بعضی افراد زگیل های تناسلی بدون درمان از بین می روند. در بعضی دیگر ممکن است برای مدتی باقی بمانند یا تعداد و اندازه آنها بیشتر شود. CDC می گوید اگر زگیل درمان نشود، ممکن است خود به خود برطرف شود، بدون تغییر باقی بماند یا بزرگ تر و بیشتر شود.

از طرف دیگر، از بین رفتن زگیل با پاک شدن HPV دقیقا یک چیز نیست. ممکن است ضایعه قابل مشاهده از بین برود ولی عود زگیل در آینده اتفاق بیفتد.

پس اگر زگیل کوچک است و علامتی ایجاد نمی کند، در بعضی شرایط پزشک ممکن است فقط پیگیری را پیشنهاد کند. اگر ضایعه بزرگ می شود، خونریزی دارد یا باعث ناراحتی شده است، بهتر است برای انتخاب روش درمان مراجعه کنید.

آیا زگیل تناسلی زنان باعث سرطان می شود؟

خود زگیل های تناسلی معمولا توسط انواع کم خطر HPV، به ویژه HPV 6 و 11، ایجاد می شوند و این انواع معمولا عامل سرطان نیستند. با این حال، یک فرد ممکن است همزمان با بیش از یک نوع HPV درگیر باشد و بعضی انواع پرخطر HPV می توانند در صورت ماندگاری طولانی مدت باعث تغییرات پیش سرطانی و سرطان شوند.

به همین دلیل، داشتن زگیل تناسلی به معنی ابتلا به سرطان دهانه رحم نیست، اما نباید باعث شود فرد غربالگری دهانه رحم را کنار بگذارد.

نکته مهم این است که بیشتر عفونت های HPV توسط سیستم ایمنی بدن کنترل می شوند. WHO می گوید حدود 90 درصد عفونت های HPV توسط بدن کنترل می شوند و بسیاری از عفونت ها طی یک تا دو سال برطرف می شوند.

آیا زگیل تناسلی زنان در بارداری خطرناک است؟

زگیل تناسلی در بارداری معمولا به معنی خطر جدی برای مادر یا جنین نیست، اما تغییرات هورمونی و شرایط ایمنی در دوران بارداری ممکن است باعث بزرگ تر شدن یا بیشتر شدن بعضی زگیل ها شود.

در دوران بارداری انتخاب دارو اهمیت بیشتری دارد. بعضی داروهای مورد استفاده برای زگیل تناسلی نباید در بارداری استفاده شوند. برای مثال استفاده از پودوفیلوکس، پودوفیلین و سینکاتچین را در بارداری توصیه نمی شود.

در موارد خاص، اگر زگیل ها بزرگ باشند یا در مسیر زایمان مشکل ایجاد کنند، پزشک ممکن است درمان را در دوران بارداری در نظر بگیرد. انتقال HPV به نوزاد ممکن است اتفاق بیفتد، اما عوارض شدید مانند پاپیلوماتوز تنفسی در کودک نادر هستند.

بنابراین اگر در دوران بارداری متوجه زگیل یا برجستگی جدید در ناحیه تناسلی شدید، بهتر است بدون استفاده از داروهای خودسرانه آن را به پزشک یا ماما نشان دهید.

چگونه از زگیل تناسلی زنان پیشگیری کنیم؟

برای پیشگیری از HPV نمی توان فقط روی یک روش حساب کرد. واکسن HPV، کاهش تماس با ویروس و استفاده درست از روش های محافظتی در رابطه جنسی، همگی می توانند خطر ابتلا را کاهش دهند.

واکسن HPV

واکسن HPV برای پیشگیری از عفونت با انواعی از HPV ساخته شده است و می تواند در برابر انواع مرتبط با زگیل تناسلی و بعضی سرطان های مرتبط با HPV محافظت ایجاد کند. اما نکته مهم این است که واکسن عفونت HPV موجود یا زگیل تناسلی فعلی را درمان نمی کند.

واکسیناسیون روتین معمولا از 11 تا 12 سالگی انجام می شود و می تواند از 9 سالگی شروع شود. اگر فرد واکسیناسیون را کامل نکرده باشد، واکسیناسیون تا 26 سالگی به عنوان واکسیناسیون تکمیلی توصیه می شود. در سنین 27 تا 45 سال، تصمیم برای واکسیناسیون به صورت فردی و با مشورت پزشک انجام می شود، چون همه افراد در این گروه سنی به یک اندازه از واکسن سود نمی برند.

حتی اگر فرد قبلا به یک نوع HPV مبتلا شده باشد، ممکن است واکسن در برابر بعضی انواع دیگر HPV که هنوز با آنها مواجه نشده است محافظت ایجاد کند.

رابطه جنسی ایمن

استفاده درست و مداوم از کاندوم می تواند احتمال انتقال HPV را کاهش دهد، ولی محافظت کامل ایجاد نمی کند، چون همه پوست ناحیه تناسلی با کاندوم پوشانده نمی شود.

برای کاهش خطر انتقال می توان:

• از کاندوم در رابطه واژینال و مقعدی استفاده کرد.
• در رابطه دهانی از دنتال دم استفاده کرد.
• تعداد شرکای جنسی را کاهش داد.
• در صورت وجود زگیل فعال، تا زمان ارزیابی و درمان ضایعات از تماس جنسی با ناحیه درگیر پرهیز کرد.
• درباره وجود زگیل تناسلی با شریک جنسی صادقانه صحبت کرد.

غربالگری دهانه رحم

غربالگری دهانه رحم برای پیدا کردن تغییرات پیش سرطانی و پیشگیری از سرطان دهانه رحم انجام می شود و تست تشخیص زگیل تناسلی نیست. برنامه غربالگری باید بر اساس سن، سابقه فردی و دستورالعمل های پزشکی محل زندگی تعیین شود.

چه زمانی برای زگیل تناسلی زنان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر در ناحیه تناسلی خود یک برجستگی جدید دیده اید و مطمئن نیستید چیست، بهتر است آن را خودتان درمان نکنید. مخصوصا اگر ظاهر ضایعه غیرعادی باشد یا با گذشت زمان تغییر کند.

در این شرایط مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:

1. ایجاد یک ضایعه جدید و ناشناخته
2. رشد سریع ضایعه
3. افزایش تعداد زگیل ها
4. تغییر رنگ یا شکل ضایعه
5. خونریزی
6. زخم شدن ضایعه
7. درد یا سوزش قابل توجه
8. وجود ضایعه داخل واژن
9. وجود ضایعه روی دهانه رحم
10. بارداری همراه با زگیل تناسلی
11. ضایعات مکرر یا مقاوم به درمان
12. داشتن ضعف سیستم ایمنی
13. نامشخص بودن تشخیص

CDC نیز برای ضایعاتی که رنگ غیرمعمول دارند، سفت هستند، به بافت زیرین چسبیده اند، خونریزی یا زخم دارند یا به درمان معمول پاسخ نمی دهند، بررسی بیشتر و در بعضی موارد نمونه برداری را توصیه می کند.

تجربه پرستاران و مراقبان در مراقبت از زنان مبتلا به زگیل تناسلی

بر اساس تجربه پرستاران و مراقبان در مراقبت از بیماران در منزل، یکی از مهم ترین نکات در دوران درمان زگیل تناسلی، رعایت دقیق دستور پزشک و جلوگیری از دستکاری ضایعات است. بعضی افراد به دلیل نگرانی یا ظاهر زگیل، سعی می کنند آن را با مواد ضد زگیل، ابزارهای خانگی یا روش های غیرتخصصی از بین ببرند. در حالی که این کار می تواند باعث تحریک پوست، زخم یا عفونت شود.

پرستار در صورت نیاز می تواند به بیمار در رعایت برنامه دارویی، مراقبت از پوست پس از درمان و توجه به علائم غیرطبیعی کمک کند. همچنین اگر بیمار به دلیل نگرانی از انتقال HPV یا عود زگیل دچار اضطراب شده باشد، توضیح درست و ارجاع به پزشک برای پاسخ به سوالات پزشکی می تواند بخش مهمی از مراقبت باشد.

مراقبت و زندگی با زگیل تناسلی

داشتن زگیل تناسلی به این معنی نیست که زندگی روزمره فرد باید متوقف شود. مهم این است که ضایعه درست تشخیص داده شود، درمان در صورت نیاز طبق نظر پزشک انجام شود و فرد بداند که ممکن است عود اتفاق بیفتد.

در صورت نیاز به مراقبت در منزل، مخصوصا زمانی که فرد تحت درمان قرار گرفته و نیاز به کمک در مصرف دارو، رعایت بهداشت یا پیگیری توصیه های پزشک دارد، حضور یک مراقب یا پرستار آموزش دیده می تواند روند مراقبت را برای خانواده ساده تر کند.

جمع بندی

زگیل تناسلی زنان معمولا به دلیل عفونت با انواع کم خطر HPV ایجاد می شود و ممکن است به شکل برجستگی های کوچک، صاف، ناهموار یا خوشه ای دیده شود. با این حال، بسیاری از عفونت های HPV بدون علامت هستند و هر ضایعه ای در ناحیه تناسلی نیز لزوما زگیل تناسلی نیست.

در صورت مشاهده ضایعه جدید، تغییر ظاهر زگیل، خونریزی، درد یا عود مکرر، بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید. درمان می تواند ظاهر زگیل ها را برطرف کند، اما به معنی از بین رفتن فوری HPV نیست. واکسن HPV، رابطه جنسی ایمن و انجام منظم غربالگری دهانه رحم نیز از مهم ترین اقدامات برای کاهش خطرات مرتبط با HPV هستند.

منابع خارجی

1. World Health Organization. (2024). Human papillomavirus and cancer
2. Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus (HPV) Infection: Anogenital Warts
3. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). HPV Vaccine Recommendations
4. Mayo Clinic. Genital warts: Symptoms and causes
5. Mayo Clinic. Genital warts: Diagnosis and treatment

سوالات متداول