غذای کودک یک ساله

این مقاله در تاریخ 01-07-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

انتخاب غذای کودک یک‌ ساله و داشتن یک لیست غذایی مناسب می تواند در رشد و سلامت کودک بسیار موثر باشد. همچنین توجه داشته باشید که رعایت تغذیه کودک در سن 1 سالگی از اهمیت خاصی برخوردار است بنابراین تنظیم برنامه غذایی مقوی برای بچه یکساله امری ضروری و حیاتی بوده که باید مادران و پرستار کودک توجه ویژه ای به این مورد داشته باشند.

غذای مناسب کودکان یکساله چیست؟

غذای کودک یک‌ساله با غذای سایر افراد یکی است، با این تفاوت که لازم است تعدادی از غذاها به شکل‌های جدیدی برای کودک تهیه شود. اغلب کودکان قبل از خوردن غذا بارها آن را امتحان می‌کند تا متوجه شوند که غذا مورد پسندشان هست یا خیر. هرگز بچه را تنبیه یا مجبور به خوردن غذا نکنید، به‌جای این کار انواع غذاهای مغذی را برایش تهیه کنید.

برخی از غذاهای مناسب کودکان یکساله و نوپا عبارت‌اند از:

• میوه‌ها به‌ویژه آووکادو، موز، پرتقال، انواع توت‌ها و انبه انتخاب‌های مناسبی هستند. حتماً انواع توت، انگور یا میوه‌های سفت را به قطعات کوچک برش بزنید.
• کودک شما می‌تواند از انواع سبزی‌ها لذت ببرد. لازم است والدین یا پرستار در منزل به طور مرتب سبزی‌های جدید را به کودک معرفی کنند و در غذای کودک 1 ساله بگنجانند. ترکیب سبزی‌ها و میوه‌ها به‌صورت پوره نیز معمولاً مورد استقبال کودکان قرار می‌گیرد.
• با تکه‌های کوچک گوشت و موادی مانند عدس و لوبیا پروتئین بدن کودک را تأمین کنید.
• غلات سرشار از فیبر مانند بلغور جو دوسر مانع از یبوست و دل‌درد کودک می‌شود.

نیازی به‌اضافه کردن شکر یا ایجاد طعم‌های بهتر نیست، کودکان یاد می‌گیرند چیزهایی را که به آن‌ها می‌دهید، بخورند. کودکان به شکل غذاها واکنش نشان می‌دهند، اگر به غذایی علاقه ندارند با کمی خلاقیت می‌توانید آن را به شکل دیگری به او بدهید. میزان غذای کودک را کنترل نکنید و وعده‌‌های غذایی کودک را با سایر اعضای خانواده تنظیم کنید. در صورت امکان یک برنامه غذایی کودک یکساله تهیه کنید و به آن پایبند باشید. میان وعده‌های ناسالم و فاقد ارزش غذایی مانند کلوچه گاهی برای رشد کودک مفید واقع می‌شود. مهم است که هر زمان کودک آب می‌خواهد، مقداری آب به او بدهید. در نوزادان هم به هیچ عنوان پیش از موعد زمان شروع غذای کمکی نوزاد، اقدام به دادن غذای خشک به او نکنید.

لیست مواد غذایی مناسب کودک یکساله

در منو و لیست غذای بچه یکساله باید انواع مواد غذایی، پروتئینی و سبزیجات وجود داشته باشد که در ادامه می توانید جدول مواد غذایی مجاز برای کودکان 12 ماهه را مشاهده کنید:

به نقل از medicalnewstoday:

برخی از غذاهای مناسب برای کودکان نوپا که باید در نظر بگیرید، عبارتند از:

• میوه‌ها: آووکادو، موز، پرتقال، توت‌ها، انبه و سایر میوه‌ها انتخاب‌های عالی هستند. مهم است که انواع توت ها، انگور یا میوه های سفت را به قطعات کوچک برش دهید.
• سبزیجات: کودکان نوپا می توانند مانند بزرگسالان از همه سبزیجات مشابه لذت ببرند، بنابراین والدین و مراقبان می توانند سبزیجات جدید را به طور مداوم معرفی کنند. برخی از کودکان نوپا از پوره های غذای کودک که هم سبزیجات و هم میوه ها را شامل می شود، لذت می برند و طعم شیرینی را ارائه می دهند.
• پروتئین: کودکان نوپا می توانند تکه های گوشت را در لقمه هایی به اندازه کودک بخورند. آنها همچنین ممکن است از پروتئین های دیگری مانند عدس، لوبیا یا توفو لذت ببرند.
• غلات: غلات مانند بلغور جو دوسر فیبر سالمی دارند که می‌تواند از یبوست جلوگیری کند.

برنامه غذایی کودک یک ساله

کودک یک‌ ساله باید پنج تا شش وعده در روز غذا بخورد، یعنی هر دو تا سه ساعت، یکبار نیاز است به او غذا دهید. یک نمونه برنامه غذایی مناسب کودک یک ساله می‌تواند به شکل زیر باشد.

صبحانه برای بچه یک ساله

• نصف فنجان بلغور جو دو سر یا میوه‌هایی مانند موز و زغال اخته
• اسموتی میوه‌ای تهیه شده از آووکادو، توت یخ‌زده و موز
• تخم‌مرغ هم زده
• پنیر دلمه یا پنیر تر

میان وعده کودک یک ساله بین صبحانه تا ناهار

• اسموتی میوه و سبزی‌ها تهیه شده از کلم‌پیچ، سیب، انبه، موز و هویج
• ماست
• کره‌های هوموس
• آجیل
• کراکر یا ویفر

ناهار کودک یکساله

• سالاد میوه
• مرغ
• پنیر ورقه شده
• تن ماهی
• کراکر
• سوپ عدس
• ساندویچ کره بادام‌زمینی
• ماست
• میوه

میان وعده کودک یکساله بین ناهار تا شام

• اسموتی میوه‌ای متشکل از سیب، انبه، موز و پرتقال
• آووکادو ورقه شده
• چندتکه پنیر
• سالسا با تندی ملایم به همراه نان پیتا
• پنیر کوتاژ

شام کودک یکساله

• کینوآ، عدس یا لوبیا پخته شده
• سوپ سبزی
• املت تخم‌مرغ
• سبزی‌های پخته شده
• گوشت چرخ‌کرده
• سوپ گوجه
• ماکارونی
• لوبیا

اگر بین وعده شام و زمان خواب کودک بیش از دو تا سه ساعت فاصله وجود دارد و کودک در این فاصله احساس گرسنگی می کند، می توان یک میان وعده مناسب و متناسب با سن او در نظر گرفت. این وعده لازم نیست حتما غذای سنگین باشد و می تواند شامل گزینه هایی مانند ماست، شیر، میوه نرم یا مقدار کمی از غذای مناسب کودک باشد. اگر کودک هنوز از شیر مادر استفاده می کند، شیر مادر نیز می تواند بخشی از نیاز غذایی او را تامین کند و ممکن است نیاز او به یک وعده دیگر قبل از خواب کمتر باشد. پس از یک سالگی هم ادامه شیردهی در کنار غذاهای متنوع توصیه می شود و اگر قرار است کودک از شیر گرفته شود، بهتر است درباره جایگزین مناسب شیر مادر با پزشک کودک مشورت شود. فواید شیر مادر از نظر ارزش تغذیه ای و ایمنی، قابل مقایسه با یک ماده غذایی معمولی نیست.

نکته مهم دیگر، ایمنی کودک هنگام غذا خوردن است. کودک باید هنگام خوردن غذا در وضعیت نشسته و در محیطی آرام باشد و نباید هنگام راه رفتن، دویدن، بازی کردن یا در حالت خوابیده غذا بخورد، زیرا احتمال پریدن غذا به راه تنفسی و خفگی بیشتر می شود. همچنین بهتر است والدین کودک را مجبور به تمام کردن غذا نکنند. مقدار غذای مورد نیاز هر کودک با توجه به اشتها، میزان فعالیت و روند رشد او متفاوت است. برای تنظیم حجم وعده ها و انتخاب خوراکی هایی مانند آجیل برای کودک به ویژه از نظر شکل و اندازه مناسب برای جلوگیری از خفگی، بهتر است با پزشک کودک مشورت شود.

غذای کودک یک ساله برای وزن گیری؛ چه غذاهایی مناسب هستند؟

اگر کودک یک ساله کم وزن است یا وزن گیری او کمتر از حد انتظار است، بهتر است به جای زیاد کردن حجم غذا، خوراکی های مغذی و پرانرژی را در وعده های کوچک و متناسب با اشتهای کودک قرار دهید. تخم مرغ، گوشت و مرغ، حبوبات، لبنیات پرچرب، آووکادو، کره بادام زمینی رقیق شده و غلات از گزینه هایی هستند که می توانند به تامین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز کودک کمک کنند.

برای وزن گیری کودک یک ساله، می توانید این مواد غذایی را در وعده های اصلی یا میان وعده ها استفاده کنید:

1. تخم مرغ و غذاهای حاوی آن
2. گوشت، مرغ و ماهی کاملا پخته و نرم
3. عدس، لوبیا و سایر حبوبات به شکل مناسب برای کودک
4. ماست و پنیر پرچرب
5. آووکادو
6. کره بادام زمینی یا سایر کره های مغزها، در مقدار کم و به شکل رقیق شده
7. فرنی و سایر غذاهای تهیه شده با غلات و شیر

اگر کودک واقعا کم وزن است، صرفا اضافه کردن غذاهای پرکالری کافی نیست و بهتر است رشد او بر اساس نمودار رشد توسط پزشک یا متخصص تغذیه بررسی شود.

چه زمانی کودک یک ساله را پیش پزشک ببریم؟

اگر کودک وزن اضافه نمی کند، وزنش کاهش پیدا کرده، نسبت به هم سن و سالان خود رشد مناسبی ندارد، بیشتر غذاها را پس می زند، اشتهای بسیار کمی دارد یا هنگام غذا خوردن دچار سرفه، خفگی، استفراغ یا مشکل بلع می شود، بهتر است او را برای بررسی به پزشک متخصص اطفال ببرید. پزشک با بررسی نمودار رشد و شرایط کودک مشخص می کند که آیا مشکل تغذیه ای وجود دارد یا خیر. در صورت نیاز، ممکن است ارجاع به متخصص تغذیه کودکان یا بررسی های بیشتر را توصیه کند.

اگر کودک بی حال است، نمی تواند مایعات را به خوبی دریافت کند، استفراغ مکرر دارد یا کاهش وزن قابل توجه و ناگهانی پیدا کرده است، بهتر است ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.

سوالات متداول