پاژه استخوان چیست و چگونه درمان می شود؟

این مقاله در تاریخ 02-08-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

بیماری پاژه استخوان (Paget’s disease of bone) یکی از اختلالات مزمن استخوانی است که بیشتر در افراد بالای ۵۰ سال دیده می شود و روند طبیعی تخریب و بازسازی استخوان را تغییر می دهد. در این بیماری، بافت استخوانی جدید به شکل نامنظم ساخته می شود و ممکن است استخوان ها به تدریج ضعیف، بزرگ یا بدشکل شوند. علائم بیماری پاژه استخوان همیشه مشخص نیست و بعضی افراد تا زمان انجام آزمایش یا تصویربرداری از وجود آن اطلاعی ندارند. این بیماری با مشکلاتی مانند پوکی استخوان در سالمندان تفاوت دارد، اما هر دو می توانند سلامت استخوان ها و توانایی حرکتی فرد را تحت تاثیر قرار دهند.

درد مداوم استخوان، تغییر شکل پاها، مشکلات حرکتی و کاهش شنوایی از نشانه هایی هستند که ممکن است در مبتلایان دیده شوند. درمان بیماری پاژه استخوان معمولا با داروهای کنترل کننده بازسازی استخوان انجام می شود و در موارد شدیدتر، روش های دیگری نیز ضرورت پیدا می کنند. تشخیص به موقع و پیگیری پزشکی می تواند به کنترل علائم و کاهش عوارض بیماری کمک کند. همچنین در سالمندانی که به دلیل درد یا محدودیت حرکتی برای انجام فعالیت های روزانه به کمک نیاز دارند، همراهی پرستار سالمند می تواند در مراقبت و حفظ ایمنی آنها موثر باشد.

بیماری پاژه استخوان چیست؟

بیماری پاژه استخوان (Paget’s Disease of Bone) همچون آرتروز در سالمندان یک اختلال مزمن و پیش‌رونده در سیستم اسکلتی است که باعث اختلال در چرخه طبیعی نوسازی استخوان می‌شود. در این بیماری، فرآیندهای تجزیه و بازسازی استخوان‌ها که به طور معمول هماهنگ و متعادل هستند، به‌طور غیرطبیعی سریع و ناهماهنگ می‌شوند. نتیجه این تغییرات، تشکیل استخوان‌های جدید با ساختاری ناهنجار و ضعیف‌تر از استخوان‌های طبیعی است.

پاژه استخوانی می‌تواند به تغییر شکل استخوان‌ها، افزایش شکنندگی و کاهش توانایی آن‌ها در تحمل فشارهای طبیعی منجر شود. علائم بیماری پاژه ممکن است شامل درد استخوان، تغییر شکل استخوان، شکستگی‌های مکرر و در برخی موارد کاهش شنوایی و مشکلات عصبی باشد. این بیماری اغلب استخوان‌های لگن، ستون فقرات، جمجمه و استخوان‌های بلند مانند استخوان‌های پا و بازو را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علت دقیق بیماری پاژه هنوز به‌طور کامل شناخته نشده؛ اما عوامل ژنتیکی و محیطی ممکن است در توسعه آن نقش داشته باشند. برخی از تحقیقات نشان داده‌اند که ویروس‌هایی مانند ویروس‌های پارامیکسو ممکن است در برخی از موارد به عنوان عامل تحریک‌کننده عمل کنند. تشخیص بیماری پاژه اغلب از طریق تصویربرداری رادیولوژی، اسکن استخوان و آزمایش‌های خون برای اندازه‌گیری سطح آلکالین فسفاتاز، آنزیمی که نشان‌دهنده فعالیت بالای استخوان‌سازی است، انجام می‌شود. البته میزان قدرت و کارایی ماهیچه ها هم بر میزان و جهت فشار وارده بر استخوان تاثیر گذار است. سارکوپنی در سالمندان می تواند در بعضی موارد پاژه را تشدید کند.

علائم بیماری پاژه استخوان چیست؟

علائم بیماری پاژه استخوان بسته به محل درگیری و شدت تغییرات استخوانی متفاوت است. بسیاری از مبتلایان در مراحل اولیه هیچ نشانه مشخصی ندارند، اما با پیشرفت بیماری ممکن است درد استخوان، تغییر شکل اندام ها یا مشکلات مفصلی ایجاد شود. درد معمولا به صورت عمیق و مداوم احساس می شود و گاهی هنگام شب شدت بیشتری پیدا می کند.

در جدول زیر مهم ترین علائم بیماری پاژه استخوان و محل بروز آنها را مشاهده می کنید:

بیماری پاژه لگن و جمجمه چه علائمی دارد؟

بیماری پاژه می تواند یک یا چند استخوان را درگیر کند، اما لگن و جمجمه از نواحی شایع ابتلا هستند. نشانه های بیماری با توجه به محل استخوان آسیب دیده تفاوت دارند.

بیماری پاژه لگن

بیماری پاژه لگن ممکن است باعث درد در ناحیه لگن و مفصل ران، خشکی مفاصل و دشواری در راه رفتن شود. تغییرات استخوانی در این ناحیه گاهی به مفصل ران فشار وارد می کند و احتمال بروز آرتروز را افزایش می دهد. در موارد پیشرفته، بیمار ممکن است برای حرکت کردن به وسایل کمکی نیاز داشته باشد.

بیماری پاژه جمجمه

بیماری پاژه جمجمه می تواند باعث بزرگ شدن یا تغییر شکل استخوان جمجمه، سردرد، وزوز گوش و کاهش شنوایی شود. در برخی بیماران، فشار ناشی از تغییرات استخوانی بر اعصاب اطراف نیز مشکلاتی ایجاد می کند. کاهش شنوایی جدید یا پیشرونده باید توسط پزشک بررسی شود.

علت پاژه استخوان

پاژه استخوانی (Paget’s disease of bone) یک اختلال مزمن استخوانی است که به تدریج باعث تغییرات در ساختار و بافت استخوان می‌شود. علت دقیق این بیماری هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ممکن است در بروز آن مؤثر باشند. در اینجا به طور مفصل‌تر به علل و مکانیسم‌های این بیماری می‌پردازیم:

• عوامل ژنتیکی: شواهد نشان می‌دهد که ژن‌ها نقش مهمی در بروز پاژه استخوان دارند. این بیماری می‌تواند به صورت خانوادگی بروز پیدا کند و برخی ژن‌های خاص با این بیماری مرتبط شناخته شده‌اند.
• عوامل ویروسی: برخی از محققان معتقدند که عفونت‌های ویروسی ممکن است در بروز پاژه استخوان نقش داشته باشند. ویروس‌هایی مانند ویروس‌های هرپس یا ویروس‌هایی که باعث تبخال می‌شوند، ممکن است باعث تغییرات در بافت استخوانی شوند.
• اختلالات سلولی: در پاژه استخوان، فرآیندهای طبیعی بازسازی استخوان به درستی انجام نمی‌شود. در حالت عادی، استخوان‌ها به صورت مداوم تجدید می‌شوند و بافت جدید جایگزین بافت قدیمی می‌شود. اما در این بیماری، این فرآیند به طور غیرطبیعی تسریع شده که باعث ضعف و تغییر در ساختار استخوان می‌شود.
• عوامل محیطی: به نظر می‌رسد که عوامل محیطی نیز می‌توانند در بروز پاژه استخوان مؤثر باشند، هرچند شواهد مشخصی در این زمینه وجود ندارد. عدم مصرف مواد غذایی برای نرمی استخوان در کودکان در دوران کودکی نیز از علت های محیطی است.

پاژه استخوان معمولاً در افرادی که بالای 50 سال هستند، بیشتر دیده می‌شود و می‌تواند به استخوان‌های مختلفی مانند استخوان‌های لگن، جمجمه و ستون فقرات آسیب برساند. علائم این بیماری شامل درد استخوان، تغییر شکل استخوان و مشکلات مفصلی است. درمان این بیماری شامل استفاده از داروهایی برای کاهش فعالیت استخوان‌سازی، کنترل درد و پیشگیری از عوارض می‌شود.

به نقل از Mayoclinic.com:

علت بیماری پاژه استخوان ناشناخته است. دانشمندان معتقدند ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی در ایجاد این بیماری نقش دارند. به نظر می رسد چندین ژن با ابتلا به این بیماری مرتبط هستند.برخی از دانشمندان بر این باورند که بیماری استخوان پاژه با عفونت ویروسی در سلول های استخوانی شما مرتبط است، اما این نظریه بحث برانگیز است.

درمان پاژه استخوان

بیماری پاژه استخوانی اختلالی بوده که با تغییرات غیرطبیعی در ساختار استخوان‌ها همراه است. در این بیماری، استخوان‌ها به‌طور غیرطبیعی رشد کرده و به طور معمول، در مراحل اولیه، هیچ علایمی بروز نمی‌دهد. اما در صورت بروز علایم، ممکن است درد، تغییر شکل استخوان‌ها، و مشکلات حرکتی ایجاد شود. راه‌های درمان این بیماری شامل موارد زیر می‌شوند:

• بیس فسفونات ها: داروهایی مانند الندرونات، ریزدرونات و زولدرونیک اسید با کاهش فعالیت سلول های تخریب کننده استخوان (استئوکلاست ها)، به کنترل روند غیرطبیعی بازسازی استخوان و کاهش درد ناشی از بیماری پاژه کمک می کنند. زولدرونیک اسید یکی از موثرترین داروهای این گروه برای درمان بیماری پاژه استخوان است.
• سالتونات: به‌ویژه برای افرادی که به بیسفوسفونات‌ها پاسخ نمی‌دهند، تجویز می‌شود.
• پاراثورمون: در برخی موارد، پاراثورمون‌های تجویزی ممکن است برای تحریک رشد استخوان و افزایش تراکم استخوان استفاده شوند.
• مسکن‌های معمول مثل استامینوفن یا NSAIDs می‌توانند به کاهش درد کمک کنند. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به داروهای قوی‌تر باشد.
• جراحی: در صورتی که تغییرات استخوانی منجر به مشکلات جدی شود، جراحی ممکن است لازم باشد. این می‌تواند شامل جراحی برای تصحیح تغییر شکل استخوان یا تعویض مفاصل آسیب‌دیده باشد.
• فیزیوتراپی و توانبخشی: فیزیوتراپی می‌تواند به تقویت عضلات اطراف استخوان‌های آسیب‌دیده و بهبود دامنه حرکتی کمک کند.
• پیگیری منظم: نظارت منظم با آزمایش‌های تصویربرداری و سطح آلکالین فسفاتاز خون برای ارزیابی پیشرفت و کنترل وضعیت بیمار بسیار مهم است.

درمان بیماری پاژه استخوان باید تحت نظر پزشک متخصص انجام شود. دقت کنید که روش درمانی بسته به شدت بیماری و علائم فرد متفاوت است.

درمان طب سنتی پاژه استخوان

بیماری پاژه استخوان یک اختلال مزمن در روند بازسازی استخوان هاست که درمان اصلی آن بر پایه داروهای تجویز شده توسط پزشک انجام می شود. اگرچه برخی روش های طب سنتی و مراقبت های خانگی ممکن است به کاهش درد یا بهبود وضعیت عمومی بیمار کمک کنند، اما تاکنون شواهد علمی معتبری برای درمان بیماری پاژه استخوان با گیاهان دارویی، ماساژ یا طب سوزنی وجود نداشته است. بنابراین این روش ها نباید جایگزین درمان پزشکی شوند.

در کنار درمان اصلی، رعایت نکات زیر می تواند به حفظ سلامت استخوان ها و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند:

• رژیم غذایی مناسب: دریافت کافی کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان ها اهمیت دارد. لبنیات، سبزیجات برگ سبز، ماهی های چرب و زرده تخم مرغ از منابع مفید این مواد مغذی هستند. تامین کلسیم و ویتامین D در پیشگیری و درمان مشکلات ناشی از کمبود این مواد، از جمله نرمی استخوان کودک نیز اهمیت دارد. البته این مواد غذایی به تنهایی بیماری پاژه را درمان نمی کنند.
• مصرف گیاهان دارویی: گیاهانی مانند زردچوبه و زنجبیل به دلیل داشتن ترکیبات ضد التهابی مورد توجه قرار گرفته اند، اما شواهد کافی درباره تاثیر آنها بر درمان پاژه استخوان وجود ندارد. مصرف مکمل ها و فرآورده های گیاهی نیز باید با اطلاع پزشک باشد، زیرا ممکن است با داروهای بیمار تداخل داشته باشند.
• فعالیت بدنی متناسب: پیاده روی سبک و تمرینات کششی یا تقویتی با تایید پزشک یا فیزیوتراپیست می توانند به حفظ قدرت عضلات و توانایی حرکت کمک کنند. در صورت درگیری شدید استخوان یا افزایش خطر شکستگی، انجام بعضی تمرینات ممکن است مناسب نباشد.
• طب سوزنی: شواهد کافی برای اثربخشی طب سوزنی در درمان بیماری پاژه وجود ندارد. این روش نباید به عنوان جایگزین داروهای تجویزی استفاده شود.
• ماساژ درمانی: ماساژ ملایم ممکن است به کاهش تنش عضلانی کمک کند، اما ماساژ عمیق یا وارد کردن فشار مستقیم به استخوان های درگیر، به ویژه در افراد مستعد شکستگی، می تواند خطرناک باشد.
• معجون ها و عصاره های گیاهی: هیچ معجون یا عصاره گیاهی به عنوان درمان اثبات شده بیماری پاژه شناخته نشده است. استفاده خودسرانه از این ترکیبات ممکن است باعث عوارض جانبی یا تداخل دارویی شود.

در نهایت، درمان طب سنتی پاژه استخوان نباید جایگزین روش های پزشکی شود. بیماران بهتر است پیش از مصرف هرگونه مکمل گیاهی یا استفاده از روش های مکمل با پزشک معالج مشورت کنند. پیگیری منظم وضعیت استخوان ها و مصرف داروهای تجویز شده نقش مهم تری در کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن دارد.

عوارض پاژه استخوان

بیماری پاژه استخوان (Paget’s disease of bone) یک اختلال مزمن استخوانی است که باعث تغییرات غیرطبیعی در ساختار و متابولیسم استخوان‌ها می‌شود. عوارض بیماری پاژه استخوانی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• تغییرات در ساختار استخوان: استخوان‌ها ممکن است ضخیم‌تر، ضعیف‌تر و غیرطبیعی شوند. این تغییرات می‌تواند باعث بدشکلی استخوان‌ها و تغییر در شکل عمومی بدن شود.
• درد استخوانی: درد مزمن و احساس ناراحتی در استخوان‌های آسیب‌دیده شایع است.
• شکستگی‌های استخوانی: استخوان‌های غیرطبیعی و ضعیف شده به راحتی شکسته می‌شوند.
• مشکلات مفصلی: تغییرات در استخوان‌ها می‌تواند به مفاصل نزدیک آسیب برساند و منجر به آرتروز و درد مفصلی شود.
• مشکلات شنوایی: اگر بیماری پاژه استخوان بر استخوان‌های جمجمه تأثیر بگذارد، می‌تواند باعث مشکلات شنوایی، مانند کم‌شنوایی، شود.
• تغییرات در رشد و تراکم استخوان: استخوان‌ها ممکن است به طور غیرطبیعی رشد کنند و تراکم آنها تغییر کند که می‌تواند منجر به اختلالات حرکتی و عملکردی شود.
• اختلالات قلبی: در برخی موارد نادر، تغییرات در استخوان‌ها ممکن است باعث افزایش بار بر روی قلب و عروق خونی شده که می‌تواند منجر به مشکلات قلبی شود.

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند به کاهش عوارض و مدیریت بهتر بیماری کمک کند. اگر ورم قوزک پا نیز مشاهده کردید می توانید به این بیماری شک کنید چراکه یک ایراد ساختاری مثل پاژه می تواند با فشار آوردن به مفصل موجب ایت عارضه گردد.

جلوگیری از پاژه استخوان

پاژه استخوانی که به آن «بیماری پاژه» نیز گفته می‌شود، یک بیماری استخوانی مزمن است که در آن استخوان‌ها به طور غیرطبیعی رشد کرده و تغییر شکل می‌دهند. برای جلوگیری از بروز این بیماری، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• تغذیه مناسب: مصرف کافی کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوان‌ها بسیار مهم است. غذاهایی مانند شیر، ماست، پنیر، سبزیجات برگ‌سبز و ماهی‌های چرب می‌توانند به تامین این مواد مغذی کمک کنند.
• فعالیت بدنی: انجام ورزش‌های منظم، به ویژه تمرینات مقاومتی و وزنه‌برداری، می‌تواند به تقویت استخوان‌ها کمک کرده و از تغییرات غیرطبیعی در ساختار استخوان‌ها جلوگیری کند.
• کنترل وزن: اضافه وزن می‌تواند فشار اضافی بر روی استخوان‌ها وارد کند و ریسک بیماری‌های استخوانی را افزایش دهد. حفظ وزن مناسب از طریق رژیم غذایی و ورزش منظم می‌تواند مفید باشد.
• پرهیز از مصرف دخانیات و الکل: مصرف سیگار و الکل می‌تواند به ضعف استخوان‌ها و کاهش تراکم استخوان منجر شود. ترک این عادات می‌تواند به سلامت استخوان‌ها کمک کند.
• بررسی‌های منظم پزشکی: انجام معاینات دوره‌ای و بررسی‌های پزشکی می‌تواند به شناسایی زودهنگام علائم بیماری‌های استخوانی کمک کند و درمان‌های پیشگیرانه را ممکن سازد.

این اقدامات به کاهش خطر ابتلا به پاژه استخوان و سایر مشکلات استخوانی کمک خواهند کرد.

چه زمانی برای بیماری پاژه استخوان به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر درد استخوان یا مفاصل برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، شکل استخوان ها تغییر کند یا مشکلاتی مانند بی حسی، گزگز و اختلال تعادل ایجاد شود، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین افرادی که سابقه خانوادگی بیماری پاژه دارند، بهتر است در صورت مشاهده علائم مشکوک برای بررسی اقدام کنند.

در صورت بروز درد ناگهانی و شدید استخوان، ناتوانی جدید در حرکت اندام ها یا از دست دادن کنترل ادرار و مدفوع، ارزیابی فوری پزشکی ضرورت دارد. پزشک ممکن است برای تشخیص بیماری، آزمایش آلکالین فسفاتاز (ALP)، رادیوگرافی یا اسکن استخوان درخواست کند.

توصیه و تجربه پرستاری در مراقبت از بیماران مبتلا به پاژه استخوان

در مراقبت پرستاری از بیماران مبتلا به پاژه استخوان، توجه به شدت درد، توانایی حرکت و پیشگیری از زمین خوردن اهمیت زیادی دارد. به ویژه در سالمندانی که استخوان لگن یا پاهای آنها درگیر شده است، تغییرات کوچک در نحوه راه رفتن یا افزایش درد می تواند نشانه نیاز به بررسی مجدد باشد.

بهتر است خانواده و مراقب بیمار به نکات زیر توجه کنند:

• شدت و محل درد استخوان را به صورت روزانه بررسی و ثبت کنند.
• مسیر رفت و آمد بیمار را از وسایل اضافی و موانع خالی نگه دارند.
• برای استفاده از عصا یا واکر، با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنند.
• داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنند و از تغییر خودسرانه آنها بپرهیزند.
• در صورت افزایش درد، کاهش توان حرکتی یا بروز علائم عصبی جدید، موضوع را به پزشک اطلاع دهند.

در سالمندانی که به دلیل درد و محدودیت حرکتی برای انجام فعالیت های روزانه به کمک نیاز دارند، همراهی خانواده یا پرستار سالمند می تواند به حفظ ایمنی و پیگیری منظم مراقبت ها کمک کند.

سخن آخر

بیماری پاژه استخوانی که معمولاً در سالمندان مشاهده می‌شود، یک اختلال مزمن استخوانی است که باعث تغییرات غیرطبیعی در ساختار و متابولیسم استخوان‌ها می‌شود. این بیماری می‌تواند منجر به استخوان‌های ضعیف‌تر، تغییر شکل استخوان‌ها و دردهای مزمن شود.

علائم آن شامل درد استخوانی، تغییرات در فرم استخوان و گاهی مشکلات حرکتی است. درمان بیماری پاژه شامل داروهای خاص و در برخی موارد، جراحی برای مدیریت علائم و جلوگیری از عوارض بیشتر است. شناسایی زودهنگام و درمان مناسب و کمک گرفتن از پرستار سالمند می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی مبتلایان کمک کند و از عوارض جدی‌تر جلوگیری نماید.

سوالات متداول