کبد چرب گرید ۳ چیست؟ درمان سریع کبد چرب گرید 3

این مقاله در تاریخ 13-07-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

کبد چرب زمانی ایجاد می‌شود که مقدار چربی در بافت کبد افزایش پیدا کند. کبد چرب گرید ۳ شدیدترین درجه تجمع چربی در کبد است و نسبت به گریدهای خفیف‌تر نیاز به توجه و پیگیری بیشتری دارد. البته گرید ۳ به تنهایی به معنی فیبروز یا سیروز کبد نیست و برای بررسی میزان آسیب و احتمال فیبروز، ممکن است به آزمایش‌ها و بررسی‌های تکمیلی نیاز باشد.

در کنار پیگیری پزشکی، تغذیه و سبک زندگی نقش مهمی در کنترل کبد چرب گرید ۳ دارند. بسیاری از افراد می‌پرسند برای کبد گرید ۳ چی بخوریم، رژیم غذایی کبد چرب گرید ۳ چگونه باشد و آیا کبد چرب گرید ۳ قابل درمان است؟ در این مطلب از موسسه پرستاری سلامت اول، علاوه بر بررسی علائم، علت و درمان کبد چرب گرید ۳، درباره غذاهای مفید و مضر، رژیم غذایی مناسب و نکات مراقبت از بیمار مبتلا به کبد چرب نیز صحبت می‌کنیم.

بیماری کبد چرب گرید 3

کبد چرب زمانی ایجاد می‌شود که مقدار چربی ذخیره شده در کبد افزایش پیدا کند. کبد چرب از نظر شدت به گریدهای مختلف تقسیم می‌شود و کبد چرب گرید ۳ شدیدترین مرحله تجمع چربی در کبد است. در این مرحله میزان چربی کبد زیاد است و احتمال التهاب و آسیب کبدی نسبت به گریدهای خفیف‌تر بیشتر می‌شود. البته گرید ۳ به خودی خود به معنی فیبروز یا سیروز کبد نیست و برای بررسی وجود زخم و آسیب کبدی، به ارزیابی‌های پزشکی بیشتری نیاز است.

پس گرید ۳ یعنی مقدار قابل توجهی چربی در بافت کبد تجمع پیدا کرده و کبد تحت تأثیر این تغییر قرار گرفته است. این وضعیت جدی‌تر از گرید ۱ و ۲ است، اما شدت چربی به تنهایی مشخص نمی‌کند که کبد دچار فیبروز یا سیروز شده است یا خیر. ممکن است فرد در مراحل مختلف بیماری علائم واضحی نداشته باشد و تشخیص بر اساس آزمایش خون، سونوگرافی و در صورت نیاز بررسی‌های دقیق‌تر انجام شود.

تفاوت اصلی گریدهای کبد چرب در میزان تجمع چربی و شدت درگیری کبد است. در گرید ۱ چربی کبد معمولاً خفیف است، گرید ۲ نشان دهنده تجمع بیشتر چربی است و در گرید ۳ میزان چربی به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. بنابراین گرید ۳ نیاز به پیگیری جدی‌تر دارد، اما در بسیاری از افراد با اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن در صورت اضافه وزن، تغذیه مناسب و درمان عوامل زمینه‌ای می‌توان روند بیماری را کنترل کرد و از پیشرفت آسیب کبدی جلوگیری کرد.

بیماری کبد چرب غیرالکلی دارای 4 گرید مختلف است که هر کدام از آن‌ها روش‌های درمان متفاوتی دارند.

علائم کبد چرب گرید 3

متاسفانه مراحل اولیه بیماری کبد چرب گرید 3 با علائم خاصی همراه نیست، اما زمانی که بیماری به مرز بحران برسد، علائم آغاز شده و بیماری قابل تشخیص می‌شود. از این رو توصیه می‌شود هیچ یک از علائم احتمالی را نادیده نگیرید. البته علائم کبد چرب در نوجوانان کمی متفاوت است. نشانه‌های اولیه این بیماری شامل موارد زیر است:

• درد خفیف در سمت راست بالای شکم
• خستگی بیش از حد
• کاهش اشتها
• احساس ضعف
• کاهش وزن بی دلیل
• تهوع و استفراغ

در صورتی که بیماری شدت یابد، فرد علائم شدیدتری را تجربه می‌کند. شایع‌ترین علامت بیماری کبد چرب گرید ۳ زرد شدن پوست است اما این می تواند ناشی از هپاتیت C باشد (یک بیماری ویروسی کبدی خطرناک) دیگر علائم آن به شرح زیر هستند:

• زردی چشم
• کبودی یا خونریزی آسان بدن
• تیره شدن ادرار
• تجمع مایع در ساق، مچ و دیگر بخش‌های پا (ادم)
• نفخ شکم ناشی از تجمع مایعات
• خارش شدید پوست
• از دست دادن هوشیاری
• از کار افتادن کلیه‌ها
• افزایش حساسیت دارویی

به نقل از سایت medicalnewstoday:

بیماری کبد چرب درجه 3 به این معنی است که فرد دارای درصد زیادی از چربی در کبد خود است. NAFLD درجه 3 زمانی اتفاق می‌افتد که کبد فرد دارای درصد چربی بیش از 66% منبع مطمئن و التهاب شدید باشد.

چربی بیش از حد مرتبط با درجه 3 خطر پیشرفت بیماری را در فرد افزایش می دهد. در موارد شدید، ممکن است فرد به پیوند کبد نیاز داشته باشد.

علت کبد چرب گرید 3

اکنون این سوال پیش می‌آید که علت کبد چرب گرید ۳ چیست؟ اصلی‌ترین دلیل ابتلا به این نوع بیماری تجمع چربی بیش از حد در اطراف این اندام است که در نهایت منجر به فیبروز کبد می‌شود. البته علل دیگری نیز در ابتلا به بیماری تاثیرگذار بوده و زمینه بیماری را افزایش می‌دهد:

1. بیماری کبد چرب الکلی
2. هپاتیت ویروسی B و C
3. هپاتیت خود ایمنی
4. انسداد صفراوی
5. اضافه بار آهن
6. بیماری سندرم متابولیک
7. دیابت نوع دو
8. مصرف داروی های خاص
9. یکجانشینی و تحرک کم
10. اضافه وزن شدید
11. کلسترول بالا
12. یائسگی در زنان
13. میزان بالایی از تری گلیسیرید
14. مقاومت به انسولین
15. مصرف زیاد الکل
16. وراثت

وجود مواردی که در بالا گفته شد، تنها احتمال و ریسک مبتلا شدن به کبد گرید سه را افزایش می‌دهد. در سالمندان، ابتلا به کبد چرب گرید 3 یک امر شایع بوده که نیاز است شخصی به آنان رسیدگی و توجه کرده و از بدتر شدن بیماری جلوگیری کند.

روش تشخیص کبد چرب گرید 3

برای تشخیص کبد چرب گرید سه در ابتدا پزشک سوابق پیشین فرد را بررسی می‌کند. در قدم بعدی معاینات فیزیکی را انجام می‌دهند. اگر احتمال کبد چرب گرید 3 را تشخیص دهد، ممکن است یکسری آزمایشات کلی تر مثل آزمایش عملکرد کبد یا  CBC انجام دهید که در ازمایشات اگر آنزیم های کبدی در حال افزایش باشند می‌توان انتظار داشت مبتلا به فیبروز کبدی شده‌اید. برخی دیگر از مستندات پزشکی که باید انجام دهید در زیر برایتان آورده شده است:

همچنین پزشکان بدون نیاز به بیوپسی کبد با استفاده از سیستم‌های امتیازی بدون تهاجمی مثل NAFLD Fibrosis Score  می‌توانند میزان درجه فیبروز کبدی را تشخیص دهند. با انجام این آزمایشات می‌توان به طور قطع تشخیص کبد چرب غیرالکلی گرید 3 را مطمئن شد.

عوارض کبد چرب گرید سه

همانطور که گفته شد، کبد چرب گرید ۳ از تجمیع بیش از حد چربی در سلول های کبدی به وجود می‌آید. از این رو تعداد زیادی از سلول‌های ایمنی بدن برای مقاوت با تجمیع چربی‌ها حمله خواهند کرد و به دلیل کم شدن این سلول ها بافت بدن به صورت تدریجی تخریب خواهد شد. این میزان از آسیب به کبد در آن‌ها اسکار ایجاد خواهد شد که دیگر ترمیم نمی‌شوند. اگر حجم اسکار در کبد زیاد شود عوارض زیادی را در پی خواهد داشت مانند:

• افزایش مواد سمی و عفونتی در بدن
• مسدودشدن رگ ها در کبد و افت جریان خون
• متورم شدن پاها
• اختلال در عملکردهای مغز مثل حافظه، تمرکز و خوابیدن
• نارسایی کبد
• سرطان کبد
• بیماری های قلبی و عروقی
• فشار خون بالا
• افزایش چربی خون
• دیابت نوع 2
• آب‌آوردگی شکم
• اختلال در فعالیت کلی بدن مانند تصفیه خون
• توانایی اندام بدن در بازسازی و از دست دادن عضلات
• بزرگ شدن طحال
• ایجاد لکه های تیره روی پوست
• چاقی

کبد چرب می‌تواند زمینه‌ساز بیماری های غیر قابل برگشتی باشد.

درمان کبد چرب گرید 3

درمان کبد چرب گرید ۳ به علت بیماری، وضعیت وزن و متابولیک فرد و میزان آسیب کبدی بستگی دارد. درمان سریع کبد چرب گرید ۳ با یک دارو یا روش خانگی امکان‌پذیر نیست و هدف اصلی درمان، کاهش چربی و التهاب کبد، کنترل عوامل خطر و جلوگیری از پیشرفت آسیب کبدی است. به همین دلیل، بعد از تشخیص گرید ۳ باید وضعیت کبد تحت نظر پزشک پیگیری شود.

برای درمان کبد چرب گرید 3 چه کار کنیم؟

مهم‌ترین اقدامات برای کنترل کبد چرب گرید ۳ عبارتند از:

• کاهش وزن در صورت اضافه وزن: کاهش وزن تدریجی و اصولی می‌تواند به کاهش چربی کبد کمک کند و بهتر است با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.
• اصلاح رژیم غذایی: کاهش مصرف قندهای افزوده، نوشیدنی‌های شیرین، غذاهای سرخ‌شده و فرآوری‌شده و استفاده بیشتر از سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و منابع پروتئینی مناسب.
• فعالیت بدنی منظم: ورزش هوازی و تمرینات مقاومتی متناسب با شرایط فرد می‌تواند به بهبود سلامت کبد و وضعیت متابولیک کمک کند.
• کنترل بیماری‌های زمینه‌ای: دیابت، چربی خون بالا، فشار خون و اضافه وزن باید به شکل مناسب کنترل شوند.
• پرهیز از الکل: مصرف الکل می‌تواند آسیب کبدی را تشدید کند و باید از آن پرهیز شود.
• بررسی داروها و مکمل‌ها: هیچ دارو یا مکمل گیاهی را بدون مشورت پزشک مصرف نکنید، زیرا بعضی از آن‌ها می‌توانند برای کبد مضر باشند.
• درمان دارویی در صورت نیاز: در برخی افراد، پزشک با توجه به علت بیماری، میزان آسیب کبدی و شرایط فرد ممکن است درمان دارویی را تجویز کند.
• پیگیری وضعیت کبد: آزمایش‌های کبدی و بررسی میزان فیبروز یا سایر آسیب‌های کبدی، در صورت تشخیص پزشک، برای پیگیری روند بیماری اهمیت دارند.

آیا درمان خانگی کبد چرب گرید 3 امکان‌ پذیر است؟

اصلاح سبک زندگی بخش مهمی از کنترل کبد چرب است، اما روش‌های خانگی و گیاهان دارویی جایگزین درمان پزشکی نیستند. موادی مانند چای سبز، خار مریم، جینسینگ یا شیرین بیان نباید به عنوان درمان قطعی کبد چرب گرید ۳ معرفی شوند. شواهد درباره اثر مکمل‌ها و گیاهان مختلف متفاوت است و مصرف خودسرانه آن‌ها، به‌خصوص در فردی که بیماری کبدی دارد یا داروی دیگری مصرف می‌کند، می‌تواند مشکل‌ساز شود.

بنابراین اگر کبد چرب گرید ۳ تشخیص داده شده است، به جای جست‌وجوی یک درمان سریع یا داروی گیاهی، بهتر است برنامه غذایی، فعالیت بدنی، وزن، بیماری‌های زمینه‌ای و وضعیت کبد با کمک پزشک بررسی و به صورت منظم پیگیری شود.

رژیم غذایی مناسب برای کبد چرب گرید 3

رژیم غذایی مناسب یکی از بخش‌های مهم کنترل کبد چرب گرید ۳ است. در این مرحله بهتر است مصرف غذاهای سرشار از قند افزوده، چربی‌های ناسالم و غذاهای فرآوری شده کاهش پیدا کند و در مقابل، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، ماهی و منابع پروتئینی کم‌چرب بیشتر در برنامه غذایی قرار بگیرند. اگر اضافه وزن وجود داشته باشد، کاهش وزن تدریجی نیز می‌تواند به بهبود وضعیت کبد کمک کند.

برای کبد چرب گرید ۳ چی بخوریم؟

انتخاب مواد غذایی مناسب می‌تواند به کنترل عوامل مرتبط با کبد چرب کمک کند. بهتر است بیشتر وعده‌های غذایی بر پایه مواد غذایی کم‌فرآوری‌شده و سرشار از فیبر و پروتئین مناسب باشد.

غذاهای مضر برای کبد چرب گرید ۳

برخی خوراکی‌ها به دلیل داشتن قند افزوده، کالری بالا یا چربی‌های ناسالم بهتر است در رژیم غذایی کبد چرب گرید ۳ محدود شوند. شیرینی و کیک، نوشابه و نوشیدنی‌های شیرین، فست‌فود، غذاهای سرخ‌شده، چیپس و تنقلات پرکالری و گوشت‌های فرآوری‌شده از جمله این مواد غذایی هستند. مصرف الکل نیز باید به طور کامل کنار گذاشته شود.

در مقابل، مصرف سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، ماهی، مرغ کم‌چرب، مغزها در مقدار مناسب و روغن زیتون می‌تواند انتخاب مناسب‌تری برای وعده‌های غذایی باشد. میوه نیز بهتر است به شکل کامل مصرف شود و جایگزین آبمیوه نشود، زیرا آبمیوه حتی بدون شکر افزوده نیز می‌تواند مقدار زیادی قند را در مدت کوتاهی وارد بدن کند.

رژیم غذایی کبد چرب گرید ۳ برای همه افراد دقیقاً یکسان نیست و در صورت اضافه وزن، دیابت، چربی خون بالا یا بیماری‌های دیگر ممکن است نیاز به تنظیم متفاوتی داشته باشد. بنابراین بهتر است مقدار و ترکیب مواد غذایی متناسب با شرایط فرد و نظر پزشک یا متخصص تغذیه تعیین شود.

از نوشیدنی‌هایی که شیرینی و قند زیادی دارند خودداری نمایید.

پاکسازی کبد چرب گرید 3

کبد چرب گرید 3 مرحله سخت و البته خطرناک بیماری است. بی‌توجهی به فرایند درمان در این مرحله بسیار خطرناک خواهد بود. برای پاکسازی و درمان آن توجه به توصیه‌های پزشک بسیار موثر است. در صورتی که به این بیماری مبتلا شدید، از مصرف خودسرانه داروها یا روش‌های درمانی پیشنهاد شده توسط دیگران اجتناب کرده و تنها به دستورات پزشک عمل کنید. فراموش نکنید که مکمل‌ ها نیز می‌توانند باعث نارسایی کبد شوند، بنابراین پیش از مصرف هرگونه مکمل یا داروی گیاهی باید حتما با پزشک مشورت کرد. داشتن یک رژیم غذایی مناسب در کنار ورزش نیز در فرایند درمان بیماری تاثیرگذار است.

راهکارهای پیشگیری این بیماری

داشتن سبک سالمی از زندگی باعث جلوگیری از ابتلا به کبد چرب گرید سه خواهد شد. و این سبک زندگی سالم را می‌توان سه بخش مهم تقسیم کرد:

توجه به وزن

BMI بدن خود که همان شاخص توده بدنی است در حد معمول نگه دارید. کاهش وزن مهم ترین و اصلی ترین علت در چرب شدن کبد است که شما می‌توانید با وجود تغذیه مناسب و رژیم درمانی زیر نظر پزشک به تدریج و اصولی وزن خود را کم کنید و بعد از آن در کنترل وزن خود تمامی اقدامات لازم را انجام دهید.

عدم مصرف مشروبات الکلی

مشروبات الکلی بشدت در کبد چرب و افزایش گرید آن تاثیر زیادی دارد. الکل باعث التهاب شدید و آسیب به سلول های کبدی می‌شود که اگر از مصرف آن جلوگیری نکنید به راحتی چربی کبد شما به کبد چرب گرید سه تبدیل خواهد شد.

مصرف ویتامین C و E

مصرف کافی این ویتامین‌ها می‌تواند در پیشگیری از چرب شدن کبد مؤثر باشد، زیرا خاصیت آنتی‌اکسیدانی آن‌ها از آسیب به سلول‌های کبدی جلوگیری می‌کند. ویتامین E علاوه بر این، خاصیت ضدالتهابی و ضدآپوپتوزی (جلوگیری از مرگ سلولی) دارد که به حفظ سلامت بافت کبد کمک می‌کند.

ویتامین E را می‌توان از طریق مصرف بادام، کره بادام‌زمینی، تخم آفتابگردان، فندق، هسته زردآلو، دانه کاج، کیوی، پاپریکا، شلغم، گوجه‌فرنگی و کلم بروکلی تأمین کرد. منابع ویتامین C نیز شامل پرتقال، فلفل قرمز، کلم، انواع توت، لیمو، جعفری و گوجه‌فرنگی است. بنابراین، مصرف منظم میوه‌ها، سبزیجات و مغزها را جدی بگیرید و در عین حال مصرف گوشت قرمز و اسیدهای چرب ترانس را کاهش دهید.

میزان خطرناک بودن کبد چرب گرید ۳

کبد چرب گرید ۳ نوعی مرحله‌ای از کبد چرب است که نسبتا پیشرفت کرده و بخش‌های اصلی کبد را درگیر کرده است. کم کردن التهاب در کبد چرب گرید سه تقریبا سخت‌ترین مرحله است که باید با دقت لازم در تغییر سبک زندگی خود ایجاد کنید. پزشکان کبد چرب گرید 3 را مرحله خطرناک می‌دانند و باید گفت کبد چرب گرید ۳ بسیار خطرناک است زیر اگر درمان نشود باید سرطان کبدی، سیروز کبدی و نارسایی آن خواهد شد.

چه زمانی برای کبد چرب گرید ۳ باید به پزشک مراجعه کرد؟

کبد چرب گرید ۳ نیاز به پیگیری پزشکی دارد، حتی اگر فرد علامت خاصی نداشته باشد. اگر در سونوگرافی یا بررسی‌های پزشکی کبد چرب گرید ۳ تشخیص داده شده است، برای ارزیابی وضعیت کبد و بررسی احتمال التهاب یا فیبروز باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین در صورت مشاهده علائم زیر، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند:

• زرد شدن پوست یا سفیدی چشم
• تورم شکم یا پاها
• خونریزی یا کبودی غیرعادی
• خواب‌آلودگی، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
• کاهش وزن بی‌دلیل یا ضعف شدید
• تغییر قابل توجه در آزمایش‌های کبدی

برخی از این علائم می‌توانند نشانه آسیب پیشرفته‌تر کبد باشند و نباید نادیده گرفته شوند. در صورت بروز گیجی شدید، کاهش سطح هوشیاری، خونریزی غیرعادی یا تورم شدید شکم، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است.

نکات مراقبتی برای بیمار مبتلا به کبد چرب گرید ۳

مراقبت روزانه می‌تواند به کنترل عوامل مؤثر بر کبد چرب و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند. چند نکته مهم عبارتند از:

1. برنامه غذایی توصیه‌شده توسط پزشک یا متخصص تغذیه را به صورت منظم دنبال کنید.
2. در صورت اضافه وزن، برای کاهش وزن تدریجی و اصولی اقدام کنید و از رژیم‌های سخت و کاهش وزن سریع پرهیز کنید.
3. فعالیت بدنی منظم و متناسب با توانایی خود داشته باشید.
4. مصرف نوشیدنی‌های شیرین، شیرینی‌ها، غذاهای سرخ‌شده و غذاهای فرآوری‌شده را محدود کنید.
5. از مصرف الکل خودداری کنید.
6. داروها، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی را بدون مشورت پزشک مصرف نکنید.
7. آزمایش‌ها و بررسی‌های دوره‌ای توصیه‌شده توسط پزشک را انجام دهید.
8. اگر به دیابت، فشار خون یا چربی خون بالا مبتلا هستید، کنترل منظم این بیماری‌ها را جدی بگیرید.
9. در صورت ایجاد علائم جدید یا تشدید علائم قبلی، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.

جمع بندی

در این مطلب به معرفی بیماری کبد چرب گرید 3 پرداختیم و به این سوال پاسخ دادیم که چگونه این نوع از کبد چرب را درمان کنیم؟ گاهی اوقات در شرایطی که بیمار مبتلا به کبد چرب سن بالایی داشته باشد یا به بیماری‌های دیگری نیز مبتلا باشد، مراقبت از این بیماران به پرستار نیاز دارد. البته پیدا کردن یک پرستار مطمئن کار سختی به نظر می‌رسد. شما می‌توانید از موسسه خدمات پرستاری سلامت اول کمک بگیرید تا در زمانی کوتاه پرستار موردنیاز شما را اعزام کنند.

سوالات متداول