آفتاب سوختگی کودکان؛ درمان افتاب سوختگی پوست کودکان

این مقاله در تاریخ 21-06-1405 توسط تیم پرستاری سلامت اول بازبینی و به‌روزرسانی شده است.

با وجود این که والدین گاهی اوقات تمام تلاششان را برای محافظت از فرزند در برابر آفتاب انجام می‌دهند، اما باید بدانید سوختگی در کودکان بسیار شایع است. پس لازم است بدانید چطور آفتاب سوختگی کودکان Children’s sunburn را  شناسایی کرده و بعد از آن چه اقداماتی انجام دهید. زمان مراجعه به پزشک و انجام اقداماتی برای جلوگیری از این عارضه از دیگر موضوعاتی است که باید نسبت به آن‌ها شناخت داشته باشید. در این مطلب به همه چیز در مورد آفتاب سوختگی بچه ها و مشکلات بعد از آن اشاره شده است.

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

آفتاب سوختگی کودکان چیست؟

زمانی که کودک بیش از اندازه در معرض اشعه ماورای بنفش خورشید قرار می‌گیرد، پوست به آن واکنش نشان داده و دچار آفتاب سوختگی می‌شود. تابش مادون قرمز خورشید به صورت نور و گرما را می‌توان به راحتی تشخیص داد، در حالی که شناخت تابش UV اصلا ساده نیست. بسیاری تصور می‌کنند این عارضه صرفا در تابستان رخ می‌دهد، در صورتی که کودکان به خاطر حساس بودن پوست خود در روزهای سرد و ابری نیز به آن دچار می‌شوند. پس آفتاب سوختگی کودک نوعی از سوختگی است که به خاطر اشعه به وجود می‌آید و در شرایط حاد نیاز به استفاده از تخصص پرستار کودک می باشد.

گاهی علائم آفتاب سوختگی و گرمازدگی کودکان خفیف بوده و در برخی مواقع شدید است و به درمان پزشکی نیاز دارد. علائم آن اغلب در کمتر از 10 دقیقه پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب قابل تشخیص خواهد بود. همچنین 2 تا 6 ساعت زمان می‌برد تا پوست به رنگ قرمز در بیاید. با توجه به درجه آفتاب سوختگی، این عارضه ممکن است روزها یا حتی هفته‌ها طول بکشد. در صورت تکرار نیز عواقب بعضا جبران‌ناپذیری در کمین کودکان خواهد بود.

علت آفتاب سوختگی صورت بچه

دو مدل اشعه ماورا بنفش از خورشید ساطع شده که هر دو در سوزاندن پوست و بیماری شایع پوستی نوزادان اثر دارند. اشعه UVA به لایه‌های عمیق پوست کودک نفوذ کرده و بعد از مدتی باعث آسیب به پوست می‌شود. میزان آسیب اشعه UVB کمتر بوده و صرفا باعث آفتاب سوختگی کودکان می‌شود. برخی دلایل در تشدید آفتاب سوختگی بچه موثر هستند و پرستار کودک از آن‌ها مطلع است که عبارتند از:

• قرار گرفتن کودک برای مدت زمان زیاد زیر آفتاب
• مصرف داروهایی خاص به خصوص برای قلب یا داروهای ضد التهابی که حساسیت به نور را افزایش می‌دهند.
• نوع پوست و رنگ‌دانه‌ها (به عنوان مثال، افراد با پوست سفید و موی قرمز بیشتر به این عارضه دچار می‌شوند)
• شدت نور ماورا بنفش خورشید با توجه به زمان، پوشش ابر، ارتفاع و نزدیکی به خط استوا
• شنا کردن به خصوص در فصل‌های گرم (احتمال سوختن پوست مرطوب زیر آفتاب نسبت به پوست خشک بیشتر است)

علائم آفتاب سوختگی پوست کودکان

اگر کودک شما چند ساعت و بدون هیچ محافظی در معرض نور خورشید قرار داشته باشد، به مرور علائم آفتاب سوختگی در پوست او نمایان می‌شود. قرمزی، گرمی، درد و حساس شدن پوست از شایع‌ترین نشانه‌ها هستند و در سوختگی شدیدتر ممکن است تاول و تورم نیز ایجاد شود. والدین باید همواره به این نکته توجه داشته باشند که آفتاب سوختگی در کودکان با هر رنگ پوستی رخ می‌دهد اما تشخیص دادن آن در کودکانی که پوست تیره تری دارند کمی دشوار است.

علائم آفتاب سوختگی خفیف در کودکان

اگر کودک شما دچار آفتاب سوختگی شده باشد، علائم او تنها به پوست محدود می‌شوند. از جمله این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قرمزی و گرم شدن پوست
• درد، سوزش یا حساسیت هنگام لمس
• خشکی و کشیدگی پوست
• خارش یا پوسته‌ریزی در روزهای بعد

علائم آفتاب سوختگی شدید در کودکان

در آفتاب‌سوختگی شدید، علاوه بر قرمزی و درد پوست، ممکن است تاول، تورم قابل‌توجه، تب، لرز، سردرد، تهوع، ضعف یا سرگیجه ایجاد شود و در موارد شدیدتر، کودک به دلیل از دست دادن مایعات دچار کم‌آبی بدن یا حتی غش شود. اگر کودک پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب دچار تاول‌های گسترده، تب و لرز، سرگیجه یا احساس ناخوشی شدید شود، بهتر است در اسرع وقت توسط پزشک معاینه شود.

آفتاب سوختگی صورت نوزاد چه علائمی دارد؟

آفتاب‌سوختگی صورت نوزاد معمولاً با قرمزی، گرمی و حساس شدن پوست شروع می‌شود و در صورت شدیدتر بودن سوختگی، ممکن است درد، تورم یا تاول نیز ایجاد شود و از آنجایی که نوزادان پوست حساس‌تری دارند، بروز آفتاب‌سوختگی در این سن نیاز به توجه بیشتری دارد و بهتر است والدین، به‌خصوص در نوزادان کم‌سن، برای ارزیابی شدت سوختگی و دریافت توصیه‌های مناسب با پزشک یا متخصص اطفال مشورت کنند.

درمان آقتاب سوختگی در کودکان

آفتاب‌سوختگی خفیف معمولاً طی چند روز تا یک هفته بهبود پیدا می‌کند. علائم آن ممکن است در ساعات اولیه شدیدتر شوند و سپس به‌تدریج کاهش می‌یابد که در این مدت وظیفه والدین این است که مراقبت از پوست و تأمین مایعات کافی می‌تواند به کاهش درد و ناراحتی کودک کمک کنند. در حین انجام اقدامات درمانی باید به خاطر داشته باشید که درمان‌های خانگی آسیب ایجادشده در اثر اشعه فرابنفش را از بین نمی‌برند و بیشتر با هدف تسکین علائم و کمک به روند بهبود انجام می‌شوند. از جمله این درمان‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

خنک کردن پوست

یکی از اولین و مهمترین اقدامات پس از مشاهده علائم آفتاب سوختگی این است که کودک را از معرض نور خورشید دور کرده و پوست آسیب دیده او را با استفاده از آب خنک یا کمپرس خنک و مرطوب آرام کنید. توجه داشته باشید که در این شرایط استفاده از کمپرس بسیار رد یا یخ بجای بهتر کردن علائمی پوستی، می‌تواند منجر به آسیب بیشتر و تشدید علائم آفتاب سوختگی شود.

مرطوب کردن و تسکین پوست

آفتاب‌سوختگی، به‌خصوص اگر گسترده یا همراه با گرمازدگی باشد، می‌تواند خطر کم‌آبی بدن را افزایش دهد بنابراین، کودک باید متناسب با سن خود مایعات کافی دریافت کند و در صورت بروز علائمی مانند تشنگی شدید، خشکی دهان، کاهش ادرار، ضعف یا سرگیجه، وضعیت او توسط پزشک بررسی شود.

مراقبت از تاول‌ها

اگر پوست فرزند شما در اثر آسیب ناشی از آفتاب دچار تاول شده است، نباید هرگز آن را بترکانید زیرا این کار خطر ایجاد عفونت‌های پوستی را تا حد زیادی افزایش می‌دهد. از این رو بهتر است تا آن‌ها را تمیز نگه دارید و در صورتی که داد آنها زیاد است، اندازه بزرگی دارند یا در ناحیه صورت ایجاد شده‌اند، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

استفاده از مسکن برای کاهش درد

اگر آفتاب‌سوختگی باعث درد یا ناراحتی کودک شده باشد، می‌توان با توجه به سن و وزن کودک و طبق دستور پزشک یا بروشور دارو از مسکن‌های مناسب مانند استامینوفن یا ایبوپروفن استفاده کرد. دوز مصرفی دارو در کودکان باید متناسب با سن و وزن آنها باشد و در صورت وجود بیماری زمینه‌ای یا مصرف داروهای دیگر، بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت شود.

دور نگه داشتن از آفتاب تا زمان بهبود

تا زمانی که پوست کودک بهبود پیدا نکرده است، او را از قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید دور نگه دارید و هنگام خروج از منزل از لباس پوشیده، کلاه و سایر روش‌های محافظت در برابر نور خورشید استفاده کنید. قرار گرفتن دوباره پوست آسیب‌دیده در معرض آفتاب می‌تواند روند بهبود را دشوارتر کند.

به نقل از www.stanfordchildrens.org :

کمک های اولیه برای آفتاب سوختگی
اگر کودک شما دچار آفتاب سوختگی می شود، این نکات می تواند به راحتی کودک شما کمک کند:

از کودکتان بخواهید حمام خنک بگیرد یا از کمپرس خنک در ناحیه آفتاب سوخته استفاده کند.
برای ناراحتی و تب به فرزندتان استامینوفن یا ایبوپروفن بدهید. حتما دستورالعمل های روی ظرف را دنبال کنید. هرگز از آسپرین در کودکان استفاده نکنید.
یک مرطوب کننده موضعی، ژل آلوئه، کرم هیدروکورتیزون یا مسکن موضعی را روی پوست آفتاب سوخته بمالید.
در صورت وجود تاول، آنها را نشکنید، زیرا ممکن است عفونت ایجاد شود.
تا زمان بهبودی سوختگی کودک خود را از نور خورشید دور نگه دارید.
برای جلوگیری از کم آبی بدن، چند روز به کودک خود مایعات اضافی بدهید.

درمان خانگی آفتاب سوختگی صورت بچه

راه‌های درمانی برای آفتاب سوختگی کودکان وجود دارد که می‌توان از آن‌ها استفاده کرد. برخی از مهم‌ترین راهکارها عبارتند از:

• حمام خنک و دوش گرفتن به تسکین گرما و درد ناشی از آفتاب سوختگی کمک زیادی خواهد کرد.
• برخی پمادهای آفتاب سوختگی صرفا برای کودکان ساخته شده است که به خاطر تفاوت ساختار پوست کودکان با بزرگسالان، بهتر است از این محصولات استفاده کنید. پماد آفتاب سوختگی صورت کودکان در داروخانه ها موجود است.
• مصرف آنتی هیستامین خوراکی و مرطوب کننده‌های موضعی برای زمانی که کودک در معرض آفتاب سوختگی قرار گرفته و سر او پوسته پوسته شده است، توصیه می‌شود.
• اگر به پماد دسترسی ندارید و می‌خواهید فورا نتیجه بگیرید، مواد خانگی مانند ماست و آلوئه‌ورا هم مفید خواهد بود.
• برخی داروهای پزشکان مانند داروهای ضد درد مانند سیلوادین توسط پزشک تجویز می‌شود که در درمان سوختگی اثرگذار است. در کنار آن می‌توان از پماد کورتون نیز استفاده کرد.

سفيد كردن پوست آفتاب سوخته کودکان

برای سفيد كردن پوست آفتاب سوخته کودکان راه ها و روش های زیادی وجود دارد که در ادامه تعدادی از این موارد را برای شما عزیزان شرح خواهیم داد:

• استفاده از ژل آلوئه ورا
• ماسک خیار
• کمپرس سرد و یخ
• شیر
• بلغور جو دو سر
• استفاده از عسل
• سرکه سیب
• ماست

شما می توانید با استفاده از موارد گفته شده فوق در خانه نسبت به سفيد كردن پوست آفتاب سوخته کودکان  و رفع تیرگی پوست کودک در اثر آفتاب سوختگی به راحتی اقدام کنید.

برای افتاب سوختگی صورت نوزاد چه کنیم؟

جدا از این که این عارضه به خاطر حساسیت پوست حتما باید توسط پزشک بررسی شود، از راه‌های زیر می‌توان برای درمان آفتاب سوختگی صورت نوزاد و کودک استفاده کرد:

1. کودک را در روزهای بعد از ابتلا به این عارضه تا حد ممکن از نور مستقیم آفتاب دور کنید.
2. نوشاندن مایعات کافی به کودک برای از بین رفتن تدریجی علائم را فراموش نکنید.
3. پمادهای سوختگی مخصوص کودکان از بهترین راهکارها برای درمان صورت نوزاد است.
4. حمام خنک جهت تسکین پوست نوزاد آفتاب سوخته در خانه، راه مفید دیگری است.
5. همچنین می‌توان از کمپرس نسبتا سرد و پاشویه نوزاد به عنوان درمان خانگی استفاده کرد.

پماد برای درمان آفتاب سوختگی پوست کودک

پماد سوختگی حاوی اسید هیالورونیک یکی از بهترین راه‌ها برای درمان سوختگی‌های خفیف است. البته دقت داشته باشید نوع پماد‌های مورد استفاده برای کودکان به جهت حساسیت پوست آن‌ها نسبت به بزرگسالان تفاوت دارد. سعی کنید خرید و استفاده از پماد حاوی آلوئه‌ورا را در اولویت قرار دهید؛ زیرا آلوئه‌ورا بیشترین تاثیر ممکن را برای درمان این بیماری دارد.

جدا از آن، هیدروکورتیزون 1% یکی از بهترین گزینه‌ها برای آفتاب سوختگی کودکان و  بچه است ها که حتی می‌توان آن را بدون نسخه تهیه کرد. البته پیشنهادمان این است که برای استفاده از آن به ویژه برای کودک، ابتدا با متخصص اطفال مشورت کنید. نه تنها پماد، بلکه ژل‌های دارای آلوئه‌ورا نیز در درمان تاثیر دارند.

راه‌های پیشگیری از آفتاب سوختگی کودکان

برای جلوگیری از آفتاب سوختگی کودکان و نوزادان، بهتر است از قرار گرفتن طولانی‌مدت آنها در معرض نور مستقیم خورشید جلوگیری کنید و هنگام حضور در فضای باز، از لباس مناسب، سایه و ضدآفتاب استفاده کنید. این اقدامات باید به‌صورت مداوم انجام شوند، زیرا حتی در روزهای خنک یا ابری نیز اشعه فرابنفش می‌تواند به پوست کودک آسیب برساند.

بیشتر بخوانید: پیسی چیست؟

استفاده از ضدآفتاب مناسب کودکان

برای کودکان ۶ ماه به بالا، استفاده از ضدآفتاب وسیع‌الطیف، مقاوم در برابر آب و دارای SPF 30 یا بالاتر می‌تواند از پوست در برابر اشعه‌های UVA و UVB محافظت کند. ضدآفتاب را روی تمام قسمت‌های بدون پوشش پوست، از جمله صورت، گوش‌ها، گردن و دست‌ها بزنید و زمانی که کودک در فضای باز است، تقریباً هر دو ساعت یک‌بار یا پس از شنا و تعریق، آن را تجدید کنید.

پوشاندن پوست کودک با لباس و کلاه

در کنار استفاده از ضدآفتاب، پوشاندن پوست یکی از روش‌های مؤثر برای پیشگیری از آفتاب سوختگی صورت کودکان و سایر قسمت‌های بدن است. هنگام بازی یا فعالیت در فضای باز، لباس‌های سبک و نسبتاً پوشیده، شلوار و کلاه لبه‌دار می‌توانند میزان تماس پوست کودک با نور مستقیم خورشید را کاهش دهند و در صورت امکان، استفاده از لباس‌های دارای محافظت در برابر اشعه فرابنفش نیز می‌تواند محافظت بیشتری ایجاد کند.

دور نگه داشتن کودک از آفتاب شدید

تا حد امکان، زمان حضور کودک در فضای باز را به ساعاتی منتقل کنید که شدت تابش خورشید کمتر است و در زمان‌هایی که اشعه فرابنفش شدیدتر است، کودک را در سایه نگه دارید. به‌طور معمول، شدت تابش خورشید در میانه روز بیشتر است، اما حتی خارج از این ساعات نیز استفاده از روش‌های محافظتی ضروری است؛ بنابراین قرار گرفتن کودک در سایه به‌تنهایی جایگزین لباس مناسب و ضدآفتاب نمی‌شود.

برای آفتاب سوختگی نوزاد چه کنیم و چگونه از آن جلوگیری کنیم؟

برای پیشگیری از آفتاب سوختگی نوزاد، به‌خصوص نوزادان زیر ۶ ماه، بهتر است تا حد امکان او را از نور مستقیم خورشید دور نگه دارید و از سایه، لباس سبک و پوشیده و کلاه لبه‌دار استفاده کنید. در این سن، سایه و پوشش مناسب اولویت دارند و اگر این محافظت‌ها کافی نباشند، می‌توان با نظر پزشک از مقدار محدودی ضدآفتاب مناسب روی قسمت‌های بدون پوشش استفاده کرد.

آفتاب سوختگی کودکان عارضه‌ای کاملا شایع بوده که از خفیف تا شدید است. علائم این بیماری اغلب بعد از یک هفته درمان شده و نیاز به اقدامات زیادی نیست. با این حال اگر کودک شما درگیر آفتاب سوختگی شدیدی شده باشد، حتما باید با پزشک مشورت کنید. فراموش نکنید سوختن مکرر سبب پیری پوست و بروز علائم سرطان می‌شود. درمان‌های خانگی گفته شده در این مطلب از سلامت اول مانند استفاده از کرم حاوی آلوئه‌ورا و مرطوب کننده‌ها می‌تواند مشکلات مربوط به پوست کودک شما را برطرف کند. اگر این سوختگی با خارش همراه بود، حتما از آنتی هیستامین استفاده کنید.

چه زمانی آفتاب سوختگی کودک به مراقبت خانگی یا پزشک نیاز دارد؟

آفتاب‌سوختگی خفیف معمولاً با مراقبت خانگی بهبود می‌یابد، اما برخی علائم نیاز به بررسی پزشک دارند. در جدول زیر این موارد را می‌بینید.

سوالات متداول

1. چه درمانی برای آفتاب سوختگی کودک وجود دارد؟

ژل آلوئه‌ورا، انواع مرطوب کننده و پمادهای سوختگی نظیر زینک اکساید و پماد آلفا می‌توانند در برطرف کردن مشکلات ناشی از سوختگی به کودکان کمک کند.

2. آفتاب سوختگی چند روزه خوب می‌شود؟

آفتاب سوختگی در بیشتر مواقع خفیف است و تنها به چند روز تا یک هفته زمان برای درمان نیاز خواهد بود. این عارضه گاهی ممکن است شدید شده و باعث تاول شود. در این شرایط به چند هفته زمان برای از بین رفتن علائم نیاز است.

3. برای آفتاب سوختگی صورت بچه چی خوبه؟

دوش و حمام آب خنک در درمان آفتاب سوختگی بچه های می تواند گزینه ای مناسب باشد.

4. برای آفتاب سوختگی کودکان چه باید کرد؟

استفاده از پماد های سوختگی مخصوص اطفال در درمان ابن عارضه می تواند کمک کند.

5. برای افتاب سوختگی صورت نوزاد چه کنیم؟

کمپرس آب سرد و شست و شو صورت نوزاد برای افتاب سوختگی صورت کودک روش مناسبی می باشد.

6. کرم برای افتاب سوختگی کودکان موثر است؟

کرم های سوختگی مخصوص اطفال در صورتی که بچه حساسیتی نسبت به آن نداشته باشد، گزینه ای مناسب برای درمان افتاب سوختگی بچه در خانه است.

7. بهترین پماد آفتاب سوختگی صورت کودکان چیست؟

هیدروکورتیزون 1% یکی از بهترین گزینه‌ها برای آفتاب سوختگی بچه است.

8. بهترین روش رفع تیرگی پوست کودک در اثر آفتاب سوختگی چیست؟

استفاده از سرکه سیب، شیر، ماست، جوش شیرین و ژل آلوئه ورا برای رفع تیرگی پوست کودک در اثر آفتاب سوختگی و سفيد كردن پوست آفتاب سوخته کودکان بسیار موثر و کاربردی می باشد.