این مقاله در تاریخ 21-06-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.
عفونت مجاری ادراری یکی از عفونت های شایع در زنان و مردان است که می تواند بخش های مختلف دستگاه ادراری را درگیر کند. سوزش و تکرر ادرار، احساس نیاز فوری به دفع ادرار، درد هنگام ادرار، بوی نامطبوع ادرار و گاهی وجود خون در ادرار از علائم شایع آن هستند. این عفونت معمولا در اثر ورود و تکثیر باکتری ها در دستگاه ادراری ایجاد می شود و بسته به محل و شدت عفونت، به درمان متفاوتی نیاز دارد.
درمان عفونت ادراری باید متناسب با علت و شرایط بیمار انجام شود و در بسیاری از موارد به مصرف آنتی بیوتیک نیاز دارد. در کنار درمان اصلی، بعضی اقدامات ساده می توانند به کاهش ناراحتی و مراقبت از بیمار در خانه کمک کنند، اما درمان عفونت ادراری در خانه همیشه به معنای درمان کامل عفونت نیست. اگر عفونت به موقع تشخیص داده و درمان نشود، ممکن است به کلیه ها گسترش پیدا کند و در موارد شدید وارد جریان خون شود و عوارض جدی ایجاد کند.
علائم عفونت ادراری
علائم عفونت ادراری، به‌نسبت جنسیت، سن، ناحیه درگیر و مواردی ازاین‌دست، می‌تواند متفاوت باشد. در برخی از کیس‌ها عفونت ادراری تا چند روز هیچ نشانه و عارضه‌ای ندارد و بعد از چند روز علائم بیماری خودشان را نشان می‌دهند. عفوفت ادراری در افراد مسن شایع‌تر بوده و توصیه می‌شود در صورتی که چنین علائمی در آنها مشاهده شد، سریعا با یک پزشک متخصص و یا پرستار سالمندان مجرب، مراتب را در میان بگذارید. رایج‌ترین علائم ادراری در خانمها و آقایان به‌شرح زیر است:
- تکرر ادرار درحالی‌که هربار ادرار کمی دفع می‌شود.
- دفع خون از ادرار
- دفع ادراری که رنگی شبیه به چای دارد
- دفع ادراری که بوی آن شدید و تند باشد.
- درد مقعدی در مردان
- درد لگن و اندام تناسلی و اطراف استخوان تناسلی در خانمها
- سوزش ادرار
- تمایل به دفع سریع ادرار
- وجود خون در ادرار
- ادرار کدر و ابری
در مواردی که عفونت ادرار به قسمت‌های فوقانی دستگاه ادراری سرایت کند. ممکن است شاهد علائم زیر باشید:
- احساس درد در قسمت‌های فوقانی بدن مانند کمر و پهلوها
- تب و لرز
- حالت تهوع
در صورتی که عفونت ادراری به کلیه ها گسترش پیدا کند، ممکن است عفونت شدیدتر شده و در موارد جدی به عفونت سیستمیک و سپسیس منجر شود. تب بالا یا پایین، لرز، درد پهلو، تهوع و استفراغ از علائمی هستند که نیاز به بررسی سریع پزشکی دارند.
به نقل از سایت NIDDK:
علائم عفونت ادراری در کودکان و نوزادان می تواند با بزرگسالان متفاوت باشد. در کودکان کم سن، این عفونت ممکن است با علائم عمومی مانند تب، بی قراری، کم اشتهایی یا تغذیه ضعیف همراه باشد. در کودکان بزرگ تر نیز تکرر ادرار، درد هنگام ادرار کردن، درد پایین شکم و ادرار کدر یا بدبو دیده می شود.
برخی از علائم مهم عفونت ادرار در کودکان و نوزادان عبارتند از:
- بالا رفتن دمای بدن و تب
- بی قراری و کم اشتهایی کودک
- ادرار کردن مکرر یا احساس نیاز شدید به ادرار
- بوی ناخوشایند یا تغییر ظاهر ادرار
- درد یا ناراحتی هنگام ادرار کردن
- درد شکم یا کمر
- تهوع، استفراغ یا بی حالی در برخی کودکان
در نوزادان و کودکان زیر ۲ سال، علائم ممکن است اختصاصی نباشد و حتی بدون علائم واضح ادراری، عفونت وجود داشته باشد. به همین دلیل، در صورت تب بدون علت مشخص یا بی حالی و بی قراری غیرعادی، بررسی پزشکی و آزمایش ادرار اهمیت دارد.
علائم عفونت ادرار در افراد مسن و کهنسال، شامل موارد زیر است:
- تغییرات رفتاری و بروز رفتارهایی مانند آشفتگی
- تب و لرز
- احساس سوزش و قرمزی در محل سونداژ
- بی‌اختیاری ادرار
علت عفونت ادرار
عفونت ادرار زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌های پیشابراه به مجرای ادرار راه پیدا کرده و در مثانه تکثیر شوند. هرچند سیستم ادراری خودبه‌خود جلو ورود عوامل خارجی را می‌گیرد، اما گاهی این خطوط دفاعی شکسته و باکتری‌ها به داخل بدن وارد می‌شوند.
در مواردی که باکتری‌ها در داخل بدن کشته و سرکوب نشوند، باعث ایجاد عفونت و بیماری می‌شوند. بیماری عفونت ادرار بیشتر در زنان شایع است و معمولا مثانه و پیشابراه را درگیر می‌کند. هر عاملی که میزان تخلیه و گنجایش مثانه را کاهش دهد و باعث تحریک دستگاه ادراری شود، عفونت ادرار را در پی دارد. مهم‌ترین دلایل عفونت ادرار عبارت‌اند از:
- بارداری
- ارتباط جنسی
- شرایطی که انسداد مجرای ادراری را در پی دارد، از جمله ابتلا به سنگ کلیه
- شرایطی که باعث پر بودن مثانه شود و نتوان را تخلیه کرد. مثلا کسانی که در طول روز مثانه خود را پر نگه می‌دارند و ادرار نمی‌کنند، دچار عفونت ادراری می‌شوند.
- سون‌های ادراری
- ضعیف شدن سیستم ادراری
- نوشیدن مقدار کم آب
- مرطوب و آلوده نگه داشتن ناحیه تناسلی
علت عفونت ادراری بعد از برداشتن رحم
بعد از برداشتن رحم، بیماری عفونت ادرار بسیار شایع است. این اتفاق تا چند روز بعد از عمل رخ می‌دهد، چرا که کاتترها برای هیسترکتومی و بهبودی فوری وارد بدن می‌شوند. استفاده از کاتترها باعث افزایش احتمال عفونت ادراری می‌شود.
عفونت ادرار در زنان
عفونت ادرار یا UTI(Urinary Tract Infection: UTI) ناشی از رشد میکروب‌هایی مانند باکتری‌ها یا قارچ‌ها در دستگاه ادراری است. در برخی کیس‌ها منشا بیماری، برخی از انواع ویروس‌ها هم‌گذارش شده‌اند. عفونت‌های دستگاه ادراری معمولا در هر بخش از دستگاه ادراری می‌تواند ایجاد شوند، اما اغلب در بخش‌های تحتانی این عفونت‌ها دیده می‌شود. قسمت‌های دستگاه ادراری تحتانی مانند مثانه یا پیشابراه معمولا با این عفونت درگیر می‌شوند که با انجام آزمایش ادرار قابل تشخیص است.
ادرار به‌خودی‌خود بدون باکتری یا عوامل بیماری‌زا است، اما وجود برخی باکتری‌ها مانند باکتری‌های اشریشیا کلی، پروتئوس میرابیلیس، انتروکوک فکالیس، استافیلوکوک ساپروفیتیکوس و کلبسیلا پنومونیه می‌توانند باعث بروز بیماری شوند. دردهای لگنی، سوزش ادرار، تغییر رنگ و بوی ادرار و مداری از این دست، خبر از ابتلا به بیماری عفونت ادرار را می‌دهند.
دستگاه ادراری انسان شامل دو قسمت شامل قسمت فوقانی و قسمت تحتانی است. دستگاه ادراری فوقانی از دو کلیه و دو حالب یا میزنای تشکیل شده است. دستگاه ادراری تحتانی هم شامل مثانه و مجرای ادرار هستند. معمولا خانمها به‌خاطر ساختار دستگاه ادراری و تناسلی خود، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند.
درمان این بیماری به‌سادگی با آنتی‌بیوتیک‌ها قابل انجام است، اما درصورتی‌که درمان بیماری انجام نشود. ممکن است عفونت به کلیه‌ها سرایت کرده و مشکلات جدی‌تری ایجاد کند. از نشانه‌های رایج عفونت ادراری در خانمها، درد لگن است. این درد در مرکز لگن و اطراف ناحیه استخوانی شرمگاهی ایجاد می‌شود. درخانم‌ها معمولا عفونت به مثانه بیش فعال و مجاری ادرار مربوط می‌شود. به‌جز درد لگن، درد در پایین شکم، تکرر ادرار و سوزش ادرار هم در خانم‌هایی که درگیر عفونت ادراری هستند، رایج است.
عفونت ادرار در خانمها شامل سه دسته متفاوت است که به‌نسبت ناحیه درگیر، دسته‌بندی می‌شوند. هر دسته از این بیماری‌ها نشانه‌ها و علائم مختلفی دارند.
- کلیه‌ها: عفونت در این نواحی باعث بروز کمردرد یا درد پهلو، لرزش، تب شدید و حالت تهوع و استفراغ است.
- مثانه: عفونت در مثانه باعث دیدن خون در ادرار، تکرر ادرار، احساس فشار در لگن و درد زیر شکم است.
- مجرای ادرار: عفونت مجرای ادراری با بی‌اختیاری ادرار و دفع ادرار با سوزش همراه است.
عفونت در دستگاه ادراری خانمها زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها در مجاری ادراری شروع به تکثیر کنند. سیستم دستگاه ادراری تا جای ممکن با عوامل خارجی مبارزه کرده و از ورود آنها به داخل بدن جلوگیری می‌کند، اما در مواردی که این مبارزه موفقیت‌آمیز نباشد، عفونت ادرار رخ می‌دهد.
علائم عفونت ادراری در زنان
از مهم‌ترین علائم عفونت ادراری در خانمها عبارت‌اند از:
- تکرر ادرار
- سوزش ادرار
- وجود چرک در ادرار
- دیدن خون در ادرار
- درد در زمان ادرار کردن
- تغییر رنگ ادرار
- بوی بد ادرار
بهترین دارو برای عفونت ادراری در زنان
انتخاب بهترین دارو برای عفونت ادراری در زنان به نوع عفونت، شدت علائم، بارداری، سابقه بیماری و دارویی و الگوی مقاومت باکتریایی بستگی دارد. در عفونت ادراری بدون عارضه، پزشک معمولا از آنتی بیوتیک هایی مانند نیتروفورانتوئین یا برخی داروهای مناسب دیگر استفاده می کند. بنابراین نمی توان یک داروی مشخص را برای همه زنان به عنوان بهترین گزینه معرفی کرد.
نیتروفورانتوئین یکی از آنتی بیوتیک های رایج برای درمان عفونت ساده مثانه در زنان است و در برخی زنان باردار نیز با نظر پزشک قابل استفاده است. این دارو از گروه دارویی نیتروفوران هاست و انتخاب آن باید بر اساس شرایط بیمار و محل عفونت انجام شود.
سیپروفلوکساسین نیز ممکن است در برخی عفونت های ادراری استفاده شود، اما برای عفونت ساده مثانه معمولا انتخاب اول محسوب نمی شود و مصرف آن باید با نظر پزشک باشد. در انتخاب دارو، سن بیمار، بارداری، بیماری های زمینه ای، سابقه عفونت های قبلی و نتایج آزمایش و کشت ادرار در صورت نیاز اهمیت دارد.
| دارو یا روش درمان | کاربرد | نکته مهم |
|---|---|---|
| نیتروفورانتوئین | یکی از گزینه های رایج برای عفونت ساده مثانه | انتخاب دارو به شرایط بیمار و محل عفونت بستگی دارد |
| تری متوپریم-سولفامتوکسازول | درمان برخی عفونت های ادراری | مقاومت باکتریایی و شرایط بیمار باید در نظر گرفته شود |
| سیپروفلوکساسین | درمان برخی عفونت های ادراری خاص | معمولا برای عفونت ساده مثانه انتخاب اول نیست |
| کشت ادرار | کمک به شناسایی باکتری و انتخاب آنتی بیوتیک مناسب | در عفونت های مکرر یا پیچیده اهمیت بیشتری دارد |
| مصرف مایعات کافی | کمک به تامین آب بدن و دفع منظم ادرار | جایگزین آنتی بیوتیک نیست |
عفونت ادراری در مردان
تفاوت اندام‌های دفع و اندام‌های تناسلی خانمها و آقایان سبب شده است که بیماری عفونت ادرار در هر کدام از آنها به شیوه متفاوتی بروز کند. درواقع این بیماری در هر دو جنس، بیس یکسانی دارد، اما در برخی نقاط، تفاوت‌هایی دیده می‌شود. بروز بیماری عفونت ادرار در خانمها خیلی بیشتر از آقایان است. در مردان به‌خاطر بلند بودن مجرای ادراری و فاصله آن با مقعد، عفونت ادرار کمتر رخ می‌دهد.
در مردان عفونت ادرار می‌تواند با نشانه‌ها و علائم بدنی مانند تب یا عدم کنترل ادرار همراه باشد. عفونت ادرار در مردان در اثر رشد بیش‌از اندازه باکتری در راست روده یا پوست این ناحیه وارد مثانه شده و حتی می‌تواند کلیه‌ها و مجاری ادراری را هم در بر بگیرد. حضور یک پرستار بیمار کمک می‌کند تا بیماری‌ها را سریع‌تر تشخیص داده و برای درمان آنها آماده شوید.
عفونت‌های ادراری در مردان ممکن است در اثر یک بیماری مقاربتی ایجاد شوند. در برخی از کیس‌ها عفونت ادراری در مردان از یک سنگ کلیه شروع شده و درنهایت عفونت ایجاد می‌شود. در مردان مسن‌تر، بزرگ شدن پروستات سالمندان از تخلیه کامل مثانه جلوگیری کرده و باعث عفونت دستگاه ادراری می‌شود.
همچنین گاهی کاتتر مورد استفاده برای تخلیه مثانه یا تنگی مجاری ادراری هم می‌تواند باعث عفونت ادراری شود. دیابت یا سایر بیماری‌هایی که باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن می‌شوند هم باعث بروز این عفونت می‌شوند. در مواردی که فرد توانایی کافی در کنترل ادرار خود را ندارد یا خون در ادرار مشاهده می‌کند یا شاهد خروج چرک از ادرار است و مواردی از این دست، باید به بیماری عفونت ادراری مشکوک شود.
عفونت ادرار باید خیلی زود درمان شود. در صورت بی‌توجهی و عدم درمان این بیماری، ممکن است عفونت به کلیه‌ها و مثانه سرایت کند و حتی به خون رسیده و در بدن منتشر شود. در این شرایط، عفونت ادرار به یک بیماری خطرناک و کشنده تبدیل می‌شود. درصورتی‌که درمان مناسب را شروع کنید، علائم بیماری در عرض 24 ساعت بعد از بین می‌روند. درصورتی که بعد از 2 روز از شروع درمان، علائم شدت گرفتند و مواردی مانند تب و حالت تهوع و درد شدید در پهلو را تجربه کردید، بهتر است به پزشک مراجعه کرده و درمان دیگری را امتحان کنید.
علائم عفونت ادراری در مردان
- تکرر ادرار برای بیش از چند بار در روز
- احساس اضطرار در ادرار کردن
- عدم توانایی در کنترل ادرار
- سوزش هنگام خروج ادرار
- بوی بد ادرار
- تیره و کدر شدن ادرار
- وجود خون در ادرار
- بروز تب خفیف یا شدید
- وجود چرک در ادرار
درمان عفونت ادراری در مردان
درمان عفونت ادراری در مردان به علت عفونت، محل درگیری و شدت علائم بستگی دارد. در بسیاری از موارد، برای درمان عفونت ادراری مردان نیاز به بررسی پزشکی و تجویز آنتی بیوتیک وجود دارد. مصرف مایعات کافی، استراحت و تخلیه منظم مثانه می تواند به کاهش ناراحتی کمک کند، اما درمان خانگی عفونت ادراری مردان جایگزین درمان اصلی و آنتی بیوتیک تجویز شده توسط پزشک نیست.
در مردان، علائم عفونت ادراری ممکن است با مشکلاتی مانند عفونت یا التهاب پروستات، سنگ، انسداد مجاری ادراری یا استفاده از سوند ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، در صورت بروز علائم عفونت ادراری در مردان، به ویژه اگر علائم شدید یا مکرر باشند، بهتر است علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.
برای درمان عفونت های باکتریایی، پزشک بر اساس شرایط بیمار و نوع احتمالی باکتری، آنتی بیوتیک مناسب را انتخاب می کند. سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین و تری متوپریم-سولفامتوکسازول از جمله آنتی بیوتیک هایی هستند که ممکن است در برخی عفونت های ادراری مردان استفاده شوند، اما نمی توان یک داروی مشخص را به عنوان بهترین دارو برای همه مردان معرفی کرد. انتخاب دارو به محل عفونت، سابقه بیماری و دارویی، مقاومت باکتریایی و در برخی موارد نتیجه آزمایش ادرار و کشت ادرار بستگی دارد.
مدت درمان نیز بر اساس نوع و شدت عفونت تعیین می شود. بنابراین، حتی اگر علائم پس از چند روز کاهش پیدا کرد، نباید آنتی بیوتیک را خودسرانه قطع کرد و باید دارو طبق دستور پزشک مصرف شود.
برای کاهش سوزش و ناراحتی ادراری، در برخی افراد فنازوپیریدین (مانند پیریدیوم) ممکن است برای مدت کوتاه استفاده شود. این دارو فقط به کاهش علائم کمک می کند و عفونت را درمان نمی کند. همچنین برای کنترل درد می توان با توجه به شرایط فرد از مسکن های مناسب مانند استامینوفن استفاده کرد. مصرف آسپرین برای همه افراد مناسب نیست و باید موارد منع مصرف آن در نظر گرفته شود.
مصرف مایعات کافی، در صورتی که محدودیت مصرف مایعات ندارید، می تواند به تامین آب بدن و دفع منظم ادرار کمک کند. همچنین برای کاهش درد یا گرفتگی زیر شکم و کمر می توان از کمپرس گرم با حرارت ملایم استفاده کرد. با این حال، تب، لرز، درد پهلو، تهوع و استفراغ یا خون قابل توجه در ادرار می تواند نشانه عفونت شدیدتر باشد و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
| روش درمان یا مراقبت | کاربرد | نکته مهم |
|---|---|---|
| آنتی بیوتیک | درمان عفونت باکتریایی | نوع و مدت مصرف باید توسط پزشک تعیین شود |
| تری متوپریم-سولفامتوکسازول | درمان برخی عفونت های ادراری | انتخاب دارو به شرایط بیمار و نوع عفونت بستگی دارد |
| سیپروفلوکساسین یا لووفلوکساسین | درمان برخی عفونت های خاص | مصرف خودسرانه توصیه نمی شود |
| فنازوپیریدین | کاهش موقت سوزش و ناراحتی | عفونت را درمان نمی کند |
| مصرف مایعات کافی | کمک به تامین آب بدن و دفع منظم ادرار | در صورت نداشتن محدودیت مصرف مایعات |
| کمپرس گرم | کاهش درد و گرفتگی | درمان عفونت نیست |
| استامینوفن | کاهش درد و تب | در صورت نداشتن منع مصرف |
| درمان خانگی | کمک به کاهش برخی ناراحتی ها | جایگزین درمان پزشکی نیست |
درمان عفونت ادراری
آنتی بیوتیک ها رایج ترین روش درمان عفونت ادراری باکتریایی هستند، اما نوع دارو و مدت مصرف آن به عواملی مانند سن، جنسیت، محل عفونت، شدت علائم، عامل بیماری و شرایط پزشکی فرد بستگی دارد. جنسیت نیز در انتخاب درمان اهمیت دارد، زیرا عفونت ادراری در زنان و مردان همیشه شرایط یکسانی ندارد. عوامل دیگری مانند وجود سنگ یا انسداد مجاری ادراری نیز می توانند بر روند درمان تاثیر بگذارند و گاهی نیاز به بررسی درمان سنگ کلیه در منزل مطرح می شود.
در عفونت های ساده و بدون عارضه، پزشک ممکن است با توجه به شرایط بیمار داروهایی مانند فسفومایسین، نیتروفورانتوئین، تری متوپریم-سولفامتوکسازول یا برخی سفالوسپورین ها را تجویز کند. سیپروفلوکساسین معمولا برای عفونت ساده ادراری انتخاب اول نیست و در برخی عفونت های پیچیده یا کلیوی و با تشخیص پزشک ممکن است استفاده شود.
مدت درمان نیز برای همه افراد یکسان نیست و می تواند از یک دوره کوتاه تا یک هفته یا بیشتر متغیر باشد. بنابراین باید آنتی بیوتیک دقیقا طبق دستور پزشک مصرف شود و بدون نظر پزشک قطع یا طولانی نشود.
برای کاهش علائم، پزشک ممکن است در صورت نیاز داروی مسکن یا دارویی برای کاهش موقت سوزش ادرار تجویز کند. در عفونت های شدید، به ویژه زمانی که کلیه ها درگیر شده باشند، ممکن است بستری شدن و دریافت آنتی بیوتیک وریدی لازم باشد.
درمان عفونت ادراری عودکننده
اگر عفونت ادراری به طور مکرر عود کند، پزشک ابتدا علت زمینه ای را بررسی می کند و ممکن است یکی از روش های زیر را در نظر بگیرد:
- مصرف پیشگیرانه آنتی بیوتیک برای چند ماه در برخی بیماران
- مصرف یک دوز آنتی بیوتیک بعد از رابطه جنسی، در صورت ارتباط عفونت با رابطه جنسی
- استفاده از استروژن واژینال در برخی زنان بعد از یائسگی
- بررسی عواملی مانند سنگ، انسداد، مشکلات تخلیه مثانه یا سایر علل زمینه ای
| وضعیت | کارهایی که در خانه می توان انجام داد | چه زمانی پزشک لازم است؟ |
|---|---|---|
| علائم خفیف | مصرف مایعات کافی، استراحت و تخلیه منظم مثانه | اگر علائم ادامه پیدا کرد یا شدیدتر شد |
| سوزش و تکرر ادرار | نوشیدن مایعات در صورت نداشتن محدودیت و استفاده از گرمای ملایم | در صورت تب، خون در ادرار یا درد شدید |
| عفونت ادراری در مردان | مراقبت حمایتی در کنار درمان تجویز شده | بهتر است برای تشخیص علت بررسی پزشکی انجام شود |
| عفونت ادراری در زنان | مصرف مایعات و توجه به علائم | بارداری یا بروز تب و درد پهلو |
| احتمال درگیری کلیه | درمان خانگی کافی نیست | تب، لرز، درد پهلو، تهوع یا استفراغ |
درمان خانگی عفونت ادراری؛ روش های موثر و درمان های سنتی
برای کاهش علائم عفونت ادراری در خانه می توان از بعضی اقدامات حمایتی مانند مصرف مایعات کافی، استراحت و تخلیه منظم مثانه کمک گرفت. با این حال، این اقدامات لزوما عفونت را از بین نمی برند و در صورت نیاز به درمان دارویی، نباید جایگزین درمان تجویز شده توسط پزشک شوند. بعضی روش های خانگی و سنتی نیز برای عفونت ادراری در میان مردم رایج هستند، اما شواهد علمی کافی برای اثربخشی آنها وجود ندارد.
روش های خانگی که می توانند به مراقبت و کاهش علائم کمک کنند:
1. مصرف مایعات کافی
نوشیدن آب و مایعات کافی، در صورتی که پزشک محدودیت مصرف مایعات برای شما تعیین نکرده باشد، می تواند به تامین آب بدن و دفع منظم ادرار کمک کند. با این حال، افزایش مصرف آب به تنهایی درمان عفونت ادراری محسوب نمی شود.
2. تخلیه منظم مثانه
نگه داشتن طولانی مدت ادرار توصیه نمی شود. بهتر است هنگام احساس نیاز، مثانه را تخلیه کنید و از به تاخیر انداختن دفع ادرار خودداری شود.
3. استراحت
استراحت کافی می تواند در دوران بیماری به بهبود حال عمومی بدن کمک کند، به ویژه زمانی که عفونت با احساس ضعف یا خستگی همراه است.
4. کمپرس گرم
قرار دادن کمپرس گرم با دمای ملایم روی پایین شکم می تواند در کاهش موقت درد و احساس ناراحتی کمک کننده باشد. کمپرس گرم عفونت را درمان نمی کند و نباید بیش از حد داغ باشد.
روش های سنتی و خانگی که شواهد علمی محدودی دارند:
5. کرنبری
محصولات حاوی کرنبری بیشتر به دلیل احتمال نقش آنها در کاهش عود برخی عفونت های ادراری مورد توجه قرار گرفته اند. با این حال، کرنبری را نباید جایگزین درمان عفونت ادراری فعال یا آنتی بیوتیک تجویز شده دانست.
6. سرکه سیب برای عفونت ادراری
استفاده از سرکه سیب برای عفونت ادراری در میان برخی افراد رایج است و به همین دلیل در جستجوهای اینترنتی نیز زیاد دیده می شود، اما شواهد علمی کافی برای اینکه سرکه سیب بتواند عفونت ادراری را درمان کند وجود ندارد. مصرف زیاد یا استفاده مستقیم از آن روی پوست و ناحیه تناسلی نیز می تواند باعث تحریک شود.
7. سیر برای عفونت ادراری
سیر به دلیل داشتن ترکیباتی با فعالیت ضد میکروبی در مطالعات آزمایشگاهی مورد توجه قرار گرفته است، اما شواهد کافی برای توصیه آن به عنوان درمان عفونت ادراری در انسان وجود ندارد. به ویژه، قرار دادن حبه سیر داخل واژن یا مجرای ادرار توصیه نمی شود و می تواند باعث تحریک و آسیب بافتی شود.
8. ماست
ماست حاوی باکتری های مفید است و ممکن است در سلامت دستگاه گوارش و تعادل میکروبی بدن نقش داشته باشد، اما شواهد کافی برای اینکه مصرف ماست بتواند عفونت ادراری فعال را درمان کند وجود ندارد.
9. گلدن سیل
گلدن سیل یکی از گیاهانی است که در برخی درمان های سنتی برای عفونت ها استفاده می شود، اما شواهد کافی برای اثبات اثر آن در درمان عفونت ادراری وجود ندارد. به همین دلیل، مصرف آن به عنوان جایگزین درمان پزشکی توصیه نمی شود.
10. روغن درخت چای
روغن درخت چای به دلیل برخی ویژگی های ضد میکروبی در محصولات مختلف استفاده می شود، اما شواهد قابل اعتمادی برای درمان عفونت ادراری با آن وجود ندارد. مصرف خوراکی آن نیز می تواند خطرناک باشد و استفاده از آن در ناحیه تناسلی ممکن است باعث تحریک پوست و مخاط شود.
11. ویتامین C
ویتامین C برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است، اما مصرف مکمل آن به عنوان درمان قطعی عفونت ادراری توصیه نمی شود. دریافت مقدار کافی ویتامین C از یک رژیم غذایی متعادل معمولا رویکرد مناسب تری است.
12. چای سبز
چای سبز حاوی ترکیبات گیاهی مختلفی است و مصرف متعادل آن می تواند بخشی از دریافت مایعات روزانه باشد، اما شواهد کافی برای اینکه چای سبز بتواند عفونت ادراری فعال را درمان کند وجود ندارد.
13. چای جعفری
چای جعفری در برخی روش های سنتی برای افزایش ادرار و کمک به دفع مایعات استفاده می شود، اما شواهد کافی برای درمان عفونت ادراری با آن وجود ندارد و نباید جایگزین درمان پزشکی شود.
14. آب لیمو
آب لیمو می تواند به دریافت مایعات کمک کند، اما شواهدی وجود ندارد که نشان دهد آب لیمو به تنهایی عفونت ادراری را درمان می کند. اگر باعث تشدید سوزش یا ناراحتی گوارشی می شود، مصرف آن مناسب نیست.
15. روغن نارگیل
روغن نارگیل در برخی روش های خانگی و سنتی برای مراقبت از بدن استفاده می شود، اما شواهد علمی کافی برای درمان عفونت ادراری با مصرف یا استفاده موضعی از آن وجود ندارد.
16. آناناس و بلوبری
آناناس و بلوبری می توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند، اما شواهد کافی برای اینکه مصرف آنها عفونت ادراری فعال را درمان کند وجود ندارد. مصرف این میوه ها نباید جایگزین درمان اصلی شود.
17. جوش شیرین
جوش شیرین در برخی توصیه های خانگی برای کاهش سوزش ادرار مطرح می شود، اما درمان عفونت ادراری محسوب نمی شود. مصرف خودسرانه جوش شیرین، به ویژه در افراد مبتلا به بعضی بیماری ها یا کسانی که محدودیت مصرف سدیم دارند، می تواند مشکل ساز باشد.
| روش خانگی | آیا به کاهش علائم کمک می کند؟ | نکته مهم |
|---|---|---|
| مصرف مایعات کافی | بله، در صورت نداشتن محدودیت پزشکی | جایگزین آنتی بیوتیک نیست |
| تخلیه منظم مثانه | می تواند کمک کننده باشد | ادرار را برای مدت طولانی نگه ندارید |
| کمپرس گرم | ممکن است درد و ناراحتی را کاهش دهد | روی شکم یا پایین کمر با گرمای ملایم |
| کرنبری | ممکن است در پیشگیری از عود در برخی افراد نقش داشته باشد | درمان قطعی عفونت فعال نیست |
| سرکه سیب | شواهد کافی برای درمان عفونت وجود ندارد | نباید جایگزین درمان پزشکی شود |
| سیر | شواهد کافی برای درمان عفونت ادراری وجود ندارد | داخل واژن استفاده نشود |
| جوش شیرین | درمان اثبات شده عفونت نیست | مصرف خودسرانه می تواند مشکل ساز باشد |
تجربه و توصیه پرستاری در مراقبت از بیمار مبتلا به عفونت ادراری
در مراقبت از بیمار مبتلا به عفونت ادراری، فقط کاهش سوزش و تکرر ادرار اهمیت ندارد. میزان و رنگ ادرار، تب و لرز، درد پهلو و وضعیت عمومی بیمار باید به طور مرتب بررسی شود. اگر پزشک آنتی بیوتیک تجویز کرده است، مصرف دارو باید طبق دستور ادامه پیدا کند و قطع خودسرانه آن، حتی با بهتر شدن علائم، توصیه نمی شود. در سالمندان نیز تغییر ناگهانی رفتار، گیجی یا ضعف می تواند همراه با عفونت نیازمند بررسی باشد.
چه زمانی برای عفونت ادراری باید به پزشک مراجعه کرد؟
موارد اصلی:
- تب و لرز
- درد پهلو یا پشت
- تهوع و استفراغ
- خون واضح در ادرار
- شدیدتر شدن علائم
- باقی ماندن علائم بعد از شروع درمان
- بارداری
- عفونت ادراری در کودکان
- عفونت ادراری در مردان
- سالمندان، به ویژه در صورت تغییر ناگهانی وضعیت عمومی یا گیجی
سخن آخر
عفونت ادرار از بیماری‌های شایع است که طی آن عوامل بیماری‌زا مانند باکتری‌ها، قارچ‌ها یا حتی در برخی موارد، ویروس‌ها در داخل دستگاه ادراری رشد کرده و باعث به‌وجود آوردن عفونت یا سرطان مثانه می‌شوند. دستگاه ادراری معمولا اجازه ورود عوامل خارجی و بیماری‌زا را نمی‌دهد؛ اما گاهی سد دفاعی دستگاه ادراری شکسته شده و عوامل بیماری‌زا به داخل بدن راه پیدا می‌کنند.
عفونت ادرار معمولا در بخش‌های تحتانی دستگاه اداری شامل مثانه یا پیشابراه ایجاد می‌شود؛ اما گاهی شاهد شیوع این بیماری به کلیه‌ها و اندام‌های فوقانی هم هستیم. شیوع و علائم این بیماری در خانمها و آقایان متفاوت است. عفونت ادرار معمولا در خانمها بیشتر از مردان رواج دارد.
برای درمان این بیماری معمولا از آنتی‌بیوتیک‌ها در دوزها و طول درمان‌های مختلف استفاده می‌شود. مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها علائم بیماری را کنترل کرده و به درمان هرچه سریع‌تر آن کمک می‌کند. همچنین درکنار دارودرمانی روش‌های خانگی مانند مصرف مواد خوراکی مفید یا مصرف آب بیشتر به درمان سریع‌تر بیماری و تاثیرگذاری بیشتر داروها کمک می‌کند.
سوالات متداول
چرا عفونت ادرار در خانمها بیشتر از آقایان رواج دارد؟
ساختار دستگاه ادراری خانمها و همچنین فاصله بیشتر دستگاه ادراری و مقعد در آقایان سبب می‌شود که عفونت ادرار در خانمها رواج بیشتری داشته باشد.
آیا عفونت اداری می‌تواند خطرساز باشد؟
بله؛ این بیماری در صورت درمان نشدن، ممکن است به خون راه پیدا کرده و خطر مرگ را در پی داشته باشد.
چطور می‌توان سوزش ادرار را از بین برد؟
آب بیشتری بنوشید و از مصرف خوراکی‌های اسیدی پرهیز کنید. همچنین ناحیه تناسلی را خشک نگه دارید.
آیا سرکه سیب برای عفونت ادراری خوب است؟
بله سرکه سیب برای رفع عفونت مجاری ادرار در بدن بسیار مفید است.
سلام علیکم، یک قاشق غذاخوری جوش شیرین خیلی زیاده باید نصف قاشق چای خوری صبح و همین مقدار شب خورده بشه. مضرات زیاده این ماده
سلام، ممنون از دقت و تذکرتون.
در مصرف جوش‌شیرین باید خیلی احتیاط کرد؛ چون مقدار زیاد آن می‌تواند باعث مشکلاتی مثل تهوع، اسهال، افزایش سدیم بدن، بالا رفتن فشار خون یا به‌هم‌خوردن تعادل بدن شود. به‌خصوص افراد دارای فشار خون، بیماری کلیوی، قلبی، خون‌ریزی گوارشی، زنان باردار یا کسانی که داروی خاص مصرف می‌کنند، نباید خودسرانه از آن استفاده کنند.
برای عفونت ادراری هم جوش‌شیرین درمان اصلی نیست و اگر سوزش، تکرر ادرار، تب، درد پهلو یا خون در ادرار وجود دارد، باید حتماً پزشک بررسی کند.