درمان گلو درد در منزل؛ درمان خانگی التهاب و عفونت گلو

این مقاله در تاریخ 05-05-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

گلودرد یکی از شایع‌ترین علائم سرماخوردگی، آنفولانزا و عفونت‌های دستگاه تنفسی است که می‌تواند با درد، سوزش، خشکی یا مشکل در بلع همراه باشد. بسیاری از افراد در همان ساعات اولیه به دنبال درمان گلو درد در منزل هستند تا بدون نیاز به دارو، علائم خود را کاهش دهند و روند بهبودی را سریع‌تر کنند. خوشبختانه در بیشتر موارد، استفاده از روش‌های ساده و درمان خانگی گلودرد مانند نوشیدن مایعات گرم، غرغره آب نمک، استراحت و مرطوب نگه داشتن هوای محیط می‌تواند به درمان سریع گلو درد کمک کند.

با این حال، همه گلودردها منشأ یکسانی ندارند. برخی از آن‌ها ناشی از ویروس‌ها هستند و با مراقبت‌های خانگی بهبود پیدا می‌کنند، اما در مواردی مانند عفونت گلو یا گلودرد چرکی، ممکن است مصرف آنتی‌بیوتیک و مراجعه به پزشک ضروری باشد. در این مقاله از سلامت اول، علاوه بر معرفی بهترین روش‌های درمان گلو درد در خانه، به درمان گلودرد خشک، گلودرد شدید، گلودرد کودکان، بارداری و شیردهی، درمان‌های طب سنتی و همچنین زمان مراجعه به پزشک نیز خواهیم پرداخت. رعایت این نکات باعث می‌شود وضعیت فرد وخیم نشده و نیازی به  پرستاری بیمار به‌صورت شبانه‌روزی پیش نیاید.

درمان گلو درد در منزل

در بیشتر موارد، گلودرد ناشی از سرماخوردگی، عفونت های ویروسی یا تحریک مخاط گلو ظرف چند روز بهبود پیدا میکند.

براساس راهنمای بالینی منتشر شده در سایت PubMed:

گلودرد حاد در اغلب افراد یک بیماری خودمحدود شونده است و میانگین مدت آن حدود 7 روز است. به همین دلیل، در بسیاری از بیماران درمان های حمایتی و مراقبت های خانگی برای کنترل علائم کافی است و مصرف آنتی بیوتیک فقط در موارد با احتمال بالای عفونت باکتریایی توصیه می شود.

با این حال بسیاری از افراد به دنبال درمان سریع گلو درد در خانه هستند تا درد، سوزش و مشکل بلع را زودتر کاهش دهند. بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که چند روش را همزمان انجام دهید، یعنی مایعات کافی بنوشید، استراحت کنید و از راهکارهای ضد التهاب خانگی کمک بگیرید.

۱. غرغره آب نمک گرم

یکی از قدیمی ترین و موثرترین روش های درمان گلودرد در منزل است. آب نمک به کاهش التهاب، خارج شدن ترشحات و کاهش رشد میکروب ها کمک میکند.

روش مصرف اینگونه است که نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کرده و روزانه 3 تا 4 بار غرغره کنید.

۲. مصرف عسل

عسل خاصیت ضدالتهابی و ضدباکتریایی دارد و میتواند سوزش گلو را کاهش دهد. بسیاری از افراد برای درمان سریع گلودرد خشک از عسل استفاده میکنند.

یک قاشق غذاخوری عسل را به تنهایی یا همراه چای ولرم میل کنید.

۳. نوشیدن مایعات گرم

کم آبی بدن میتواند درد گلو را تشدید کند. نوشیدنی های گرم باعث مرطوب شدن مخاط گلو و کاهش تحریک میشوند.

مناسب ترین نوشیدنی ها عبارتند از:

• آب گرم
• چای کم رنگ
• دمنوش بابونه
• دمنوش آویشن
• سوپ گرم

۴. استفاده از بخور

هوای خشک یکی از عوامل تشدید کننده گلودرد است. استفاده از دستگاه بخور یا استنشاق بخار آب به مرطوب شدن راه های تنفسی کمک میکند.

۵. مکیدن آبنبات گلو

آبنبات های بدون قند یا قرص های مکیدنی گلو باعث افزایش ترشح بزاق و کاهش خشکی گلو میشوند.

۶. استراحت کافی

بدن هنگام استراحت بهتر با ویروس ها و عوامل بیماری زا مقابله میکند. خواب کافی میتواند روند درمان سریع سرماخوردگی و گلودرد را تسریع کند.

۷. زنجبیل

زنجبیل دارای ترکیبات ضدالتهابی طبیعی است و میتواند در کاهش درد و تورم گلو موثر باشد.

۸. سیر

سیر حاوی ماده ای به نام آلیسین است که خواص ضدباکتریایی و ضدویروسی دارد.

۹. دوری از دود سیگار

دود سیگار و قلیان باعث تحریک بیشتر مخاط گلو شده و روند بهبود را کند میکند.

۱۰. مصرف غذاهای نرم

در زمان گلودرد بهتر است غذاهای نرم و ولرم مصرف شوند تا بلع راحت تر انجام شود.

1. دارو درمانی برای گلودرد

داروهای استامینوفن، ایبوپروفن و آسپرین برای کاهش درد گلو موثر خواهد بود. هم‌چنین اگر قصد مصرف دارو برای درمان گلو درد در منزل را دارید روش‌های زیر را نیز می‌توانید انجام دهید.

• خوردن آبنبات ضد سرفه
• شربت سرفه
• زدن اسپری‌های گلودرد که نقش خنک کنندگی دارد، مانند منتول یا اوکالیپتوس.
• مصرف آنتی بیوتیک‌ها

2. گیاه درمانی برای درمان گلو درد در منزل

برای درمان گلودرد گیاهانی مانند گل ختمی، شیرین بیان، بابونه و نارون آمریکایی به دلیل داشتن آنتی اکسیدان بالا در کاهش التهابات گلو بسیار مفید است. غرغره کردن آب نمک را فراموش نکنید. موارد دیگری نیز می‌تواند در درمان فوری گلودرد در منزل به شما کمک کند:

• اسپری نعناع فلفلی: برای کاهش درد گلو در منزل بسیار کمک می‌کند.
• شنبلیله: شنبلیله خواص بسیاری دارد که می‌توانید هم با خوردن تخم شنبلیله هم نوشیدن دمنوش آن درمان سریع گلودرد خانگی را تجربه کنید.
• سرکه سیب: تحقیقات بسیاری نشان می‌دهد که سرکه سیب در مقابل عفونت‌ و خلط‌های بدن به دلیل خاصیت اسیدی بودنی که دارد بسیار مفید است.
• سیر: نوعی ماده آنتی باکتریال محسوب می‌شود که با وجود آلیسینبا عفونت‌ها مقابله می‌کند.
• زنجبیل: خوردن زنجبیل یا مصرف اسانس آن در حمام و آب برای درمان فوری گلودرد خوب است.

درمان گلو درد خشک در منزل

گلودرد خشک معمولا به دلیل کمبود رطوبت، حساسیت های فصلی، صحبت کردن زیاد، آلودگی هوا یا ابتدای سرماخوردگی ایجاد میشود. در این نوع گلودرد معمولا ترشح چرکی یا تب شدید وجود ندارد.

برای درمان گلودرد خشک در منزل اقدامات زیر بیشترین تاثیر را دارند:

• نوشیدن آب کافی در طول روز
• استفاده از دستگاه بخور
• مصرف عسل
• پرهیز از نوشیدنی های بسیار داغ
• کاهش مصرف سیگار و دخانیات
• استراحت دادن به صدا

در بسیاری از مراجعات خانگی، افرادی که از گلودرد خشک شکایت دارند متوجه نیستند که علت اصلی مشکل، خشکی محیط یا کم آبی بدن است. افزایش مصرف مایعات و استفاده از بخور سرد در بسیاری از موارد طی 24 تا 48 ساعت باعث کاهش قابل توجه علائم میشود.

درمان گلو درد شدید در خانه

اگر گلو درد شدید باشد اما هنوز علائم خطرناک مانند تنگی نفس یا ناتوانی در بلع وجود نداشته باشد، میتوان برخی اقدامات حمایتی را انجام داد.

راهکارهای موثر:

• غرغره آب نمک هر چند ساعت
• مصرف استامینوفن یا ایبوپروفن با تجویز پزشک
• مصرف مایعات گرم
• استراحت کافی
• استفاده از قرص های مکیدنی گلو
• پرهیز از غذاهای تند و اسیدی

چه زمانی گلودرد شدید نیاز به بررسی پزشکی دارد؟

اگر هر یک از علائم زیر وجود داشت بهتر است به پزشک مراجعه کنید:

• تب بالای 38/5 درجه
• مشکل در تنفس
• مشکل شدید در بلع
• تورم شدید گردن
• تداوم علائم بیش از یک هفته

درمان گلو درد کودکان

درمان گلودرد کودکان باید با احتیاط بیشتری انجام شود. بسیاری از داروهای بزرگسالان برای کودکان مناسب نیستند.

روش های ایمن برای کودکان:

• مصرف مایعات کافی
• سوپ گرم
• بخور سرد
• استراحت
• عسل برای کودکان بالای یک سال
• مصرف داروهای تب بر طبق تجویز پزشک

توصیه پرستاری ما این است که اگر کودک علاوه بر گلودرد دچار تب بالا، بیحالی شدید، کاهش اشتها یا دشواری در بلع باشد، بررسی پزشکی ضروری است زیرا ممکن است به درمان عفونت گلو در کودکان نیاز داشته باشد.

درمان گلو درد بارداری

بسیاری از زنان باردار به دنبال درمان خانگی گلودرد در بارداری هستند زیرا تمایل دارند مصرف دارو را محدود کنند.

روش های ایمن برای درمان گلودرد در بارداری عبارتند از:

• نوشیدن آب و مایعات گرم
• غرغره آب نمک
• استراحت کافی
• استفاده از بخور
• مصرف عسل و لیموی ملایم

فراموش نکنید که در دوران بارداری نباید بدون مشورت پزشک از داروهای ضدالتهاب یا آنتی بیوتیک ها استفاده کرد.

درمان گلو درد در شیردهی

در دوران شیردهی نیز بسیاری از روش های خانگی قابل استفاده هستند. بهترین راهکارها عبارتند از:

• آب گرم و دمنوش های مجاز
• عسل
• بخور
• استراحت
• غرغره آب نمک

در صورت نیاز به دارو بهتر است حتما با پزشک یا داروساز مشورت شود تا داروی انتخابی برای نوزاد بی خطر باشد.

درمان گلو درد چرکی و ویروسی

بسیاری از افراد تفاوت گلودرد ویروسی و چرکی را نمیدانند.

درمان گلودرد ویروسی:

• استراحت
• مصرف مایعات
• بخور
• عسل
• غرغره آب نمک

درمان گلودرد چرکی:

اگر پزشک عفونت باکتریایی را تایید کند ممکن است مصرف آنتی بیوتیک ضروری باشد. درمان های خانگی فقط نقش کمکی دارند و جایگزین دارو نیستند.

درمان سریع گلو درد

برای درمان خانگی گلو درد رعایت چند نکته ساده می‌تواند بسیار مؤثر باشد. این اقدامات به کاهش التهاب و تسریع بهبود کمک کرده و باعث می‌شود نیاز به پرستاری بیمار در منزل یا مراجعه به پزشک کمتر شود. در مواردی که علائم همراه با تب یا عفونت هستند، توجه به درمان عفونت گلو در بزرگسالان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین افرادی که گلودردشان همراه با سرماخوردگی است، می‌توانند با رعایت این توصیه‌ها روند درمان سریع سرماخوردگی و گلودرد را تجربه کنند. اقدامات مؤثر برای درمان سریع گلو درد خانگی:

1. آب نمک غرغره کنید.
2. بدن خود را همیشه هیدراته نگه دارید.
3. ترکیب فلفل، چای و عسل بنوشید.
4. رطوبت بدن را بالا نگه دارید.
5. دست‌ها را قبل از غذا شست‌وشو دهید.
6. استراحت کافی داشته باشید.
7. از دمنوش‌های زردچوبه، گل گاوزبان و آویشن استفاده کنید.
8. از دود سیگار دوری کنید.
9. آب‌نبات یا تکه‌ای شکلات سخت را به‌آرامی در دهان نگه دارید.
10. دستگاه بخور را روشن نگه دارید.
11. با کمتر صحبت کردن، به گلو استراحت دهید.

برای گلو درد چی خوبه؟

تغذیه مناسب میتواند درد گلو را کاهش داده و روند بهبودی را سرعت ببخشد.

غذاهای مفید برای گلودرد:

1. سوپ مرغ
2. آش سبک
3. پوره سیب زمینی
4. تخم مرغ آبپز
5. فرنی
6. موز
7. سیب پخته
8. عسل
9. دمنوش بابونه
10. دمنوش آویشن

غذاهایی که بهتر است مصرف نشوند:

1. غذاهای تند
2. چیپس و تنقلات خشک
3. نوشابه های گازدار
4. آبمیوه های بسیار اسیدی
5. غذاهای بسیار داغ

جدول بهترین غذاها برای کاهش التهاب گلو

علت بروز گلو درد

گلو درد می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و شناخت علت آن، اولین قدم برای انتخاب بهترین روش درمان گلو درد در منزل است. بسیاری از موارد به دلیل سرماخوردگی یا عفونت های ویروسی ایجاد می شوند و با استراحت و درمان خانگی گلودرد بهبود پیدا می کنند. اما گاهی علت گلودرد، عفونت باکتریایی یا مشکلات دیگری است که به درمان دارویی نیاز دارند. شایع ترین علت های گلودرد عبارتند از:

• آلرژی های فصلی و حساسیت
• سرماخوردگی و عفونت های ویروسی
• عفونت های باکتریایی مانند گلودرد چرکی
• قرار گرفتن در معرض دود سیگار، گرد و غبار یا مواد شیمیایی
• خشکی طولانی مدت گلو و کم آبی بدن
• مصرف بیش از حد غذاهای بسیار تند، ترش یا شیرین
• سرد و گرم شدن ناگهانی بدن
• استعمال دخانیات
• آسیب یا جراحت ناحیه گلو
• در موارد نادر، توده یا تومور در ناحیه گلو

تشخیص علت گلودرد اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان گلودرد خشک در منزل با درمان گلودرد چرکی یا عفونت گلو در بزرگسالان یکسان نیست. اگر گلودرد همراه با تب بالا، چرک روی لوزه ها، درد شدید یا مشکل در بلع باشد، بهتر است به جای ادامه درمان خانگی، برای بررسی دقیق تر به پزشک مراجعه کنید. اما اگر گلودرد ناشی از سرماخوردگی یا یک عفونت ویروسی خفیف باشد، معمولا با استراحت، مصرف مایعات و سایر روش های درمان سریع گلو درد در خانه طی چند روز بهبود پیدا می کند.

نشانه های گلودرد

نشانه‌های در هرکس متفاوت است اما به طورکلی گلودرد شامل علائم زیر است:

• التهاب و قرمزی لوزه‌ها
• مشکل در بلع
• قورت دادن آب دهان همراه با درد
• خشکی گلو
• لکه‌های سفید و چرکی روی لوزه‌ها
• گرفتگی صدا
• تورم غده گردن و فک

علائم گلودرد ناشی از بیماری‌های عفونی

اگر گلودرد زمانی بروز پیدا کند که بفرد دچار بیماری عفونی شده باشد علائم زیر را نیز خواهد داشت:

• آبریزش بینی
• بدن درد
• سردرد
• تب و لرز
• سرفه و عطسه کردن
• استفراغ و حالت تهوح

برای درمان آبریزش بینی و روش های قطع آن نیر راهکارهایی وجود دارد که بهتر است اقدامات لازم آن را انجام دهیم.

علائم گلو درد ناشی از میکروب‌ها

نیمی از گلو درد کودکان ناشی از وجود میکروب‌ها و سرما خوردگی کودکان است. گلودرد میکروبی در تمامی سنین قابل انتقال توسط سرفه و عطسه کردن فرد بیمار است اما باید گفت بین کودکان 5 تا 15 سال شایع‌تر است. علائم گلودرد میکروبی شامل موارد زیر است:

• تب بالای 38 درجه
• گلوی قرمز و ملتهب با لکه‌های سفید
• لرز
• بی اشتهایی
• دشواری در بلع
• سردرد شدید
• تورم در غدد لنفاوی گردن

انواع گلو درد در افراد

گلودردها براساس محل قرارگیری درد در گلو سه نوع متفاوت دارند:

1. گلودرد التهابی: محل درد آن دقیقا پشت دهان است که به آن فارنژیتنیز می‌گویند.
2. التهاب حنجره: حنجره در این حالت قرمز و متورم می‌شود.
3. التهاب در لوزه‌ها: لوزا‌ها بافت محکم پشت دهان هستند که اگر متورم و قرمز شوند به آن التهاب لوزه یا تونسیلیتمی‌گویند.

به نقل از سایت healthline:

گلودرد معمولاً باعث درد، خارش یا سوزش می شود. درد ممکن است هنگام قورت دادن بدتر شود و مصرف غذاها و مایعات را دشوار کند.

حتی اگر گلودرد به اندازه کافی برای مراجعه به پزشک جدی نباشد، باز هم دردناک است و ممکن است مانع از خواب راحت شما شود. درمان های خانگی می توانند به تسکین درد و تحریک کمک کنند.

به طور کلی، داروهایی که در زیر مورد بحث قرار می‌گیرند ممکن است به کاهش گلودرد خفیف یا معمولی کمک کنند. اگر گلودرد شدید دارید، به‌ویژه اگر بدتر می‌شود یا چندین روز طول کشیده است، بهتر است با یک پزشک قرار ملاقات بگذارید تا علائم خود را در میان بگذارید.

پیشگیری از گلودرد

برای اینکه اصلا به گلودرد مبتلا نشویم که در پی کشف راه‌های درمان سریع گلو درد خانگی باشیم بهتر است اقداماتی را در جهت پیشگیری از گلو درد انجام دهیم.

به طورکلی واکسنی برای گلو درد وجود ندارد اما با داشتن عادت شستن مداوم دست‌ها می‌توان از نفوذ عفونت و باکتری‌ها پیشگیری کرد. از آنجایی که گلود درد مسری است با افراد که مبتلا به گلودرد هستند در تماس نباشید و از وسایل مشترکی مانند حوله، بالشت و دیگر چیزها اجتناب کنید.

بهتر است هنگام عطسه یا سرفه آرنج خود را بگیرید و در داخل دست‌ها عطسه و سرفه نکنید. در صورت انجام این کار حتما دست‌های خود را بشورید.

چه زمانی برای گلو درد باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگرچه در بسیاری از موارد، درمان گلو درد در منزل با استراحت، مصرف مایعات گرم و رعایت نکات بهداشتی مؤثر است، اما گاهی گلودرد می‌تواند نشانه یک عفونت باکتریایی یا بیماری جدی‌تر باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. در شرایط زیر بهتر است مراجعه به پزشک را به تأخیر نیندازید:

• تب بالاتر از 38/5 درجه که بیش از 48 ساعت ادامه داشته باشد.
• گلودرد شدید همراه با لکه‌های سفید یا چرک روی لوزه‌ها.
• دشواری در بلع به حدی که نوشیدن آب نیز امکان‌پذیر نباشد.
• تنگی نفس، خس‌ خس سینه یا احساس انسداد گلو.
• تورم شدید غدد لنفاوی گردن.
• ادامه داشتن گلودرد بیش از یک هفته بدون بهبود.
• گلودرد در افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای، سالمندان، زنان باردار یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

در چنین شرایطی ممکن است علت گلودرد عفونت استرپتوکوکی، آبسه لوزه، مونونوکلئوز یا سایر بیماری‌هایی باشد که نیاز به درمان تخصصی یا مصرف آنتی‌بیوتیک دارند. تشخیص زودهنگام از بروز عوارض جدی جلوگیری می‌کند.

تجربه پرستاری؛ در مراقبت از بیمار مبتلا به گلودرد به چه نکاتی باید توجه کرد؟

بر اساس تجربه مراقبت از بیماران در منزل، بیشتر افراد مبتلا به گلودرد با رعایت چند نکته ساده طی چند روز بهبود پیدا می‌کنند، اما در برخی بیماران، به‌ویژه سالمندان، کودکان، بیماران مبتلا به سرطان یا افرادی که توانایی کافی برای نوشیدن مایعات ندارند، احتمال کم‌آبی بدن و بدتر شدن وضعیت عمومی بیشتر است.

در این شرایط حضور پرستار بیمار در منزل می‌تواند به کنترل علائم، اندازه‌گیری منظم دمای بدن، بررسی وضعیت تنفس، اطمینان از مصرف صحیح داروها، کمک به تغذیه و دریافت مایعات و همچنین تشخیص به‌موقع علائم هشدار کمک کند. اگر بیمار به دلیل درد شدید قادر به غذا خوردن یا نوشیدن نباشد، دچار تب بالا، بی‌حالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری شود، لازم است بدون تأخیر توسط پزشک ارزیابی شود. مراقبت صحیح در روزهای ابتدایی بیماری، احتمال بروز عوارض و نیاز به بستری شدن را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

سخن آخر

درمان گلو درد در منزل در بسیاری از موارد با استراحت، نوشیدن مایعات گرم، غرغره آب نمک، مصرف عسل و رعایت نکات بهداشتی امکان‌پذیر است و می‌تواند به درمان سریع گلو درد و کاهش التهاب کمک کند. با این حال، اگر علائم بیش از چند روز ادامه پیدا کرد، گلودرد بسیار شدید شد، تب بالا، مشکل در بلع، تنگی نفس یا ترشحات چرکی ایجاد شد، نباید تنها به درمان خانگی گلودرد اکتفا کرد و لازم است برای بررسی احتمال عفونت گلو یا سایر بیماری‌های زمینه‌ای به پزشک مراجعه شود. تشخیص علت گلودرد و انتخاب روش درمان مناسب، بهترین راه برای پیشگیری از عوارض و بهبود سریع‌تر است.

سوالات متداول