این مقاله در تاریخ 29-06-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.
اثرات جسمی غم (Physical Effects of Grief) و اندوه می تواند بسیار گسترده باشد و تمام ابعاد زندگی شخص را تحت الشعاع قرار دهد . غم و اندوه بعد از اتفاقاتی مانند از دست دادن یک عزیز، پایان یک رابطه یا تجربه یک اتفاق سخت، واکنشی طبیعی است. با این حال، غصه فقط روی روحیه اثر نمی گذارد و می تواند خواب، اشتها، انرژی، تمرکز و حتی عملکرد دستگاه گوارش را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، عوارض غصه خوردن ممکن است هم به شکل علائم روانی و هم به صورت نشانه های جسمی ظاهر شوند.
شدت و نوع این عوارض در افراد مختلف متفاوت است و معمولا با گذشت زمان تغییر می کند. در ادامه، مهم ترین عوارض جسمی و روانی غم و اندوه، راه های مراقبت از خود و نشانه هایی که نشان می دهند بهتر است از روانشناس، روانپزشک یا پزشک کمک بگیریم را بررسی می کنیم.
عوارض غم و اندوه
ناراحتی و غم و اندوه تاثیرات زیادی روی فرد دارد. در ادامه برخی از عوارض غم و غصه را بررسی می‌کنیم:
| نوع عارضه | عوارض احتمالی |
|---|---|
| روانی | اضطراب، کاهش تمرکز، احساس ناامیدی و تحریک پذیری |
| خواب | بی خوابی، خواب زیاد یا خواب بی کیفیت |
| گوارشی | تهوع، دل درد، یبوست یا اسهال |
| جسمی | سردرد، خستگی، درد عضلانی و احساس سنگینی بدن |
| اشتها و وزن | کاهش اشتها، پرخوری و تغییر وزن |
| قلب و استرس | افزایش استرس و احساس تپش قلب |
1. عوارض روانی غم و اندوه
فرض کنید دست یا پای شما شکسته باشد، تا زمانی که مداوا نشود شما از درد به خود می پیچید. و اگر مداوا انجام نشود، برای مدت طولانی تری درد خواهید کشید تا خود به خود درمان شود. احساس غم و اندوه شدید، مثل همین احساس درد طولانی است. چنین چیزی می تواند عوارض روانی زیادی داشته باشد. عوارض روانی غم و غصه می توانند شامل موارد زیر باشند:
تاثیر غم بر بدن روی روابط
ناراحتی می‌تواند باعث بیشتر شدن استرس روی بدن شود. استرس مزمن ممکن است به مشکلات سلامتی شما دامن بزند و بیماریهای قلبی، اختلال خواب و سیستم عصبی را در پی داشته باشد.
تاثیر بر سلامت روانی
ناراحتی ممکن است سبب ایجاد اضطراب و افسردگی و استرس روانی شود. این مشکلات در نهایت روی زندگی روتین فرد تاثیر غم بر بدن گذاشته و کیفیت آن را کم می‌کنند.
تاثیر منفی روی عملکرد تحصیلی و شغلی
ناراحتی در نهایت سبب پایین آمدن توجه و تمرکز شده و خطاها را افزایش می‌دهد. همچنین بازدهی فرد را در محیط کار یا در مدرسه و دانشگاه پایین می‌آورد. از این گذشته عوارض غم و غصه شامل برخی عوارض جسمانی هم می‌شوند:
- مشکلات گوارشی و تغییرات وزن
- درد، ناراحتی یا بیماری
- اختلال خواب
- عدم توانایی در انجام فعالیت‌های روزانه
2. عوارض جسمی غم و غصه
عوارض غصه خوردن باعث وقوع واکنش های شیمیایی زنجیره ای زیادی در بدن می شود. به همین دلیل به شدت می تواند عوارض جسمی در پی داشته باشد. هرچه غم و اندوه طولانی تر شود، گستره عوارض آن نیز بیشتر می شود و نقاط جدید تری را هم در بدن درگیر می کند.
مشکلات گوارشی
افراد غمگین غالباً با اختلال در عادات غذایی یا روال عادی تغذیه ای روبرو هستند و در سیستم گوارشی خود معمولاً دچار مشکلات موقتی مانند یبوست ، اسهال ، درد معده ، ضعف یا حالت تهوع می شوند.
مشکل در توانایی رانندگی
نشستن پشت فرمان یک وسیله نقلیه یا موتور سواری در همه حال به تمرکز فوق العاده ای نیاز دارد ، اما کسانی که با غم و اندوه دست و پنجه نرم می کنند ممکن است اختلال در این مهارت ها را تجربه کنند.
مهم ترین علائم اختلال در مهارت های حرکتی ممکن است عدم توانایی در تمرکز باشد. زمان طولانی تر و کندتر پاسخ (ها) به محرک ها یا موقعیت های خارجی در جاده ؛ پاسخ‌های احساسی غیرمنتظره پشت فرمان مانند گریه کردن و سایر حالات همگی می توانند بر توانایی رانندگی تاثیر غم بر بدن فرد غمگین باشند.
اتلاف انرژی
غم و اندوه همانطور که در بالا ذکر شد ، فشار زیادی بر بدن ما وارد می کند. به دلایل متعددی ، از جمله عادات غذایی ضعیف و اختلال در خواب ، افراد غمگین غالباً سطح انرژی پایین ، احساس خستگی یا ضعف در عضلات خود را تجربه می کنند.
تاثیر غم و غصه روی سیستم ایمنی
فشار و استرس ناشی از مرگ یکی از عزیزان می تواند سیستم ایمنی بدن را کاهش یا سرکوب کند ،و فرد را مستعد ابتلا به سرماخوردگی یا ابتلا به آنفولانزا با عوارض شدید نماید.
عصبی بودن
احساس عصبی بودن یا داشتن اضطراب در سالمندان اغلب خود را به روش های جسمی ظاهر می کند از جمله شکستن دایمی قولنج انگشتان ، تکان دادن پا ، ناتوانی در سکون و نشستن در یک مکان برای دستها / پاها ، عرق کردن زیاد ، احساس گزگز یا بی حسی در اندام ها
درد یا ناراحتی در بدن
تجربه عوارض غصه خوردن شدید مانند سوگواری برای مرگ یک عزیز، می تواند احساس واقعی درد یا ناراحتی در بدن ما ایجاد کند ، مانند سردرد یا میگرن ، درد قلب ، سنگینی در اندام ها ، درد در ناحیه گردن ، پشت ، یا مفاصل اسکلتی یا درد عضلانی کلی.
علاوه بر این ، یک مطالعات نشان داده است که افرادی که در معرض خطر بیماریهای قلبی عروقی هستند ممکن است در روزهای پس از مرگ یک عزیز ، دچار حمله قلبی شوند.
کم خوابی
داشتن مشکل در خواب شبانه یا بی خوابی کامل می تواند تاثیر غم بر بدن فرد غمگین باشد مشکلات جسمی فراوانی قرار دهد.
این کمبود خواب می تواند در ظاهر آنها تأثیر بگذارد ، مانند ایجاد پف در صورت یا حلقه های زیر چشم علاوه بر این ، کمبود خواب کافی به دلیل غم و اندوه اغلب بر هماهنگی جسمی ، عملکرد و پاسخ های مغزی / شناختی و فشار خون فرد تأثیر می گذارد.
پرخوابی از عوارض غم اندوه
در حالی که داشتن خواب کافی یک ضرورت برای بدن به حساب می آید اما در حالت عکس، خوابیدن بیش از حد در طول شبانه روز ، می تواند انرژی ما را کم کند و دچار احساس بی حالی شویم. متأسفانه، خوابیدن برای یک فرد غمگین “پناهگاهی” را فراهم می کند که غالباً به او کمک می کند تا به طور موقت از درد غم نجات پیدا کنند. بنابراین یک فرد غمگین علیرغم داشتن خواب زیاد و استراحت بیشتر ممکن است کمتر احساس شادابی و آرامش نماید و این کار باعث تشدید اندوه او گردد .
افزایش وزن
در طی روزها ، هفته ها و ماه ها پس از مرگ یکی از عزیزان، افراد غمگین اغلب چند کیلو به وزن طبیعی خود اضافه می کنند. از جمله عوارض غم و غصه ممکن است عدم ورزش، پرخوری ،استفاده از فست فود و غذاهای آماده ، انزوا و دوری از دوستانی که ممکن است شما را به حفظ عادات غذایی سالم تر یا منظم تر تشویق کنند، باشد.
کاهش وزن
هنگام سوگواری برای مرگ یک عزیز، بسیاری از افراد اشتهای خود را از دست داده و نمی توانند وعده های غذایی منظمی را در طی شبانه روز داشته باشند.
به ویژه در طول چند روز یا هفته (های) اول پس از مرگ ، فرد غمگین ممکن است وظیفه برنامه ریزی مراسم تشییع جنازه و مراسم یادبود را بر عهده داشته باشد و وظایف بی شماری که بر عهده دارد ممکن است او را از صرف وعده های منظم غذایی باز دارد. در این شرایط فرد ممکن است کلا غذا خوردن را فراموش نماید و یا به صورت بی کیفیت و نامنظمی غذا بخورد.
علاوه بر این ، کاهش وزن ممکن است ناشی از عدم توانایی کافی برای پختن یک وعده غذایی در خانه ، عدم توانایی در رستوران رفتن و یا حتی ناتوانی در برقراری تماس تلفنی برای سفارش باشد.
اختلالات دمایی
هنگامی که فردی با غم و اندوه دست و پنجه نرم می کند ممکن است در زمان های مختلف بیش از حد احساس گرما و یا احساس سرما نماید که برای این موضوع توضیحی آشکار وجود ندارد. این عوارض غصه خوردن جسمی ممکن است شامل تعریق بیش از حد ، لرز یا تعریق شبانه در هنگام خواب باشد.
روش های کنار آمدن با اثرات جسمی غم و اندوه
متأسفانه ، هیچ روشی برای از بین بردن یا جلوگیری از تاثیر غم بر بدن که ممکن است پس از اندوه تجربه کنید وجود ندارد. غم و اندوه هرچند دشوار و غالباً دردناک است یک پاسخی طبیعی و ضروری به مرگ یکی از عزیزان است و اکثر مردم با گذشت زمان شاهد کاهش اثرات جسمی ناشی از غم و اندوه خواهند بود.
اگر هر یک از اثرات جسمی که تجربه می کنید به مرور فروکش نکرده یا احساس غم غیرقابل تحمل می کند ، باید با پزشک یا ارائه دهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید.
علاوه بر این ، مهمترین راهی که می توانید در هنگام عزاداری به خود کمک کنید ، اهمیت به خود و نیازهایتان است. بسیاری از مشکلات جسمی ناشی از غم به دلیل عدم توجه کافی به بدن ما و نداشتن عادات سالم است.
در این قسمت به بیان چند روش موثر برای کاهش اثرات غم و اندوه بر جسم بیان شده است:
هیدراته بمانید
در طول روز آب زیادی بنوشید و از مصرف الکل خودداری کنید ، این ماده به عنوان ادرار آور عمل می کند و می تواند بدن شما را کم آب کند.
ورزش کنید
ورزش کردن باعث بالا رفتن سطح انرژی و بهتر شدن روحیه و مقابله با عوارض غم و غصه می‌شود. حتی ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی یا دوچرخه‌سواری هم برای بهبود روحیه شما مفید هستند. اگر قبل از مرگ یکی از عزیزانتان مرتباً ورزش می کردید ، پس سعی کنید آن روال را تا حد ممکن ادامه دهید. و اگر سبک زندگی کم تحرکی داشتید ، هر روز مدتی را برای ورزش اختصاص دهید ، مثلاً سگ خود را برای پیاده روی بیرون ببرید ، دوچرخه سواری کنید یا از دوست خود بخواهید با شما در پارک محلی یا مرکز خرید قدم بزند.
همچنین انجام ورزش روزانه مزایایی زیادی از جمله داشتن خواب بهتر ، رفع برخی از گرفتگی های عضلانی و بالا بردن روحیه شما را پی خواهد داشت.
برنامه‌ریزی روزانه داشته باشید
داشتن برنامه‌ریزی و داشتن فعالیت روزانه برای کاهش درد جسمی مفید است. کافی است تمام روزتان را مشغول انجام کاری باشید؛ به‌این‌ترتیب دیگر زمانی برای فکر و خیال و غصه خوردن ندارید.
داشتن تغذیه سالم
در مواقع غم و اندوه افراد تمایل بیشتری به خوردن خوراکی‌های مضر دارند. معمولا در این زمان فرد دچار پرخوری عصبی می‌شود. درصورتی‌که زندگی پرتحریکی نداشته باشید و به‌اندازه کافی ورزش نکنید؛ این پرخوری خیلی زود برای شما دردسر‌ساز می‌شود.
برای اینکه با پرخوری عصبی و دیگر عوارض غم و غصه مقابله کنید؛ در دوران غم و اندوه تمرکز بیشتری روی مصرف غذاهای مغذی داشته باشید. در این مواقع سعی کنید غذاهای مغذی در عده‌های کوچکتر مصرف کنید. غذاهای شما باید حاوی مواد خوراکی مغذی باشند و از غذاهای فست‌فودی پرهیز کنید. حضور پرستار بیمار در این مواقع می‌تواند به کنترل فرد کمک کند.
بی اشتهایی شدید نیز بسیار رایج است. افراد غمگین حتی اگر تمایل به غذا خوردن داشته باشند ، در خوردن وعده های غذایی مشکل دارند . در زمان هایی از این دست ، اگرعدم اشتهای شما با روال معمول صبحانه ، ناهار و شام تداخل دارد ، در طول روز چندین وعده غذایی کوچکتر بخورید.
علاوه بر این ، غذاهایی که مصرف می کنید باید از مواد غذایی سالم و مغذی تشکیل شده باشد تا فست فود یا غذاهای فرآوری شده . اگر وقت و انرژی کافی برای خرید مواد غذایی ندارید ، در نظر داشته باشید که از یکی از عزیزانتان بخواهید برای شما از بازار بازدید کند.
داشتن خواب کافی
در حالی که غم و اندوه به طور معمول الگوی خواب طبیعی انسان را مختل می کند ،اما داشتن استراحت کافی بسیار مهم است.
تا آنجا که ممکن است ، سعی کنید یک برنامه منظم برای ساعت خواب خود داشته باشید .
برای کاهش عوارض غم و غصه، عوامل حواس پرتی را مانند تلویزیون ، iPad یا تبلت یا تلفن همراه را به حداقل برسانید. حتی الامکان اتاق خواب خود را تاریک نگه دارید. علاوه بر این ، سعی کنید حداقل 3 ساعت قبل از خواب از خوردن نوشیدنی های کافئین دار خودداری کنید.
راه‌های مقابله با غم و اندوه
برای مقابله با غم و اندوه و کاهش یکباره غم و ناراحتی و بهبود روحیه و بالا بردن میزان رضایتمندی می‌توانید راهکارهای مختلفی را امتحان کنید. راهکارهای مقابله با غم و اندوه برای هر کس متفاوت است. در ادامه بهترین راهکارهای مقابله با غم و اندوه که می‌توانید امتحان کنید را به شما معرفی می‌کنیم:
خودمراقبتی
در زمان‌هایی که درگیر یک زائده غم‌بار هستید؛ باید توجه بیشتری روی خودمراقبتی داشته باشید. در این زمان داشتن استراحت کافی و ورزش منظم و مراقبت از خودتان اهمیت زیادی دارد. مراقب باشید که باید استرس‌تان را کاهش دهید و از خودتان به نحو احسنت مراقبت کنید. خودمراقبتی به‌خصوص در سالمندان از اهمیت زیادی برخوردار است. افسردگی در سالمندان یک عارضه شایع است که برای عده زیادی رخ می‌دهد.
صحبت کردن با یک فرد قابل اعتماد
سعی کنید در این مواقع با یک فرد قابل اعتماد از اعضای خانواده یا یک دوست صحبت کنید. در برخی مواقع مشورت کردن با یک فرد دیگر و پیدا کردن راهکارهایی که تاکنون به آنها توجه نکرده بودید؛ می‌تواند برای شما مفید باشد.
تمرینات آرامش‌بخش
روی تنفس عمیق و داشتن آرامش تمرکز کنید و هر کاری که برای کاهش استرس لازم است انجام دهید. کارهایی مانند مدیتیشن یا یوگا هم می‌تواند برای شما مفید باشد. این تمرینات به‌مرور زمان سبب می‌شوند که زندگی آرام‌تری را تجربه کرده و از نظر روحی بهبود پیدا کنید.
انجام فعالیت‌های لذت‌بخش
کارهایی که دوست دارید و به شما احساس لذت می‌دهند را انجام دهید. کارهایی مانند تماشای سریال مورد علاقه، گوش دادن به موسیقی، مطالعه کتاب، تماشای طبیعت یا انجام هر فعالیت دیگری که شما را شاد بکند؛ می‌تواند مفید باشد.
حمایت حرفه‌ای متخصص
اگر ناراحتی روی زندگی روتین شما تاثیر منفی گذاشته است و برای شما عوارض غصه خوردن مشکل‌ساز شده است؛ به حمایت و مداخله یک فرد حرفه‌ای نیاز دارید. در این مواقع مراجعه به تراپیست و مشاور می‌تواند مفید باشد. مرکز پرستاری سلامت اول با داشتن مجوز رسمی از وزرات بهداشت و کادر مجرب و متخصص آمادگی دارد به صورت شبانه روزی به ارائه خدمات مراقبت و پرستار بیمار در منزل بپردازد.
چه زمانی برای غم و اندوه به روانپزشک یا متخصص مراجعه کنیم؟
غم و اندوه بعد از از دست دادن یک عزیز یا تجربه یک اتفاق دشوار، واکنشی طبیعی است و ممکن است برای مدتی روی خواب، اشتها، تمرکز و انرژی فرد تاثیر بگذارد. اما اگر این علائم شدید یا مداوم شوند و انجام کارهای روزمره و زندگی معمول فرد را مختل کنند، بهتر است برای بررسی شرایط از روانشناس، روانپزشک یا پزشک کمک گرفته شود.
برخی نشانه هایی که می توانند نشان دهند فرد به حمایت تخصصی نیاز دارد عبارتند از:
- اختلال مداوم در خواب یا اشتها
- ناتوانی در انجام کارهای روزمره و مراقبت از خود
- اضطراب شدید یا حملات اضطرابی
- احساس ناامیدی شدید و مداوم
- کناره گیری طولانی از خانواده و اطرافیان
- تشدید یا ماندگار شدن علائم جسمی مانند خستگی، درد یا مشکلات گوارشی
- ناتوانی در کنار آمدن با سوگ و بازگشت تدریجی به فعالیت های معمول
اگر افکار آسیب به خود وجود دارد، چه کنیم؟
اگر فرد افکار آسیب زدن به خود یا خودکشی دارد، نباید منتظر بهتر شدن خودبه خودی علائم بماند. در چنین شرایطی لازم است فورا از خدمات اورژانسی و کمک تخصصی استفاده شود و فرد تنها نماند.
سوالات متداول
عوارض غصه خوردن چیست؟
غصه و غم شدید می تواند باعث اضطراب، بی خوابی، کاهش تمرکز، خستگی، تغییر اشتها و مشکلات گوارشی شود. شدت این عوارض در افراد مختلف متفاوت است.
غصه خوردن چه تاثیری روی بدن دارد؟
استرس و غم طولانی می تواند روی خواب، اشتها، سیستم گوارش، سطح انرژی و عملکرد سیستم ایمنی تاثیر بگذارد. بعضی افراد نیز سردرد، درد عضلانی یا تپش قلب را تجربه می کنند.
غصه خوردن باعث چه بیماری هایی می شود؟
غم و استرس به خودی خود لزوما باعث ایجاد یک بیماری مشخص نمی شوند، اما اگر شدید و طولانی باشند می توانند علائم اضطراب، افسردگی و برخی مشکلات جسمی را تشدید کنند.
عوارض غصه خوردن زیاد چیست؟
غصه خوردن زیاد و طولانی ممکن است باعث اختلال خواب، تغییر وزن، بی اشتهایی یا پرخوری، خستگی، مشکلات گوارشی و کاهش توانایی انجام فعالیت های روزمره شود.
چه زمانی برای غم و اندوه باید به روانپزشک مراجعه کرد؟
اگر غم و اندوه شدید یا مداوم باشد و خواب، اشتها، روابط یا فعالیت های روزمره را مختل کند، بهتر است از روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرید. در صورت وجود افکار آسیب به خود یا خودکشی، دریافت کمک فوری ضروری است.
