پرش پلک چشم چیست؛ درمان و جلوگیری از نبض زدن پلک

این مقاله در تاریخ 05-05-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

پرش پلک چشم به اصطلاح پزشکی میوکیما Myokymia یک نوع اسپاسم غیر ارادی و کنترل در عضلات پلک شده که می تواند این عارضه می تواند پلک بالایی و پایینی  و یا هر دو را درگیر کند. معمولا این انقباض و کشیدگی در عضلات پلک بعد از چندین روز برطرف می شود اما در گاهی از موارد می تواند برای چندین هفته یا ماه ادامه دار باشد. پریدن پلک چشم به دلیل بیماری خاصی و نیاز به خدمات پرستاری بیمار نیست و دلایلی مثل استرس و اضطراب، مصرف کافئین و استعمال دخانیات عامل آن می باشد.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

7 علل شایع پریدن پلک چشم

تیک پلک همانطور که گفته شد ناشی از بیماری و مریضی نمی باشد بلکه عواملی مثل موارد زیر می تواند سبب پریدن پلک در هر بازه سنی و جنسیتی شود:

استرس و اضطراب

فشارهای روحی در کنار داشتن استرس و اضطراب از مهمترین عواملی هستند که می‌توانند عملکرد اعصاب و عضلات اطراف چشم را تحت تأثیر قرار دهند و باعث انقباض‌های غیرارادی پلک یا همان زدن پلک چشم شوند. این نوع پرش معمولاً موقتی است و با کاهش استرس و بازگشت بدن به شرایط طبیعی، بهبود پیدا می‌کند.

خستگی و کم خوابی

کمبود خواب و خستگی جسمی یا ذهنی، حساسیت عضلات پلک را افزایش می‌دهد و ممکن است باعث ایجاد اسپاسم‌های مکرر شود که این وضعیت در افرادی که ساعات طولانی کار می‌کنند یا استراحت کافی ندارند، بیشتر دیده می‌شود.

خشکی چشم

خشکی چشم یکی از عوامل شایع تحریک پلک چشم و پرش آن خشکی چشم است که در افرادی با سابقه استفاده از لنزهای تماسی، استفاده طولانی مدت از نمایشگرها یا دارای سن بالا رخ می‌دهد. این شرایط علاوه بر اینکه منجر به پرش پلک می‌شود، باعث ایجاد اختلال در ترشح اشک نیز خواهد شد.

زیاده روی در مصرف کافئین

مصرف بیش از حد نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند قهوه، چای پررنگ و نوشابه‌های انرژی‌زا می‌تواند تحریک‌پذیری عضلات و اعصاب را افزایش دهد. در برخی افراد، این افزایش تحریک‌پذیری به شکل پرش پلک بروز می‌کند. از این رو به شما پیشنهاد می‌کنیم که برای تسریع روند بهبودی پرش پلک چشم و جلوگیری از ابتلا مجدد به آن، مصرف کافئین را مدتی محدود کنید.

حساسیت چشمی

برخی افراد در اثر قرار گرفتن در معرض هوای آلوده، نور خورشید و برخی باکتری‌ها به سرعت به عفونت‌های چشمی مبتلا می‌شوند که این عفونت با اثر گذاری بر روی عصب و ماهیچه پلک، منجر به پرش آن خواهد شد. از این رو اکثر چشم حساسی دارید، به شما توصیه می‌کینم تا از لمس چشمان خود با دستان آلوده پرهیز کنید و در صورت نیاز به قرار گرفتن در معرض نور خورشید حتما از عینک آفتابی استفاده نمایید.

مصرف داروهای خاص

پریدن پلک چشم گاهی اوقات نه تنها به دلیل خستگی و استرس، بلکه به علت مصرف برخی داروهای خاص است. برخی داروها با اثر گذاری بر روی عصب‌های چشم باعث می‌شوند تا فرد در بازه کوتاهی، نبض زدن پلک را تجربه کند.

کمبود ویتامین و مواد معدنی

کمبود برخی ریزمغذی‌ها مانند منیزیم، ویتامین B12 و در برخی موارد پتاسیم، ممکن است با افزایش تحریک‌پذیری عضلات باعث پریدن پلک شود. لازم به کر است که این عامل علت اصلی بیشتر موارد پرش پلک نیست و تشخیص کمبود ویتامین یا مواد معدنی تنها با ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز انجام آزمایش امکان‌پذیر است. اگر پزشک تشخیص دهد که پرش پلک ناشی از کمبود ویتامین یا مواد معدنی است، از مصرف خودسرانه مکمل‌ها یا افزایش دوز آن‌ها بدون نظر پزشک خودداری کنید.

علت پرش پلک در شرایط خاص چیست؟

نبض زدن پلک همیشه مربوط به عواملی از جمله کم خوابی، استرس و .. نمی‌شود بلکه برخی از شرایط خاص زمینه را برای بروز این عارضه می‌کنند که در ادامه به بررسی این شرایط خواهیم پرداخت:

پرش پلک چشم در کودکان

پرش پلک در کودکان اغلب یک مشکل موقتی و خوش‌خیم است و بیشتر در اثر عواملی مانند کمبود خواب، خستگی چشم، فشارهای روحی یا استفاده طولانی از نمایشگرهای دیجیتال رخ می‌دهد. در بیشتر موارد، این اسپاسم بدون نیاز به درمان خاص و با برطرف شدن عامل محرک از بین خواهد رفت.

پرش پلک در بارداری

بسیاری از بانوان در دوران بارداری ود ممکن است نبض زدن زیر چشم و بالای چشم را تجربه کنند که علت آن به مواردی از جمله تغییرات هورمونی، استرس بارداری، کم خوابی و خستگی بازمی‌گردد. در اکثر موارد تجربه این حالت در دوران بارداری نیازی به پیگیری جدی پزشکی ندارد و بازگشت تدریجی هورمون‌ها با حالت تعادل و استراحت کافی رفع می‌شود.

پرش پلک چشم پس از تزریق بوتاکس

یکی از مواردی که منجر به نگرانی اکثر زیباجویان می‌شود، نبض زدن پلک بعد از تزریق بوتاکس است. لازم به ذکر است که این پرش در به واکنش عضلات اطراف چشم یا تغییر موقت در عملکرد آن‌ها مرتبط باشد و معمولاً با گذشت زمان برطرف می‌شود.

پرش پلک در سالمندان

پرش پلک چشم از جمله مواردی است که طیف وسیعی از سالمندان از آن شکایت می‌کنند و به دنبال راه حلی برای درمان هرچه سریع‌تر آن هستند. پریدن پلک در این گروه سنی علاوه بر خستگی، می‌تواند به دلایل مهم دیگری از جمله ابتلا به برخی بیماری‌های زمینه‌ای یا مصرف برخی داروها مربوط باشد. توجه داشته باشید که تداوم یا تشدید اسپاسم پلک و خشکی چشم در سالمندان نیازمند بررسی دقیق‌تر است تا احتمال اختلالات چشمی یا عصبی رد شود.

علت نبض زدن چشم سمت چپ

نبض زدن و پرش پلک سمت چپ معمولا بر اثر استفاده از کافئین و مواد کافئینی مثل نوشیدن قهوه و نوشیدنی های نیروزا می باشد. همچنین یکی دیگر از دلایل پریدن پلک چشم چپ رانندگی طولانی مدت و خیره شدن به مسیر و جاده می باشد که این عارضه نیازی به درمان ندارد و بعد از مدت کوتاهی بهبود می باید.

علت نبض زدن چشم سمت راست

پریدن پلک چشم راست و نبض زدن آن بر اثر موارد متفاوت و مختلفی ایجاد می شود که تعدادی از این موارد به صورت زیر می باشد:

1. نوشیدن بی رویه الکل و مشروبات الکلی
2. نداشتن خواب کافی و لازم
3. خستگی و کوفتگی بیش از حد بدن
4. عوارض برخی از دارو ها به خصوص داروهای بیماری پارکینسون در سالمندان
5. استرس و اضطراب بیش از اندازه

انواع پریدن پلک

پرش و تیک پلک معمولا به چهار دسته اصلی تقسیم می شوند که در ادامه تمامی این موارد را به صورت دقیقتر خدمت شما عزیزان شرح خواهیم داد:

نبض زدن پلک چشم میوکیمیا: این نوع پرش و تیک پلک شایعترین نوع پریدن پلک بوده که به صورت انقباض غیر ارادی و سریع در یک یا هر دو چشم ایجاد شده و بعد از مدتی از بین می رود.

پرش پلک بلفارواسپاسم: شدیدترین و بدترین پریدن پلک بوده که نبه واسطه انضباض و کشیدگی هایی که در پلک رخ می دهد می تواند سبب بسته شدن کامل پلک شود.

پریدن پلک نیمه صورت: این نوع نبض زدن چشم به دلیل اسپاسم یک نیمه صورت می باشد.

آپراکسی پلک: این تیک پلک بعد از بسته شدن آنها و در زمان باز کردن چشم ها به وجود می آید.

به نقل از وبسایت healthline :

Myokymia به اسپاسم های پراکنده پلک با منبع قابل اعتماد اشاره دارد که معمولاً پلک تحتانی را تحت تأثیر قرار می دهد. آنها نسبتاً رایج هستند و به ندرت نشانه ای از یک مشکل جدی هستند. آنها معمولاً مانند كشش هاي ملايم و ملايم احساس مي شوند. اما ممکن است گاهی اسپاسم هایی را نیز تجربه کنید که باعث بسته شدن پلک های بالا و پایین می شود.

این انقباضات ممکن است به دلیل عوامل محیطی متعددی رخ دهند و عموماً با استراحت از بین می روند.ذ گفته می شود، اگر این پیچش ها مداوم هستند و زندگی شما را مختل می کنند، با یک متخصص مراقبت های بهداشتی مشورت کنید. آنها ممکن است نشانه ای از یک بیماری زمینه ای باشند.

بلفارواسپاسم ضروری خوش خیم

اسپاسم پلک مزمن و مداوم ممکن است نشان دهنده بلفارواسپاسم خوش خیم باشد، نوعی اختلال حرکتی (دیستونی) که هر دو چشم را تحت تاثیر قرار می دهد. زنان 2.3 برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به منبع قابل اعتماد هستند.

این وضعیت معمولاً بین 50 تا 70 سالگی به اوج خود می رسد. ممکن است در طول زمان بدتر شود و به طور بالقوه باعث شود:

• تاری دید
• افزایش حساسیت به نور
• اسپاسم صورت
• اسپاسم همی صورت

تیک پلک که فقط یک چشم را تحت تاثیر قرار می دهد ممکن است نشانه اسپاسم همی صورت باشد. این یک اختلال عصبی عضلانی است که معمولاً به دلیل فشار بیش از حد رگ خونی بر روی یکی از اعصاب صورت شما ایجاد می شود. معمولاً با تکان دادن اپیزودیک یک پلک شروع می شود. به تدریج، اسپاسم ممکن است منجر به بسته شدن یک چشم و کشیده شدن دهان به یک طرف شود.

در نهایت، اسپاسم همی صورت ممکن است تمام عضلات یک طرف صورت را تحت تاثیر قرار دهد. بر اساس گزارش موسسه ملی اختلالات عصبی و منبع مورد اعتماد سکته مغزی، اسپاسم همی صورت در زنان بیشتر از مردان است. این عارضه در افراد آسیایی نیز شایع تر است.

علائم پریدن پلک چشم

پریدن و پرش پلک چشم بسته به نوع آن علائم و نشانه های متفاوتی دارد  اما سوزش چشم ها از علائم اولیه نبض زدن چشم می  باشد. در ادامه شما می توانید تعدادی از این علائم اصلی به صورت جدول زیر مشاهده کنید.

آیا پرش پلک چشم خطرناک است؟

در اکثر موارد پرش پلک چشم به عنوان یک مورد خطرناک شناخته نخواهد شد و علت آن مواردی از جمله استرس، خستگی، کم‌خوابی، مصرف زیاد کافئین یا خشکی چشم معرفی می‌شوند. اگر متوجه پرش پلک چشم‌تان شدید، تنها نیاز دارید تا چند ساعت الی چند روز به آن زمان بدهید تا خود به خود برطرف شود.

چه علائمی همراه با پرش پلک نیاز به بررسی پزشکی دارد؟

همانطور که گفته شد همراه بودن برخی نشانه‌ها همراه با پرش پلک طبیعی هستند و نیازی به درمان یا مراقبت خاصی ندارند. این در حالی است که گروهی دیگر از نشانه شما را ملزم به مشورت با چشم پزشک یا پزشک متخصص خواهد کرد:

• تداوم پرش پلک برای چند هفته یا تشدید شدن آن با گذشت زمان
• بسته شدن کامل چشم به‌صورت غیرارادی
• افتادگی پلک یا تغییر در حالت طبیعی چشم
• قرمزی، تورم، درد یا ترشح غیرطبیعی از چشم
• تاری دید یا تغییر در میدان دید
• انتشار گرفتگی عضلات به سایر قسمت‌های صورت
• ایجاد ضعف عضلات صورت، بی‌حسی یا اختلال در صحبت کرد

آیا پرش پلک نشانه بیماری عصبی است؟

پرش پلک در بسیاری از افراد درگیر با آن، هیچ ارتباطی به بیماری‌های عصبی ندارد. این در حالی است که در گروهی نادری از افراد این عارضه ممکن است به علت ابتلا اختلالاتی از جمله اختلالاتی مانند بلفارواسپاسم یا همی‌فاسیال اسپاسم باشد. در صورت طولانی شده پرش پلک چشم و همراه بودن آن با علائم ذکر شده در قسمت فوق، توصیه می‌کنیم تا اولین فرصت جهت انجام بررسی‌های دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید.

درمان پریدن پلک چشم

برای درمان پرش و پریدن پلک ابتدا می بایست علت و دلیل آن مشخص شود اما به طور کلی کاهش استرس و اضطراب در کودکان، کاهش مصرفل مواد کافئینی مثل قهوه و داشتن خواب با کیفیت و منظم در درمان و بهبود نبض زدن چشم چپ و راست تاثیر بسیار زیادی دارد. در صورتی که پریدن پلک شما طولانی و مداوم و روش های ذکر شده اثری نداشت می توانید از روش هایی که در ادامه خدمت شما گفته می شود، استفاده کنید.

• اجتناب از خوردن نوشیدنی های کافئین دار
• کاهش اضطراب و استرس
• استراحت و داشتن خواب عمیق و عالی
• استفاده از قطره های مرطوب کننده چشم
• کمپرس آب گرم برای درمان پریدن و نبض زدن پلک چشم

درمان پرش پلک چشم با بوتاکس

یکی از روش هایی که پزشکان برای درمان پریدن پلک از نوع بلفارواسپاسم خوش خیم تجویز می کنند، تزریق بوتاکس به پیشانی می باشد و شما عزیزان می توانید با استفاده از تزریق بوتاکس در ناحیه چشم به صورت صد در صد از بروز نبض زدن چشم و پرش پلک چشم استفاده کنید. توجه داشته باشید که این روش برای زمانی می باشد که پریدن پلک ها به راحتی درمان نمی شوند و برای چندین هفته متوالی ادامه دار هستند، در این صورت است که بوتاکس می تواند برای درمان این عراضه مفید و موثر باشد.

دارو برای درمان نبض زدن چشم

در صورتی که پریدن پلک چشم برای مدت طولانی و ادامه دار باشد پزشک برای معالجه و درمان این بیماری استفاده از برخی دارو ها و پماد هایی مثل قرص سولفات کینین که یک قرص برای کاهش اسپاسم و انقباضات عضلات بوده را تجویز می کند. توجه داشته باشید که از مصرف بی رویه و خودسرانه این دارو جدا خودداری کنید و قبل از مصرف با پزشک خود صحبت کنید. همچنین آنتی هیستامین در کاهش و درمان پلک زدن چشم تا حدودی میتواند موثر و تاثیر گذار باشد.

پیشگیری از پرش پلک چشم

برای جلوگیری و پیشگیری از پریدن پلک چشم و نبض زدن آنها راه و روش های زیادی وجود دارد که تعدادی از این روش ها به صورت زیر می باشد:

• عدم تماشای زیاد تلویزیون
• دوری از خیره شدن به صفحه نمایش کامپیوتر و موبایل برای مدت طولانی
• برنامه ریزی برای داشتن برنامه خواب منظم
• عدم مالش چشم با دستان آلوده و کثیف
• درمان بیماری های چشمی مثل پیر چشمی
• اختصاص زمان برای ریلکس کردن و کاهش اضطراب و استرس

پرش پلک چند روز طول می‌کشد؟

پرش پلک به عنوان یک عارضه بی‌خطر، تنها به چند ساعت الی روز زمان برای رفع شدن احتیاج دارد. در صورت ابتلا به نبض زدن پلک، برای تسریع روند بهبودی آن تنها نیاز است تا علاوه بر داشتن استراحت کافی و پایین آوردن سطح استرس، مصرف کافئین را بصورت موقت متوقف کنید. در کنار موارد ذکر شده، محدود کردن استفاده از وسایل دیجیتال همانند موبایل و لپ تاپ نیز می‌تواند در بازگرداندن نبض پلک به علت عادی کمک کند.

تجربه پرستاری از پرش پلک سالمندان

جمه بندی
پرش و پریدن پلک چشم همانطور که گفته شد یک نوع انقباض و انبساط غیر ارادای و کنترل شده در عضلات چشم بوده که سبب نبض زدن چشم و پلک برای چندین روز و چندین ماه می شود. این عارضه معمولا به دلیل استفاده زیاد مواد کافئینی، خیره شدن به گوشی و استرس و اضطراب کودکان در یک چشم یا هر دو چشم افراد رخ می دهد که برای جلوگیری و بهبود این عارضه اجتنباب از علت های پریدن پلک است و بهترین راه برای درمان موارد حاد، استفاده و تزریق بوتاکس پیشانی می باشد.

سوالات متداول

آیا تیک پلک چشم خطرناک است؟

پریدن و نبض زدن پلک خطرناک نبوده اما تداوم آن می تواند سبب افتادگی پلک در آینده شود.

انواع پرش پلک شامل چه مواردی می شود؟

میوکیمیا، بلفارواسپاسم، اسپاسم نیمه صورت و آپراکسی پلک.

چه عاملی باعث پرش چشم می شود؟

عواملی مثل کافئین، استرس، خیره شدن به صفحه گوشی و تلویزیون از موراد اصلی نبض زدن چشم ها می باشد.

چطور می توان پریدن پلک چشم را رفع کرد؟

کاهش کافئین روزانه، ریلکسیشن و کاهش استرس و اضطراب و داشتن استراحت و خواب کافی برای جلوگیری از پرش پلک بسیار موثر است.