مرکز پاسخگویی 24 ساعته ☎ 1527

اسهال در کودکان و نوزادان

اسهال در نوزادان

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید

فهرست مطالب

قطعا هیچ استثنائی برای اسهال در نوزادان وجود ندارد و همه نوزادان درگیر اسهال و استفراغ خواهند شد. اسهال گاه به گاه در کودکان بسیار شایع و طبیعی است. مخصوصا وقتی که کودک شروع به خوردن غذای جامد می‌نماید گاهی دچار اسهال می‌گردد اما اسهال بیش از حد می‌تواند منجر به کاهش بیش از حد آب بدن کودک شود.

برای این سوال که شکل ظاهری اسهال دقیقا چگونه است پاسخی قطعی وجود ندارد. در هنگام باز کردن پوشک ممکن است رنگین کمان رنگ ها و بافت ها را مشاهده نمایید. این به این دلیل است که نوزادان ممکن است انواع مختلفی از مدفوع آبدار یا اسهال را در سنین مختلف و مراحل مختلف تغذیه دفع کنند.

بیماری اسهال در کودکان

مکونیوم اولین مدفوع نوزاد پس از تولد است که رنگ سیاه و سبز دارد و به نظر می‌رسد که چرب است. دفع مکونیوم ممکن است یک روز یا دو روز ادامه داشته باشد. پس از چند روز، مدفوع کودک به رنگ خردلی زرد تبدیل می‌شود. این مدفوع ممکن است آبدار و شل شود، اما هنوز اسهال نیست.

نوزادان تازه متولد شده به طور معمول دارای مدفوع نرم و چسبناک هستند، به خصوص اگر آنها تنها با شیر مادر تغذیه شوند. همچنین نوزاد ممکن است چند بار در روز دفع انجام دهد و به سختی قابل تشخیص است که نوزاد اسهال دارد یا خیر.

وقتی نوزاد شیر خشک مصرف نماید ممکن است مدفوع بیشتر به رنگ قهوه ای باشد و اسهال در این نوزادان هنوز هم کمی آبدار خواهد بود و رنگ آن نیز می‌تواند با مدفوع طبیعی متفاوت باشد.

اسهال به وضعیتی گفته می‌شود که مدفوع کودک ما بیش از حد معمول شل و آبکی باشد. اگر این روند چندین بار اتفاق بیوفتد کودک آب قابل توجهی از بدن خود را بعد از هر بار اسهال از دست خواهد داد. بیماری اسهال در کودکان به طور کلی علل مختلفی دارد که می‌توان علل آن را به بخش های زیر تقسیم نمود.

  1. علل اصلی اسهال در نوزادان
  2. علل نادر اسهال در نوزادان

مادران و یا پرستار کودک باید با این مشکلات آشنا باشند و تا حد امکان از بروز آن جلوگیری کنند. حال در ادامه به علل و اثرات این بیماری می‌پردازیم و درمان خانگی آن را بیان می‌کنیم. طبیعی است کسی که وظیفه مراقبت از کودک را به عهده دارد باید از پزشک برای حل اساسی این مشکل کمک بگیرد.

بیماری اسهال در کودکان
نوزادان تازه متولد شده به طور معمول دارای مدفوع نرم و چسبناک هستند.

علل اصلی اسهال در نوزادان

دلایلی که در به وجود آمدن اسهال نقش دارند بسیار زیاد است اما به طور کلی یا به خاطر عفونت یا باکتری‌هایی که نوزاد را تهدید می‌کند یا وجود انگل که بر اثر برخی مصرف داروها شکل می‌گیرد، است. به طور کلی علل اسهال در نوزادان را در زیر آورده‌ایم.

  • حساسیت غذایی یا حساسیت به داروها
  • نوشیدن بیش از حد آبمیوه‌ها
  • مسمومیت
  • تغییر در رژیم غذایی کودک یا رژیم غذایی مادر شیرده
  • استفاده از آنتی بیوتیک توسط نوزاد یا مادر در صورت شیردهی
  • عفونت با آلودگی‌های ویروسی، باکتریایی و انگلی

علل زیادی برای اسهال نوزاد وجود دارد. اکثر علل اسهال نوزاد شایع است و این مشکل معمولا طول نخواهد کشید. در موارد نادر، اسهال ممکن است نشانه ای باشد که مشکل خاصی در بدن کودک وجود دارد و کودک ممکن است به درمان نیاز داشته باشد. یک مطالعه پزشکی در مورد 150 نوزاد نشان داد که نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، کمتر دچار اسهال می شوند. حدود 27 درصد از نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند دچار اسهال می‌شوند در حالی که تقریبا 72 درصد از نوزادانی که از شیر خشک استفاده می‌کنند دچار اسهال می‌گردند. اگر اسهال ادامه یابد و درمان نشود باعث دل پیچه کودکان خواهد شد.

علل نادر اسهال در نوزادان

علل بسیار نادر اسهال شامل بیماری‌های جدی در نوزدان است. این علل شایع نیستند، اما می‌توانند باعث اسهال و سایر علائم در نوزدان شوند:

  • عفونت های شدید روده بزرگ (روده ای)
  • عفونت difficile
  • فیبروز سیستیک
  • تومورهای نوروآندوکرین
  • اثرات اسهال در نوزادان
  • اسهال ممکن است منجر به کم آبی بدن نوزاد گردد. اگر کودک اسهال داشته باشد، و به دنبال آن دچار کم آبی شود این یک وضعیت خطرناک است.
  • لازم است در هنگام شناسایی علایم کم آبی در بدن بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.

علائم اسهال در کودکان

علائم این بیماری به نوع آن، مدت زمان بیماری، سن کودک بستگی دارد اما در مجموع شامل موترد زیر می‌باشد:

  • حالت تهوح
  • مشکلات اجابت مزاج
  • تب
  • اسهال خونی
  • نفخ
  • درد شکم
  • بی اختیاری در انجام مدفوع
  • کاهش شدید مایعات بدن (دهیدراته شدن)

در ادامه به علائمی که نوزاد براثر کم آب شدن بدن خود تجربه می‌کند، خواهیم پرداخت.

علائم شایع کم آبی بدن

در ادامه با مهم‌ترین علائم کم آبی در بدن می‌پردازیم.

  • دهان خشک
  • پوست خشک
  • امتناع از تغذیه
  • تغذیه اندک
  • تحریک  پذیر شدن کودک
  • گریه بدون ریزش اشک
  • گریه ضعیف
  • چشمهای گود رفته
  • خواب آلودگی
  • بیدار شدن از خواب به سرعت
  • پوشک خشک برای 8 تا 12 ساعت

 

Children and Diarrhea: Recognizing Dehydration
Dehydration is one of the most worrisome complications of diarrhea in children. Mild diarrhea usually doesn’t cause significant fluid loss, but moderate or severe diarrhea can
Severe dehydration is dangerous; it can cause seizures, brain damage, even death

علائم شایع کم آبی بدن ناشی و اسهال کودکان
اسهال در کودکان شامل دو نوع می‌باشد.

انواع اسهال در کودکان

انواع اسهال را براساس زمان‌بندی و طول مدت بیماری مشخص می‌کنند، به طور کلی شامل دو نوع می‌باشد:

  1. اسهال کوتاه مدت (حاد): این نوع اسهال معمولا منشا آن عواملی مانند بیماری‌های ویروسی و باکتریایی است و نهایتا تا 3 روز پایان می‌یابد.
  2. اسهال بلند مدت (مزمن): اسهال بلندمدت یا مزمن معمولا به اسهال در کودکانی گفته میشود که سه روز طول بکشد. اگر کودک شما سابقه بیماری‌هایی مانند عارضه روده تحریک پذیر داشته باشد ممکن است تا چند هفته طول بکشد. البته اسهال مزمن بیماری های جدی تری نیز به دنیال دارد، بیماری‌هایی نظیر : التهاب روده، سلیاک و بیماری کرون.

تفاوت اسهال با مدفوع شل در نوزادان

همیشه تشخیص اسهال با مدفوع برای والدین بسیار سخت است. نوزادانی که شیر مادر میخورند مدفوعی زرد مایل به خردلی رنگ دارند که شل مانند است. در چنین مواقعی مدفوع می‌باشد. اما اگر تعداد آن مکرر تکرار شد و همراه با علائم خاصی بود یا زرد روشن تر همراه با خون دیده شد حتما به پزشک مراجعه کنید.

درمان اسهال در نوزادان

والدین و پرستار کودک نمی‌توانند همیشه از اسهال کودک جلوگیری کنند، اما می‌توانند به نوزاد کمک کنند که کمی راحت‌تر این شرایط را پشت سر بگذرانند. در اغلب موارد، اسهال کودک به خودی خود بهتر می‌شود و کودک به درمان پزشکی نیاز ندارد. کودک را هیدراته نگه دارید اگر نوزاد شیر مادر می‌خورد تغذیه با شیر مادر را ادامه دهید. اگر نوزاد از شیر خشک استفاده می کند همان روند قبل را ادامه دهید. از متخصص اطفال در مورد نوشیدنی های الکترولیت برای نوزادان مانند بپرسید. این مایعات می‌توانند به جایگزینی مایعات و نمک های از دست رفته نوزاد کمک کند. اگر نوزاد اسهال دارد به صورت مداوم پوشک او را تعویض کنید. سعی کنید بدن او را به صورت خشک نگه دارید تا بتوانید از بثورات پوشک جلوگیری کنید. در خصوص درمان اسهال نوزادان اقدامات دیگری نیر هستند که در ادامه بیشتر به آن پرداخته‌ایم و بهتر است قبل از انجام این کارها حتما با پزشک کودک مشورت کنید.

تغییرات در رژیم غذایی مادر

اگر کودک از شیر مادر تغذیه می‌نماید، تغییر در رژیم غذایی مادر می تواند سبب اسهال در کودک شود. به عنوان مثال، اگر مادر در شب غذای تند بخورد، ممکن است کیفیت شیر ​او تغییر نماید. این تغییر می‌تواند باعث بروز تحریک در شکم کودک شود و شیر را به سرعت در دستگاه گوارش او حرکت دهد و منجر به اسهال شود.

داروهای مصرفی مادر

اگر مادر داروهایی مانند آنتی بیوتیک ها مصرف می‌کند، این مواد نیز ممکن است به شیر مادر راه یابد و اسهال را در کودک تحریک کند. برخی از مکمل های غذایی مانند ویتامین ها و پودرهای پروتئینی نیز ممکن است به شیر مادر نشت کنند و شکم کودک را تحریک کنند. حتی یک تغییر کوچک در شیر مادر می‌تواند در نوزدان با دستگاه گوارش حساس سبب اسهال شود هر چند که این امر چندان معمول نیست.

مشکل در معده

اگر کودک به طور ناگهانی دچار اسهال شود ممکن است دچار مشکلی در معده باشد. گاهی آنفولانزای معده و گاستروانتریت می تواند در معده ایجاد مشکل نماید. گاهی اسهال می‌تواند با علائم دیگری مانند استفراغ و تب همراه باشد. اگر کودک این مشکل را در معده خود داشته باشد، ممکن است چندین بار در دوره 24 ساعته اسهال و سایر علائم را تجربه نماید.

داروهای مصرفی نوزاد

اگر کودک دچار مشکلی باشد که به خاطر آن دارو مصرف می‌کند ممکن است در اثر عوارض جانبی داروها و تحریک روده دچار اسهال شوند. این داروها شامل آنتی بیوتیک ها برای عفونت های باکتریایی و داروها برای عفونت های انگلی است. بعضی از نوزادان حتی ممکن است در اثر تب و داروهای مسکن نیز دچار اسهال شوند.

تغییرات در رژیم کودک

کودک در حدود 6 ماهگی علاقه زیادی به خوردن غذای جامد پیدا می‌کند. این تغییر در رژیم غذایی می‌تواند مانند یک تغییر بزرگ برای دستگاه گوارش او عمل نماید و باعث اسهال شود.

مواد موجود در شیر خشک

نوزدانی که از شیر خشک تغذیه می‌شوند ممکن است تحت تاثیر فرمول خاصی که درتهیه شیر از آن استفاده شده است دچار اسهال شوند. بعضی از نوزادان با مصرف نوع خاصی از شیر خشک ممکن است دچار اسهال شوند و یا ممکن است اندکی طول بکشد که به یک فرم خاصی از شیر عادت نمایند. این وضعیت می‌تواند منجر به گرفتگی های شکم، گاز و اسهال شود.

آلرژی به شیر یا عدم تحمل لاکتوز

آلرژی به شیر و عدم تحمل شیر دو چیز متفاوت هستند، اما هر دو گاهی اوقات باعث اسهال در نوزادان می‌شوند. با این حال، آلرژی غیر معمول است. فقط حدود 7 درصد از نوزادان زیر یک سال به شیر گاو آلرژی دارند. این نوع آلرژی می‌تواند باعث اسهال، استفراغ یا سایر علائم شود. اکثر کودکان از این آلرژی در حدود سن 5 سالگی رها می شوند. عدم تحمل شیر زمانی اتفاق می‌افتد که معده نوزاد نمیتواند لاکتوز را هضم کند.

پیشگیری از اسهال در کودکان
برای جلوگیری از اسهال کودکان چه اقداماتی انجام دهیم؟

پیشگیری از اسهال در کودکان

سیستم ایمنی بدن کودکان بسیار ضعیف تر از بزرگسالان است. بهتر است برای جلوگیری از اسهال کودکان موارد زیر را رعایت کنیم.

شستشوی مداوم صورت و دست‌ها: پس از خوردن هر وعده غذایی دستان و صورت کودک را بشورید.

ضدعفونی کردن محیط بهداشتی کودک: محیط کودک بسیار پتانسیل انتقال بیماری های عفونی را دارد. به همین دلیل سرویس بهداشتی، حمام و تمام سطوح پیشخوان آشپزخانه را ضدعفونی کنید.

ضدعفونی کردن تمام وسایل کودک: شیشه شیر، پستانک، اسباب بازی و دیگر وسایل او مرتب باید ضدعفونی شود. هم‌چنین اگر پت خانگی در منزل دارید وسایل‌های اورا نیز مرتب بشورید.

کوتاه کردن ناخن ها: کودکان ارتباط زیادی با دستان خود دارند و مدام در دهان خود می‌کنند. از این رو ناخن‌ها ها بشدت منشا باکتری وعفونت هستند که باید خیلی به این موضوع توجه کرد.

تغذیه کودک

تغذیه کودک که باعث کاهش اسهال در نوزادان می‌گردند مانند:

  • کراکر
  • غلات
  • ماکارونی
  • موز
  • شیر گاو
  • آب سیب و دیگر آب میوه
  • غذاهای سرخ شده
  • غذاهای ادویه دار
  • نوشیدنی های ورزشی که برای بزرگسالان ساخته شده اند
  • داروهای ضد عفونت، مگر اینکه متخصص اطفال تجویز نماید

موارد گفته شده در بالا از مهم‌ترین عوامل برای جلوگیری از بیرون روی می‌باشد.

اسهال هرگز نباید سفید و قرمز باشد. در این شرایط بلافاصله با پزشک متخصص اطفال تماس بگیرید. اسهال بسیار سبک و سفید می‌تواند نشانه ای از یک مشکل در کبد باشد. اسهال قرمز می‌تواند به این معنی باشد که خونریزی در جایی از بدن وجود دارد. اگر کودک دارای اسهال شدید و آبدار باشد به پزشک مراجعه کنید.

زمان مناسب مراجعه به پزشک در اسهال کودکان

در صورت دیدن هرکدام از این موارد در اولین فرصت به دکتر مراجعه کنید:

  1. کم شدن ادرار و دفعات آن
  2. بی‌حالی، بی‌تابی شدید و گریه بی صدای کودک
  3. تهوح مکرر در کودکان
  4. دهان و لب های خشک
  5. طول مدت بیش از سه روز اسهال
  6. اسهال زرد یا سبز رنگ خونی همراه با بوی بد
  7. ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن
  8. بی اشتهایی به خصوص نسبت به مایعات
  9. کودک زیر یک ماه هروز اسهال داشته باشد
  10. در هر روز بیش از ده بار در روز اسهال داشته باشد و بعد از اسهال میلی به مصرف مایعات نداشته باشد.

کلام پایانی

شایان به ذکر است مرکز پرستاری سلامت اول با داشتن مجوز رسمی از وزارت بهداشت و سال ها تجربه در امر ارائه خدمات مراقبت و پرستاری در منزل آمادگی دارد با کادری مجرب و متخصص به صورت شبانه روزی در خدمت هم‌شهریان گرامی باشد. کادر مجرب این مرکز در قالب پرستار سالمند، پرستار بیمار و پرستار کودک همواره با در نظر گرفتن آخرین استانداردهای خدمات مراقبتی و پرستاری به ارائه خدمت پرداخته و آسایش و امنیت عزیزان شما را اولویت اصلی خویش قرار داده است. برای دریافت اطلاعات بیشتر تنها کافی است که با کارشناسان این مرکز تماس حاصل نموده و مشاوره رایگان دریافت نمایید.

سوالات متداول

1. علل اسهال شدید در نوزادان چیست؟

عفونت های شدید روده بزرگ (روده ای)، عفونت difficile، فیبروز سیستیک، تومورهای نوروآندوکرین، اثرات اسهال در نوزادان

2. موارد مورد استفاده در تغذیه کودک چیست؟ 

کراکر، غلات، ماکارونی، موز، شیر گاو، آب سیب و دیگر آب میوه، غذاهای سرخ شده

3. علت ایجاد اسهال در نوزادان چیست؟

عفونت همراه با ویروس، باکتری و انگل، تغییر در رژیم غذایی کودک یا رژیم غذایی مادر در صورت شیردهی، استفاده از آنتی بیوتیک توسط کودک یا استفاده از آن توسط مادر در صورت شیردهی

4. اسهال نوزادان چه عوارضی دارد؟

ادرار کمتر، بد اخلاقی، خشکی دهان، گریه بدون اشک، خواب آلودگی

5. اسهال در نوزادان چه درمانی دارد؟

اگر نوزاد شما شیرخواره است باید به شیردهی خود ادامه دهید. شیردهی به پیشگیری از اسهال کمک می‌کند و کودک شما سریع‌تر درمان می‌شود.

پرستار در منزل سلامت اول
درخواست فوری پرستار از مرکز سلامت اول
سایر مطالب مرتبط
3.7 3 رای ها
امتیاز خود را ثبت کنید
guest
2 دیدگاه
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
برای ثبت درخواست خدمات پرستاری در منزل و یا دریافت مشاوره رایگان، فرم زیر را تکمیل کرده و منتظر تماس از سمت کارشناسان ما باشید.