این مقاله در تاریخ 18-06-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.
ضعف سیستم ایمنی بدن همیشه یک عارضه مادرزادی نیست و می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. برخی افراد با نقص ایمنی مادرزادی متولد می شوند و ممکن است از دوران کودکی علائم ضعف سیستم ایمنی بدن را نشان دهند، در حالی که برخی دیگر در طول زندگی و در اثر بیماری های زمینه ای، مصرف بعضی داروها، سوء تغذیه یا سایر عوامل دچار نقص ایمنی اکتسابی می شوند. در این شرایط، عملکرد طبیعی سیستم دفاعی بدن مختل شده و توانایی مقابله با برخی عوامل بیماری زا کاهش پیدا می کند.
تقریباً 70 درصد سیستم ایمنی بدن در دستگاه گوارش و براساس گلبول های سفید خون قرار دارد.بخش های مختلف سیستم ایمنی در سراسر بدن، از جمله مغز استخوان، غدد لنفاوی، طحال و بافت های لنفاوی قرار دارند. مغز استخوان محل تولید سلول های خونی از جمله انواع مختلف گلبول های سفید است. لنفوسیت های B و T نیز از مهم ترین سلول های سیستم ایمنی هستند؛ سلول های B با تولید آنتی بادی به شناسایی و مقابله با برخی عوامل بیماری زا کمک می کنند و سلول های T در شناسایی و از بین بردن سلول های آلوده و تنظیم پاسخ ایمنی نقش دارند. اگر بخشی از این سیستم به درستی عمل نکند، بدن ممکن است در برابر باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها و انگل ها آسیب پذیرتر شود و عفونت ها با دفعات بیشتر یا شدت بالاتری بروز کنند. در برخی موارد نیز افراد مبتلا به نقص ایمنی به مراقبت و حمایت بیشتری نیاز دارند و ممکن است استفاده از خدمات پرستار بیمار در منزل برای آنها مفید باشد.
علائم ضعف سیستم ایمنی بدن
از کجا بفهمیم سیستم ایمنی ضعیفی داریم؟ یکی از راه های تشخیص ضعف سیستم ایمنی، توجه به علائمی است که نشان می دهند بدن در مقابله با عفونت ها یا ترمیم آسیب ها عملکرد طبیعی خود را ندارد. در این مطلب 6 عامل هشدار دهنده برای کاهش عملکرد سیستم ایمنی بدن را در ادامه با هم بررسی خواهیم کرد:
- بالا بودن سطح استرس شما
- سرما خوردگی مکرر و همیشگی
- وجود مشکلات گوارشی زیاد
- التیام کند زخم‌های بدن
- تجربه عفونت‌های مکرر
- احساس خستگی مداوم
همچنین اگر متوجه شده‌اید که اغلب مواقع احساس بیماری و کسالت دارید، این احساس مداوم خستگی یا علائم آزاردهنده دیگر که نمی‌توانید علت آن را تشخیص دهید، ممکن است به این معنی باشد که سیستم ایمنی بدن شما ضعیف شده است. البته یک سیستم ایمنی معیوب هم می تواند منجر به بیماری ام اس شود.
- سطح استرس شما بالا است: تصادفی نیست که معمولا بعد از یک پروژه بزرگ در محل کار یا به دنبال یک موقعیت احساسی در خانه بیمار شوید. بر اساس گزارش انجمن روانشناسی آمریکا ، استرس طولانی مدت واکنش سیستم ایمنی بدن را تضعیف می کند.
“این به این دلیل استرس لنفوسیت های بدن را کاهش می‌دهد. در حقیقت لنفوست ها گروهی از گلبول های سفید خون هستند که به مبارزه با عفونت کمک می کند. هرچه سطح لنفوسیت های بدن کمتر باشد، بیشتر در معرض خطر ویروس هایی مانند سرماخوردگی قرار می گیرید. ”
- همیشه سرما می خورید: این عادی است که افراد بزرگسال هر سال دو یا سه مرتبه سرماخوردگی را تجربه کنند. علایم سرماخوردگی در اکثر مردم در عرض هفت تا 10 روز از بین میرود.متخصصان بر این باورند که در طول این مدت، سیستم ایمنی بدن سه تا چهار روز طول می کشد تا آنتی بادی ایجاد کند و با میکروب های مزاحم مبارزه کند. اما اگر دائماً در حال سرماخوردگی هستید، یا سرماخوردگی دارید که دوره خود را طی نمی‌کند و علایم آن کم نمی شود، این نشانه واضحی است که سیستم ایمنی بدن شما به سختی در تلاش برای ادامه فعالیت است. و از علائم ضعف سیستم ایمنی بدن است.
- وجود مشکلات گوارشی زیاد: اگر اسهال، گاز یا یبوست مکرر دارید، می تواند علائم ضعف سیستم ایمنی بدن شما باشد. تحقیقات نشان می‌دهد که تقریباً 70 درصد سیستم ایمنی بدن در دستگاه گوارش شما قرار دارد. باکتری ها و میکروارگانیسم های مفید که در آنجا زندگی می کنند از روده در برابر عفونت دفاع می‌کنند و از سیستم ایمنی بدن پشتیبانی می‌کنند. مقادیر کم این باکتری‌های مفید روده می تواند شما را در معرض خطر ویروس ها، التهاب مزمن و حتی اختلالات خود ایمنی قرار دهد.
به گفته my.clevelandclinic.org:
در انتهای دیگر طیف، سیستم ایمنی بدن شما ممکن است به مهاجمان (واقعی یا درک شده) خیلی شدید واکنش نشان دهد. وقتی مهاجمی وجود ندارد ممکن است حمله کند. یا ممکن است پس از خلاص شدن از شر یک مهاجم به حمله ادامه دهد. سیستم ایمنی بیش فعال می تواند منجر به مشکلاتی مانند بیماری های خود ایمنی یا واکنش های آلرژیک شود.
- التیام کند زخم‌های بدن: پوست شما پس از سوختگی، بریدگی یا خراش وارد حالت کنترل محل آسیب دیده می شود. بدن با ارسال خون غنی از مواد مغذی به محل آسیب، از زخم محافظت می کند تا به بازسازی پوست جدید کمک کند. این روند بهبودی به سلولهای ایمنی سالم بستگی دارد. اما اگر از ضعف سیستم ایمنی بدن برخوردار باشید، پوست نمی تواند بازسازی شود. در عوض، زخم های بدن ماندگار شده و به سختی بهبود می‌یابند.
- تجربه عفونت های مکرر: اگر به نظر می رسد با عفونت های مکرر مبارزه می‌کنید، سیستم ایمنی بدن شما ممکن است پرچم قرمز و هشدار را برای شما به نشان داده باشد.
- احساس خستگی مداوم: این نیز می تواند از علائم سیستم ایمنی ضعیف باشد شما می دانید که لازم است به اندازه کافی در شبانه روز بخوابید و استراحت نمایید. اما اگر به اندازه کافی می‌خوابید و هنوز از خستگی رنج می‌برید، به این معناست که سیستم ایمنی بدن سعی دارد در مورد وضعیت خود شما را آگاه سازد. وقتی سیستم ایمنی بدن دچار مشکل می شود، سطح انرژی نیز دچار مشکل میشود. محققان بیان می‌کنند که این امر به این دلیل است که بدن در حال تلاش برای ذخیره انرژی برای تقویت سیستم ایمنی است تا بتواند با میکروب‌ها مبارزه کند.
علائم هشداردهنده ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن
فردی که سیستم ایمنی ضعیفی داشته باشد، دارای نقص ایمنی است. این فرد ممکن است در مقابل بیماری‌های خاص، سوء تغذیه، مصرف داروهای ضد سرطان، رادیوتراپی، پیوند اعضا بدن و یا حتی اختلالات ژنتیکی دچار نقص ایمنی شود. اگر بخواهیم از نشانه های این بیماری بگوییم باید گفت سیستم ایمنی ضعیف دارای انواع مختلف با شدت های مختلف است اما اکثر ان‌ها تمایل سریع به ورود عفونت ها و نشانه های زیر را دارند:
- عفونت برفک دهان و بیماری و التهابات لثه
- دردهای مفصلی
- ریزش تکه ای مو
- سرد شدن انگشتان، گوش ها و بینی
- قرمز شدن و خشکی چشم ها
- درد شکم
- کاهش وزن بی دلیل
تشخیص ضعف سیستم ایمنی بدن
برای تشخیص نقص ایمنی در اولیت فرصت پزشک این اقدامات را انجام خواهد داد:
- اطلاع از سابقه پزشکی فرد
- تعیین دقیق تعداد گلبول‌های سفید خون بخصوص گروه T
- تعیین سطح ایمونوگلوبولین
- انجام معاینات فیزیکی در بدن
اگر پزشک در سلول T اختلالاتی را ببیند فرآیند تشخیص دقیق تر با انجام آزمایشات ژنتیکی و آزامیش خون را شروع می‌کند.
آزمایش سیستم ایمنی بدن چیست؟
آزمایش سیستم ایمنی بدن می تواند با توجه به علائم و شرایط فرد، شامل بررسی های مختلفی باشد. برخی از این آزمایش ها به صورت کیفی و برخی به صورت کمی انجام می شوند. در آزمایش های کیفی مشخص می شود که آیا بدن در برابر یک عامل بیماری زای خاص، آنتی بادی تولید کرده است یا خیر؛ برای مثال، می توان وجود آنتی بادی های مرتبط با بعضی عفونت ها یا پاسخ ایمنی به واکسن ها را بررسی کرد.
در آزمایش های کمی، میزان یا غلظت آنتی بادی موجود در خون اندازه گیری می شود. اگر نتیجه آزمایش نشان دهد که میزان بعضی از آنتی بادی ها پایین است، ممکن است این موضوع با کاهش توانایی بدن در مقابله با برخی عفونت ها مرتبط باشد، اما آنتی بادی پایین به تنهایی به معنای ضعف قطعی سیستم ایمنی نیست و باید در کنار علائم، سابقه بیماری ها و سایر نتایج آزمایشگاهی تفسیر شود. به همین دلیل، اگر در آزمایش کمبود آنتی بادی در بدن مشاهده شود، علت آن باید توسط پزشک بررسی شود.
درمان آنتی بادی پایین نیز به علت زمینه ای بستگی دارد و نمی توان برای همه افراد یک روش درمانی یکسان در نظر گرفت. در بعضی افراد، پایین بودن آنتی بادی ممکن است به یک نقص ایمنی، بعضی بیماری ها یا مصرف داروهای خاص مربوط باشد و در مواردی نیز پزشک ممکن است آزمایش های تکمیلی را برای بررسی دقیق تر درخواست کند. بنابراین مصرف خودسرانه دارو یا مکمل برای افزایش آنتی بادی توصیه نمی شود و روش درمان باید بر اساس علت مشخص شده و نظر پزشک انتخاب شود.
همچنین توجه داشته باشید که پنی سیلین یک آنتی بیوتیک است که برای درمان برخی عفونت های باکتریایی تجویز می شود و نقشی در تقویت مستقیم سیستم ایمنی یا افزایش آنتی بادی ندارد. بنابراین استفاده از آن باید تنها در صورت تشخیص عفونت باکتریایی و طبق تجویز پزشک انجام شود. در صورت نیاز می توانید درباره نحوه تزریق پنی سیلین و نکات ایمنی مربوط به آن اطلاعات بیشتری کسب کنید.
سیستم ایمنی ضعیف باعث بروز بیماری های مختلف میشود.
سیستم ایمنی ضعیف باعث چه بیماری هایی میشود؟
اگر سیستم ایمنی بدن ضعیف باشد چه میشود؟ در این شرایط، بدن ممکن است توان کافی برای مقابله با عوامل بیماری زا را نداشته باشد و فرد بیشتر در معرض برخی عفونت ها و عوارض ناشی از آنها قرار بگیرد. البته شدت این عوارض به علت و میزان ضعف سیستم ایمنی بستگی دارد و همه افراد مبتلا به نقص ایمنی، علائم یا بیماری های یکسانی ندارند. مهم ترین مشکلاتی که ممکن است در اثر ضعف سیستم ایمنی ایجاد شوند عبارتند از:
- عفونت های مکرر و شدید: فرد ممکن است بیشتر از حد معمول به عفونت های باکتریایی، ویروسی، قارچی یا انگلی مبتلا شود یا عفونت ها در او طولانی تر و شدیدتر باشند. عفونت هایی مانند ذات الریه، سینوزیت و عفونت های تنفسی در برخی انواع نقص ایمنی بیشتر دیده می شوند.
- بیماری های ناشی از نقص سیستم ایمنی: برخی نقص های ایمنی مادرزادی یا اکتسابی باعث می شوند بدن نتواند به شکل طبیعی از خود در برابر عفونت ها محافظت کند. این بیماری ها می توانند از دوران کودکی یا در بزرگسالی بروز کنند.
- فعال شدن یا تشدید برخی عوارض التهابی: اختلال در عملکرد سیستم ایمنی همیشه به معنای ضعیف شدن آن نیست؛ گاهی سیستم ایمنی به شکل نامناسب یا بیش از حد فعال می شود و می تواند در بروز بیماری های خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید نقش داشته باشد.
- افزایش خطر برخی سرطان ها: در بعضی انواع نقص ایمنی، به ویژه زمانی که سیستم ایمنی برای مدت طولانی سرکوب شده باشد، احتمال ابتلا به برخی سرطان ها افزایش پیدا می کند از جمله بعضی سرطان های مرتبط با عفونت های ویروسی.
- طولانی شدن روند بهبود عفونت و زخم: ضعف عملکرد سیستم ایمنی می تواند توانایی بدن برای کنترل عفونت و ترمیم بافت آسیب دیده را کاهش دهد و باعث شود بعضی زخم ها یا عفونت ها دیرتر بهبود پیدا کنند.
بنابراین، عوارض سیستم ایمنی ضعیف تنها به بیشتر بیمار شدن محدود نمی شود و بسته به علت زمینه ای می تواند با عفونت های مکرر، روند بهبود طولانی، التهاب یا افزایش احتمال برخی بیماری ها همراه باشد. اگر فردی به طور مکرر دچار عفونت های غیرمعمول یا شدید می شود، بدون علت مشخص کاهش وزن دارد یا با وجود درمان مناسب عفونت های او برطرف نمی شوند، بهتر است برای بررسی احتمال نقص یا اختلال در سیستم ایمنی به پزشک مراجعه کند.
علائم نقص ایمنی احتمالی در بزرگسالان
آکادمی آلرژی و آسم شناسی آلرژی آمریکا گزارش می‌دهد که علائم نقص ایمنی احتمالی در بزرگسالان عبارتند از:
- ابتلا به بیش از چهار عفونت گوش در یک سال
- ایجاد پنومونی دو بار در یک دوره یک ساله
- مبتلا شدن به سینوزیت مزمن یا بیش از سه بار سینوزیت باکتریایی در یک سال
- نیاز به بیش از دو دوره آنتی بیوتیک در سال
علت ضعف سیستم ایمنی
علت ضعف سیستم ایمنی بدن همیشه یکسان نیست و می تواند به عوامل مختلفی مانند بیماری ها، تغذیه نامناسب، کمبود بعضی ویتامین ها و مواد معدنی، استرس طولانی مدت و مصرف برخی داروها مربوط باشد. در بعضی افراد نیز ضعف سیستم ایمنی به دلیل یک نقص ایمنی مادرزادی ایجاد می شود، در حالی که برخی دیگر در طول زندگی و در اثر بیماری یا شرایط خاص دچار کاهش عملکرد سیستم ایمنی می شوند. مهم ترین دلایل ضعف سیستم ایمنی بدن عبارتند از:
- تغذیه نامناسب و کمبود مواد مغذی: کمبود پروتئین، ویتامین ها و مواد معدنی ضروری می تواند عملکرد طبیعی سیستم ایمنی را مختل کند.
- استرس طولانی مدت: استرس مزمن می تواند بر عملکرد سیستم ایمنی اثر منفی بگذارد و توانایی بدن برای مقابله با برخی عفونت ها را کاهش دهد.
- کمبود خواب: خواب ناکافی یا بی کیفیت می تواند عملکرد طبیعی سیستم دفاعی بدن را تحت تاثیر قرار دهد.
- بیماری های زمینه ای: بعضی بیماری ها مانند دیابت، بیماری های کلیوی و برخی اختلالات خونی می توانند خطر عفونت یا اختلال عملکرد سیستم ایمنی را افزایش دهند.
- مصرف برخی داروها: داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و بعضی درمان های سرطان می توانند فعالیت سیستم ایمنی را کاهش دهند.
- عفونت های خاص: برخی عفونت ها می توانند به مرور عملکرد سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار دهند.
- نقص ایمنی مادرزادی: در این حالت، اختلال در بخش هایی از سیستم ایمنی به دلیل عوامل ژنتیکی از بدو تولد وجود دارد، اگرچه ممکن است علائم آن تا سال ها بعد مشخص نشود.
- مصرف سیگار و سبک زندگی نامناسب: سیگار کشیدن، کم تحرکی و مصرف مداوم غذاهای کم ارزش غذایی نیز می توانند در درازمدت بر سلامت و عملکرد سیستم ایمنی تاثیر بگذارند.
بنابراین اگر می پرسید چرا سیستم ایمنی بدن ضعیف میشود، باید علاوه بر سبک زندگی، بیماری های زمینه ای، داروهای مصرفی و سابقه پزشکی فرد نیز بررسی شود. صرف داشتن خستگی یا چند بار سرماخوردگی به تنهایی به معنای ضعف سیستم ایمنی نیست و برای تشخیص نقص ایمنی، در صورت وجود علائم مشکوک، بررسی پزشکی و آزمایش های لازم انجام می شود.
مواد غذایی مفید و مضر برای افراد مبتلا به سیستم ایمنی ضعیف
مواد غذایی مفید برای تقویت سیستم ایمنی بدن شامل موارد زیر می‌باشد:
- بادام
- کلم بروکلی
- گوشت ماکیان
- تخم مرغ
- جودوسر
- تخم کتان
- اسفناج
- مرکبات
- ماست
- مصرف مکمل های گیاهی
- خوردن آب کافی
- مکمل پروبیوتیک
مواد غذایی که بهتر است از خوردن آنها پرهیز کنید:
- نوشیدنی های کافئین دار
- روغن های تصفیه شده
- فست فود و نوشابه
- موادغذایی که حاوی گلوتن هستند مثل بلغور جو و گندم
- غذا به صورت خام یا نیمه پز
- اجتناب از هونوع قند مصنوعی
راه‌های تقویت سیستم ایمنی بدن
اگر علائم هشداردهنده بالا را در خود یافته اید پس لازم است به سیستم ایمنی بدن Immune System خود توجه بیشتری داشته باشید. چند تغییر در شیوه زندگی و وارد نمودن عادات جدید به طور طبیعی می تواند سیستم ایمنی بدن را قوی و سالم نگه دارد:
- داشتن یک رژیم متعادل و سالم
- به اندازه کافی خوابیدن
- به طور منظم ورزش کردن
- شستن مرتب دست‌ها
- واکسن زدن در موعد مقرر
- حفظ کردن وزن سالم خود
- نکشیدن سیگار
- حداقل رسوندن استرس خود
- مصرف سرم تقویتی و مکمل‌های مثل : زینک، سیر، سنجد، ویتامین D و C
تجربه و توصیه پرستاری در مراقبت از افراد با سیستم ایمنی ضعیف
در مراقبت از فردی که احتمال ضعف سیستم ایمنی دارد، یکی از مهم ترین نکات از دید پرستاری، توجه به تغییرات کوچک در وضعیت عمومی بیمار است. تب، بی حالی غیرمعمول، تغییر وضعیت زخم، سرفه یا علائم عفونت نباید نادیده گرفته شود، به ویژه اگر فرد سابقه بیماری زمینه ای یا عفونت های مکرر داشته باشد. رعایت بهداشت دست ها، مصرف منظم داروهای تجویز شده، تغذیه مناسب، خواب کافی و جلوگیری از تماس نزدیک با افراد مبتلا به عفونت نیز می تواند به کاهش خطر عوارض کمک کند. در مراقبت از این افراد، پرستار علاوه بر انجام مراقبت های روزمره، می تواند تغییرات وضعیت بیمار را ثبت و در صورت مشاهده علائم هشدار، خانواده را برای پیگیری پزشکی آگاه کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر فرد به طور مکرر دچار عفونت می شود، عفونت ها شدید یا غیرمعمول هستند، روند بهبود زخم و بیماری طولانی شده است یا علائمی مانند تب مداوم، کاهش وزن بدون علت، ضعف شدید، تنگی نفس یا عفونت های مکرر دهان و پوست دارد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه کند. همچنین در صورت مشاهده پایین بودن آنتی بادی در آزمایش خون، تفسیر نتیجه باید توسط پزشک انجام شود و در صورت نیاز آزمایش های تکمیلی برای بررسی نقص یا اختلال سیستم ایمنی درخواست شود. اگر علائم به سرعت تشدید شوند یا بیمار دچار تنگی نفس، گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا حال عمومی بسیار نامناسب شود، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.
در آخر، داشتن سیستم ایمنی قوی لزوما با یک علامت مشخص و واحد قابل تشخیص نیست. برای اینکه بدانیم سیستم ایمنی بدن عملکرد مناسبی دارد، بیشتر باید به توانایی بدن در مقابله با عفونت ها، بهبود مناسب زخم ها و بیماری ها و نداشتن عفونت های غیرعادی یا مکرر توجه کرد. در مقابل، ابتلا مکرر به عفونت ها، طولانی شدن روند بهبود یا بروز عفونت های شدید و غیرمعمول می تواند نیاز به بررسی عملکرد سیستم ایمنی را مطرح کند.
سوالات متداول
ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن چه علائمی دارد؟
سطح استرس شما بالا است، همیشه سرما می خورید و وجود مشکلات گوارشی زیاد، التیام کند زخم های بدن از علائم ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن است
چطور سیستم ایمنی بدنمان را تقویت کنیم؟
داشتن یک رژیم متعادل و سالم، به اندازه کافی خوابیدن، به طور منظم ورزش کردن، شستن مرتب دست ها و سیگار کشیدن می توانیم سیستم ایمنی بدنمان را تقویت کنیم
چه خوراکی‌هایی می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند؟
گریپ‌فروت، پرتقال، نارنگی، لیمو شیرین، لیمو ترش، نارنگی یافا، کلم بروکلی، زنجبیل بادام و سوپ مرغ از خوراکی‌هایی است که می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند.
علائم نقص ایمنی احتمالی در بزرگسالان شامل چه مواردی میشود؟
علائم نقص ایمنی احتمالی در بزرگسالان عبارتند از: ابتلا به بیش از چهار عفونت گوش در یک سال، ایجاد پنومونی دو بار در یک دوره یک ساله را میتوان بیان کرد.
از کجا بفهمیم سیستم ایمنی بدن قوی داریم؟
با انجام آزمایشات پزشکی دقیق میتوان سطح ایمنی بدن خود را در مقابل بیماری های رایج و ویروسی سنجید.
سلامت همه آفاق در سلامت توست به هیچ عارضه شخص تو دردمند مباد
تنت به ناز طبیبیان نیازمند مباد وجود نازکت آزرده گزند مباد
همیشه خدا سرما خورده ام فرقی نمیکنه تابستون باشه یا زمستون .
چندین مرتبه برای عفونت سینوسی درمان شده ام .
همیشه بدن درد دارم و سردمه .
آلرژی و حساسیت در من زیاد هست .فصل بهار با همه قشنگیش و پائیز با اون نارنجی رنگارنگش برای من با داروهای ضد حساسیت همراه هست.
امسال جوری کرونا گرفتم که هر هفته دو بار میرفتم دکتر . متخصص عفونی که رفتم بهم گفت سیستم ایمنی ضعیفی داری و این باعث شد که نتواند با ویروس مقابله کنه .این جرقه تو ذهن من زده شد که سیستم ایمنی هم چک کنم .
سلام
با توجه به توضیحاتی که دادید (سرماخوردگی مداوم، آلرژی، عفونت‌های تکرارشونده و خستگی)، بررسی سیستم ایمنی کار کاملاً درستی بوده. حتماً با آزمایش خون و مشورت پزشک وضعیت ایمنی‌تون رو دقیق چک کنید و در کنارش روی کاهش استرس، تغذیه مناسب، خواب کافی و تقویت گوارش تمرکز داشته باشید.
ان‌شاءالله سلامتی کامل نصیبتون بشه
سلام در اخر مقاله نوشتید کشیدن سیگار برای تقویت سیستم ایمنی بدن مفید است 😂💔
ممنون از مشارکت و اطلاع رسانی شما، محتوا بروزرسانی شد.
سلام نزدیک ۱ماهه حالم خیلی بد شده بدنم سوزن سوزن میشه حالت تهوع دارمخیلی نگرانم
سیگار واقعا خوبه
منم بشدت سیستم ایمنی پایینی دارم و جدیدا زخم معده و سوزش معده هامو که پیگیری کردم گفتن از همین ضعف ایمنی بدنته.
سلام آرمینا عزیز
ممنون از اینکه مطلب مارو خوندی و کامنت گذاشتید.
با انجام راهکارهای تقویت سیستم ایمنی بدن میتونی کنترلش کنی.